Türkiye İstatistik Kurumu 2024 yılına ilişkin Güvenlik Birimine Gelen veya Getirilen Çocuk İstatistikleri’ni açıkladı. Buna göre, güvenlik birimlerine getirilen çocukların karıştığı olay sayısı 2024 yılında 612 bin 651 oldu. Bu olaylarda çocukların 279 bin 620’si mağdur olarak 202 bin 785’i suça sürüklenme sebebiyle yer aldı. Uzmanlar, ailelerin de sorumluluk alması gerektiğini belirtirken, ceza yaş aralığının 16-18 şeklinde değişmesi de gündemde.
Kadıköy’de öldürülen 15 yaşındaki Mattia Ahmet Minguzzi cinayetinin ardından suça sürüklenen çocuk tartışmaları sürüyor. Türkiye’de 0-12 yaş arasındaki çocukların ceza sorumluluğu yokken, 12-15 yaş arasındaki çocuklar suç işlediklerinde, fiilin anlam ve mahiyetini kavrayabilecek derecede olup olmadığına ilişkin Adli tıp raporu çerçevesinde çocuğa ceza veriliyor. 15-18 yaş grubunun ise ceza sorumluluğu bulunuyor ve ağırlaştırılmış hapis cezasını gerektiren bir suç varsa 24 yıla kadar hapis cezası veriliyor. Toplumun büyük kısmı, ceza yaşının düşürülmesini istiyor. Konuya ilişkin açıklama yapan Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, diğer ülkeleri incelediklerini 16-18 yaş arasında yeni bir kategori yapılma durumunun sinyallerini verdi. Türkiye İstatistik Kurumu ise 2024 yılına ilişkin Güvenlik Birimine Gelen veya Getirilen Çocuk İstatistikleri’ni açıkladı. Buna göre, güvenlik birimlerine getirilen çocukların karıştığı olay sayısı 2024 yılında, 2023 yılına göre yüzde 9,8 oranında artarak 612 bin 651 oldu. Bu olaylarda çocukların 279 bin 620’si mağdur olarak 202 bin 785’i suça sürüklenme sebebiyle geldi veya getirildi.
Ahmet Minguzzi’nin 14 yaşında, sanıklar ise 15 ve 16 yaşındadır. Sanık 15 yaşından küçük ise en fazla 12 yıl ceza verilebiliyor. Ağırlaştırılmış müebbet alırlarsa 30 yıl ceza evinde kalma durumu var. Müebbet alırlarsa 24 yıl hapiste kalma durumları söz konusu. 12-15 yaş arasındaki çocukların cezaevinde geçirdiği bir gün 3 gün olarak hesaplanır. 15-18 yaş arasındaki çocuğun ise ceza evinde geçirdiği 1 gün, 2 gün olarak hesaplanır. Yani 24 yıl ceza alan biri 7-8 yıl içinde tahliye olur.
Yeni düzenleme ile amaçlanan çocukların suçta kullanılmasının önüne geçmektir. Eğer yukarıdaki düzenlemeler değişime uğrayıp daha fazla cezaevinde zaman geçirme durumu söz konusu olursa, o zaman çocukların suçta kullanılmasının önüne geçilebilir. Bazı ülkelerde ailelerine de ceza verilme yoluna gidiyorlar ki aile çocuğa sahip çıksın ve çocuk suça sürüklenmemiş olsun. Bizim hukukumuzda suça sürüklenmiş çocuk denilmiş, eğer çocuğun ortamı doğru düzgün hazırlanmış olursa suçtan kurtulma ya da suça buluşmama durumu olur.
Özellikle 15-18 yaş grubu çocuklar için, TCK’nın 31. maddesinde öngörülen ceza indirim oranlarının gözden geçirilmesi konusu gündeme alınacağı bilgisi verilmiştir. Aile yükümlülüklerinin ihlaline dair suçların yaptırımlarının güçlendirilmesi, sosyal inceleme raporlarının çocuk davalarında zorunlu hale getirilmesi ve gerekçesiz olarak alınmamasının önlenmesi ve çocuk hükümlülerin cezalarının çocuk kapalı cezaevlerinde infaz edilmesi ve iyileşme durumunda eğitim evlerine ayrılabilmesi de düzenlemeler arasında olacağı söylenmektedir. Çocuklar hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbirlerin etkin uygulanması için kurumlar arası koordinasyonun artırılması, ihmal veya gecikme gösteren kamu görevlilerine yaptırım öngörülmesi de düzenlemelerde bulunmaktadır.
Suçlu değil de Suça Sürüklenen çocuk olarak tanımlanmasını hem pedagojik hem de hukuki gerekçelere dayanmak gerekir. Çocukların içinde bulundukları sosyal çevre, aile yapısı, eğitim düzeyi, suça iten etmenlerin çokluğu nedeniyle bir çocuk çoğu zaman suçu bilinçli olarak değil, koşulların zorlamasıyla işler. Bu nedenle hukuk sistemi onu fail değil, suça sürüklenen, yani suça itilmiş birey olarak değerlendirmektedir. Bu kavram seçimi, çocuğun cezalandırılmasından ziyade korunmasına vurgu yapar ve sistemin amacı olan rehabilitasyonun önünü açmaktadır.
Türkiye’de çocuk ceza davalarında cezalandırma sistemi, “cezalandırma”dan çok koruma ve eğitime yöneliktir. Temel yaklaşım, çocuğun yaşına göre cezai sorumluluğunun belirlenmesidir.
YAŞA GÖRE CEZAİ SORUMLULUK (TCK m. 31)
🔹 1️⃣ 0–12 yaş
Ceza sorumluluğu yoktur
Ceza verilmez
Koruyucu ve destekleyici tedbirler uygulanır
(danışmanlık, eğitim, sağlık, barınma vb.)
🔹 2️⃣ 12–15 yaş
Bu yaş grubu için ayırt etme gücü esas alınır:
▫️ Ayırt etme gücü YOKSA
Ceza verilmez
Koruyucu–destekleyici tedbir uygulanır
▫️ Ayırt etme gücü VARSA
Ceza verilir ama indirimli
Müebbet → 18–24 yıl
Ağırlaştırılmış müebbet → 24–30 yıl
Diğer suçlarda → cezada 2/3 indirim
🔹 3️⃣ 15–18 yaş
Ceza sorumluluğu vardır
Ancak yaş indirimi uygulanır
İndirim oranı:
Müebbet → 18–24 yıl
Ağırlaştırılmış müebbet → 24–30 yıl
Diğer suçlarda → 1/3 indirim
MAHKEME SÜRECİNDE ÖZEL KURALLAR
🧑⚖️ Çocuk Mahkemeleri
Yargılama Çocuk Mahkemesinde yapılır
Duruşmalar kapalıdır
Çocuğun kimliği gizlidir
👨👩👧 Avukat zorunluluğu
Çocuğun müdafii olmadan yargılama yapılamaz
Yoksa baro tarafından atanır
🔄 HAPİS DIŞI TEDBİRLER (sıklıkla uygulanır)
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB)
Denetimli serbestlik
Eğitim programları
Psikolojik destek
Mağdurla uzlaştırma
🚨 TUTUKLAMA SON ÇAREDİR
Tutuklama istisnaidir
Alternatif tedbirler tercih edilir
Tutukluysa çocuklara özgü cezaevi uygulanır
📌 Özet
Yaş Ceza durumu
0–12 Ceza yok
12–15 Ayırt etme gücüne bağlı
15–18 İndirimli ceza
Detaylı Bilgi için Lütfen İletişim’e Geçin!
