Son yıllarda özellikle büyük şehirlerde hesap ödemeden kaçanlara dair olaylar dikkat çekiyor. Hukukta bu durumun net bir karşılığı bulunmadığı için işletmeciler çareyi kaçış anlarını sosyal medyada paylaşmakta ve bu suçu işleyenleri ifşa etmekte buluyor. Hukukçular ise mevcut düzenlemelerde boşluk olduğunu ve hizmet dolandırıcılığına ilişkin açık bir tanım yapılması gerektiğini belirtiyor.
🔴 Kasten ödememe (en ciddi durum)
Eğer kişi parası olduğu hâlde bilerek ödemiyorsa:
Dolandırıcılık kapsamında değerlendirilir (TCK 157)
Restoran polis çağırabilir
Adli işlem başlatılabilir
Sabıka kaydına kadar gidebilen sonuçlar doğabilir.
🟡 Hesaptan kaçma / mekânı terk etme
Açıkça suç sayılır
Kamera kayıtları varsa delil olur
Polis yakalarsa adli işlem kesinleşir
Son dönemde farklı şehirlerde “hesap ödemeden kaçma” vakaları peş peşe yaşanıyor. Daha önce Hatay’da gündeme gelen olayın bir benzeri Çanakkale Bozcaada’da yaşandı. İki arkadaş, 8 bin 500 TL’lik hesabı ödemeden mekandan ayrıldı. Güvenlik kameraları sayesinde olay ortaya çıktı. İstanbul Bağdat Caddesi’nde ise bir grup, 2 bin TL’lik serpme kahvaltı ücretini ödemeden masadan kalktı. Bursa’da bebekli bir aile “kart arabada kaldı” bahanesiyle 650 TL’lik kebap hesabını bırakıp kayıplara karıştı. Örnekler sadece restoranlarla sınırlı değil. İstanbul Pendik’te “Fransa’dan geldim” diyen bir kadın, 40 bin TL’lik saç kaynağı işleminin ardından kuaförden kaçarken; Hatay’da ise 5 bin TL’lik kuaför masrafı olan bir müşteri, “sigara içmeye çıkıyorum” diyerek sırra kadem bastı.
Hukuken bu tür olayların Türk Ceza Kanunu’nda açık bir karşılığı bulunmamakta, mağdur esnafın ise çareyi sosyal medyada teşhirde aramaktadır. Yaşanan hadiseler, Türk Ceza Kanunu’nun 163. maddesinde düzenlenen karşılıksız yararlanma suçu, bir mal veya hizmetten bedel ödemeden veya ödeme niyeti olmaksızın faydalanmaya girmektedir.
Karşılıksız yararlanma suçunun unsurları arasında, bir mal veya hizmetten fiilen yararlanma, ödeme yükümlülüğü ve ödeme niyetinin olmaması yer alır. Failin kasıtlı hareket etmesi ve mağdurun zarara uğraması gerekir. Kısacası fail, hizmeti alıp ödemekten kaçtığında hem hapis hem de adli para cezası gündeme gelir.
Görüntülerin sosyal medyada alenen paylaşılması özel hayatın gizliliğini ihlal teşkil etmemektedir. Görüntüler herkese açık olan yerlerde kayıt altına alındığından müşterilerin kamera ile görüntü alınmasına izinlerinin olduğu kabul edilmekte ve güvenlik açısından bu durum hukuka uygun bulunmaktadır. Müşterinin ödeme yapmadan mekandan kaçmak suretiyle ayrılmasını ispat etmek için mekan sahibinin görüntüleri paylaşması suç teşkil etmediği gibi suçun ispatını kolaylaştırır.
Hem faili tespit etmenin zorluğu hem de işletmelerin hukuki süreçle uğraşmak istememeleri nedeniyle bu tür ihlaller çoğalmakta. Bir yaptırımı olsa da henüz net değil. Dolandırıcılık olarak değerlendirilebilir. Hesabı ödemeden kaçma eylemi, TCK’nın 157. maddesindeki dolandırıcılık suçunun “hizmet dolandırıcılığı” olarak bilinen bir türü şeklinde yorumlanır. Bir kişi, hizmeti alma anında ödeme yapma niyeti olmadığı halde, sanki ödeme yapacakmış gibi davranarak hizmetten faydalanırsa, bu durum dolandırıcılık suçu kapsamında değerlendirilebilir. Bu suça ilişkin ceza, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır.
Bazı durumlarda, özellikle hizmeti sunan kişi ile müşteri arasında bir güven ilişkisi oluştuysa bu durum güveni kötüye kullanma suçu (TCK madde 155) olarak da ele alınabilir. Bu suça ilişkin ceza altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır.
Bu suç hırsızlık olarak da değerlendirilebilir. Nadir durumlarda, özellikle çok küçük meblağlar veya hizmeti sunan kişinin haberi olmadan bir şey alıp çıkmak gibi hallerde, eylem hırsızlık suçu (TCK madde 141) kapsamında da değerlendirilebilir. Karşılıksız yararlanma suçunun temel unsurları arasında, bir mal veya hizmetten fiilen yararlanma, ödeme yükümlülüğünün bulunması ve ödeme niyetinin olmaması yer alır. Suçun oluşması için failin kasıtlı hareket etmesi ve mağdurun bir zarara uğraması gerekir. Karşılıksız yararlanma suçu, şikayete bağlı bir suçtur ve mağdurun 6 ay içinde şikayette bulunması gerekir. Ancak, suçun işlenmesiyle kamunun veya mağdurun zarara uğraması halinde, re’sen soruşturma da yapılabilir.
⚠️ Hukuki nitelik
Bu durum genellikle Türk Ceza Kanunu 157 – Dolandırıcılık kapsamında değerlendirilir.
Neden?
Çünkü kişi, hizmetten (yemek–içmek) yararlanırken ödeme niyeti olmadığı hâlde karşı tarafı yanıltmış sayılır.
🔴 Olası sonuçlar
Polis çağrılır, tutanak tutulur
Adli soruşturma başlatılır
Savcılık dosya açar
Adli para cezası veya duruma göre hapis cezası gündeme gelir
Sabıka kaydına işleyebilir
İşletme ayrıca alacağını icra yoluyla isteyebilir
Kaçma, inkâr, tehdit veya tekrar eden durumlar cezayı ağırlaştırır.
Detaylı Bilgi için Lütfen İletişim’e Geçin!
