Kurusıkıdan Dönüştürülen Silahlar ve Cinayetlerde Cezai Sorumluluk — Av. Aylin Esra Eren
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat, süreler ve tutarlar zaman içinde değişebilir; somut durumunuz için güncel değerlendirme alın.
Avukat Aylin Esra Eren, kurusıkı silahların gerçek mermi atabilen silahlara dönüştürülmesi, bu silahların taşınması ve öldürme suçunda kullanılması hâlinde doğabilecek cezai sorumluluğu altı soruda değerlendiriyor. Silahın başlangıçta kurusıkı olarak üretilmiş olması, dönüştürüldükten sonraki cezai sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Kurusıkı silahı gerçek silaha dönüştürmenin cezası nedir?
Bu konuda özellikle 21 Kasım 2024’te kabul edilip 30 Kasım 2024’te yayımlanan 7533 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik önem taşıyor. Kanun koyucu, kurusıkı silahların teknik müdahalelerle gerçek ateşli silaha dönüştürülmesini açıkça düzenleyerek yaptırımları ağırlaştırmıştır.
6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'un 12. maddesi kapsamında, kurusıkı silahın teknik özelliklerinde değişiklik yapılarak gerçek ateşli silaha dönüştürülmesi, kanuni istisnalar dışında yapılmış silah üretimi olarak kabul edilmektedir.
Bu nedenle dönüştürme işlemini yapan kişi hakkında 6136 sayılı Kanun'un 12. maddesi uyarınca, kural olarak 5 yıldan 12 yıla kadar hapis ve 500 günden 5.000 güne kadar adli para cezası gündeme gelir.
Ancak dönüştürülen silahın sayı ve nitelik bakımından vahim olmaması durumunda cezada üçte birinden yarısına kadar indirim yapılması öngörülmüştür.
Dönüştürülmüş silahı taşıyan veya bulunduran kişiye ne ceza verilir?
Silahı bizzat dönüştüren kişi ile dönüştürülmüş silahı satın alan, taşıyan veya bulunduran kişinin hukuki sorumluluğu birbirinden farklıdır.
6136 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre, kurusıkı iken gerçek ateşli silah niteliğine dönüştürülmüş silahı hukuka aykırı şekilde satın alan, taşıyan veya bulunduran kişi hakkında:
- 2 yıldan 4 yıla kadar hapis,
- 100 günden 500 güne kadar adli para cezası
uygulanabilir.
Dolayısıyla kişi silahı kendisi dönüştürmemiş olsa bile, dönüştürülmüş silahı hukuka aykırı biçimde taşıması veya bulundurması nedeniyle cezai sorumlulukla karşılaşabilir.
Kurusıkıdan dönüştürülen silahla cinayet işlenirse ceza ne olur?
Burada artık yalnızca silah mevzuatına ilişkin bir suçtan söz etmiyoruz. Bir insanın yaşam hakkına yönelik en ağır suçlardan biri olan kasten öldürme suçu gündeme geliyor.
Türk Ceza Kanunu'nun 81. maddesine göre bir insanı kasten öldüren kişi müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.
Ancak öldürme eylemi TCK'nın 82. maddesinde düzenlenen nitelikli hâllerden biriyle gerçekleştirilmişse ceza ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına dönüşebilir.
Örneğin:
- Cinayetin tasarlanarak işlenmesi,
- Eziyet çektirerek veya canavarca hisle öldürme,
- Eş, boşandığı eş, kardeş, üstsoy veya altsoya karşı öldürme,
- Kadına karşı öldürme,
- Çocuğa veya kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı öldürme,
- Bir suçu gizlemek veya delillerini ortadan kaldırmak amacıyla öldürme.
Bu durumlarda ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası uygulanır.
Önemli hukuki ayrıntı: Cinayette ateşli silah kullanılması tek başına TCK 82 kapsamında ağırlaştırılmış müebbet cezası verilmesi için yeterli değildir. Nitelikli öldürme hâllerinden birinin ayrıca gerçekleşmesi gerekir.
Cinayeti işleyen kişi hem silah suçundan hem cinayet suçundan ceza alır mı?
Evet, somut olayın özelliklerine göre birden fazla suçtan cezai sorumluluk doğabilir.
Örneğin kişi:
1. Kurusıkı silahı gerçek silaha dönüştürmüşse,
2. Bu silahı ruhsatsız şekilde taşımış veya bulundurmuşsa,
3. Silahı kullanarak bir kişiyi kasten öldürmüşse,
her bir fiilin hukuki niteliği ayrı ayrı değerlendirilir.
Özellikle silahın dönüştürülmesi, taşınması ve öldürme eylemi bakımından suçların unsurları, iştirak durumu ve içtima hükümleri incelenmelidir. Her durumda otomatik olarak üç ayrı ceza verileceği söylenemez.
Silahı dönüştüren kişi cinayete katılmamışsa sorumlu tutulabilir mi?
Bu sorunun cevabı kişinin somut olayda nasıl hareket ettiğine bağlıdır.
Bir kişinin silahı dönüştürmüş olması, tek başına o silahla daha sonra işlenen cinayetten de sorumlu tutulması anlamına gelmez.
Ancak silahı dönüştüren kişi cinayet planını biliyor, silahı öldürme amacıyla temin ediyor veya eyleme iştirak ediyorsa TCK'nın iştirak hükümleri kapsamında azmettirme ya da yardım etme sorumluluğu gündeme gelebilir.
Dolayısıyla yalnızca silahı üreten kişi ile cinayete bilerek ve isteyerek katkı sağlayan kişiyi birbirinden ayırmak gerekir.
Kurusıkı silahların dönüştürülmesiyle mücadelede hukuki açıdan nelere dikkat edilmeli?
Bu silahların başlangıçta gerçek mermi atmak amacıyla üretilmemiş olması, onları tamamen zararsız hâle getirmiyor. Teknik müdahalelerle ateşli silaha dönüştürülebilmeleri ciddi bir kamu güvenliği sorunu oluşturuyor.
Özellikle silahın kim tarafından dönüştürüldüğü, hangi tarihte dönüştürüldüğü, kimlere satıldığı, kimler tarafından taşındığı ve hangi olaylarda kullanıldığı soruşturmanın önemli başlıklarıdır.
Balistik incelemeler, kriminal raporlar, silah üzerindeki teknik değişiklikler, parmak izi ve diğer deliller olayın aydınlatılması bakımından büyük önem taşır.