İşçilik Alacaklarında Zamanaşımı Süreleri Nelerdir?
Çalışma hayatında işçi ile işveren arasında ortaya çıkan uyuşmazlıkların büyük bir kısmı işçilik alacaklarından kaynaklanmaktadır. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti ve diğer işçi alacakları belirli süreler içerisinde talep edilmezse zamanaşımına uğrayabilir. Bu nedenle işçilik alacaklarında zamanaşımı sürelerinin bilinmesi hem işçiler hem de işverenler açısından oldukça önemlidir.
Zamanaşımı kavramı, bir alacağın kanunda belirtilen süre içerisinde talep edilmemesi halinde dava yoluyla ileri sürülmesinin zorlaşması anlamına gelir. Zamanaşımı alacağı tamamen ortadan kaldırmaz ancak borçlu tarafından ileri sürülmesi halinde alacağın talep edilmesini engelleyebilir.
Türkiye’de işçilik alacaklarına ilişkin zamanaşımı süreleri başta 4857 sayılı İş Kanunu olmak üzere Türk Borçlar Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümleri ile düzenlenmiştir.
————————————————————
Zamanaşımı Nedir?
Zamanaşımı, bir hakkın kanunda belirtilen süre içerisinde kullanılmaması durumunda dava yoluyla talep edilebilme imkanının sınırlandırılmasıdır. Başka bir ifade ile alacaklı belirli süre içerisinde hakkını ileri sürmezse borçlu zamanaşımı itirazında bulunarak sorumluluktan kurtulabilir.
İş hukukunda zamanaşımı süreleri oldukça önemlidir çünkü birçok işçi alacağı için belirlenen süreler sınırlıdır. Bu sürelerin geçirilmesi halinde işçi hak kaybı yaşayabilir.
Zamanaşımı süresinin başlayabilmesi için alacağın doğmuş ve talep edilebilir hale gelmiş olması gerekir. Hukuki anlamda buna “muacceliyet” denilmektedir.
————————————————————
Kıdem Tazminatında Zamanaşımı Süresi
Kıdem tazminatı iş sözleşmesinin belirli şartlar altında sona ermesi halinde işçinin işverenden talep edebileceği önemli bir alacaktır.
2017 yılında yapılan yasal değişiklik ile kıdem tazminatı alacağı için zamanaşımı süresi 10 yıldan 5 yıla düşürülmüştür.
Bu nedenle iş sözleşmesi sona eren bir işçi kıdem tazminatını en geç 5 yıl içerisinde talep etmelidir.
Kıdem tazminatında zamanaşımı süresi iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
————————————————————
İhbar Tazminatında Zamanaşımı Süresi
İhbar tazminatı, iş sözleşmesinin kanunda belirtilen ihbar sürelerine uyulmadan feshedilmesi halinde ortaya çıkan bir alacaktır.
İhbar tazminatı için de zamanaşımı süresi 5 yıl olarak düzenlenmiştir.
Bu süre iş sözleşmesinin feshedildiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
İhbar tazminatı hem işçi hem de işveren tarafından talep edilebilen bir alacak türüdür.
————————————————————
Fazla Mesai Ücretinde Zamanaşımı
İşçinin haftalık çalışma süresinin üzerinde yaptığı çalışmalar fazla mesai olarak kabul edilir.
Fazla mesai ücreti de işçinin ücret alacağı kapsamında değerlendirildiği için zamanaşımı süresi 5 yıldır.
Bu nedenle işçi fazla mesai ücretlerini dava açtığı tarihten geriye doğru yalnızca 5 yıl için talep edebilir.
————————————————————
Yıllık İzin Ücretinde Zamanaşımı
İşçi iş sözleşmesi sona erdiğinde kullanmadığı yıllık izin sürelerine karşılık ücret talep edebilir.
Yıllık izin ücreti alacağı için zamanaşımı süresi 5 yıl olarak düzenlenmiştir.
Bu süre iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlar.
————————————————————
Hafta Tatili ve Ulusal Bayram Ücretleri
Hafta tatili ücreti ve ulusal bayram genel tatil ücretleri de ücret niteliğinde alacaklar arasında yer almaktadır.
Bu nedenle bu alacak kalemleri için de zamanaşımı süresi 5 yıl olarak kabul edilmektedir.
İşçi yalnızca dava tarihinden geriye doğru 5 yıllık alacağını talep edebilir.
————————————————————
İş Kazasından Doğan Tazminatlarda Zamanaşımı
İş kazaları sonucunda işçi maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilir.
İş kazası nedeniyle açılan tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi 10 yıldır.
Bu süre kazanın meydana geldiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
————————————————————
Hak Düşürücü Süre ile Zamanaşımı Arasındaki Fark
İş hukukunda zamanaşımı ile hak düşürücü süre kavramları sıkça karıştırılmaktadır.
Zamanaşımı:
Alacak ortadan kalkmaz ancak borçlu itiraz ederse talep edilemez.
Hak düşürücü süre:
Süre geçtikten sonra dava açma hakkı tamamen ortadan kalkar.
Örneğin işe iade davalarında hak düşürücü süre bulunmaktadır.
————————————————————
İşçilik alacaklarında zamanaşımı süreleri işçilerin haklarını koruyabilmeleri açısından büyük önem taşımaktadır. İşçiler kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ve diğer alacaklarını kanunda belirtilen süreler içerisinde talep etmelidir.
Hak kaybı yaşanmaması için iş hukuku alanında uzman bir avukattan destek alınması sürecin doğru yürütülmesini sağlayacaktır.
Detaylı Bilgi için Lütfen İletişim’e Geçin!
