Soru Cevap

Evet. Türk Medeni Kanunu kapsamında eşlerden biri boşanmak istemese bile diğer eş, kanunda öngörülen boşanma sebeplerine dayanarak dava açabilir. Mahkeme, evlilik birliğinin temelinden sarsılıp sarsılmadığını ve ilgili yasal koşulların oluşup oluşmadığını değerlendirir. Ancak yalnızca eşlerden birinin boşanmak istemesi, davanın mutlaka kabul edileceği anlamına gelmez.

Davanın süresi; tarafların anlaşmazlıklarına, delillerin toplanmasına, tanıkların dinlenmesine, bilirkişi incelemelerine ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. Anlaşmalı boşanma genellikle daha kısa sürerken çekişmeli boşanma, istinaf ve temyiz aşamalarıyla birlikte daha uzun sürebilir. Her dava için kesin bir süre vermek mümkün değildir.

Zina, Türk Medeni Kanunu'nun 161. maddesinde özel boşanma sebebi olarak düzenlenmiştir. Olayın özelliklerine göre mesajlar, fotoğraflar, seyahat kayıtları, tanık anlatımları ve hukuka uygun şekilde elde edilmiş diğer deliller değerlendirilebilir. Zina sebebine dayalı davada kanundaki altı aylık ve beş yıllık süreler önemlidir. Hukuka aykırı deliller ise ayrıca değerlendirilir.

Evet, hukuka uygun şekilde elde edilmiş ve uyuşmazlıkla ilgili WhatsApp yazışmaları delil olarak sunulabilir. Ancak mesajların gerçekliği, bütünlüğü, kime ait olduğu ve nasıl elde edildiği önem taşır. Başkasının hesabına izinsiz girilmesi veya özel yazışmaların hukuka aykırı yollarla ele geçirilmesi, delilin kullanılabilirliği yanında ayrı hukuki sorumluluklar da doğurabilir.

Her durumda kullanabileceğiniz söylenemez. Telefonun izinsiz incelenmesi, şifrelerin aşılması veya özel verilerin ele geçirilmesi hukuki ve cezai sorunlara neden olabilir. Delilin mahkemede değerlendirilmesi, elde edilme biçimine ve somut olayın koşullarına bağlıdır. Delil elde etmek amacıyla hukuka aykırı davranılmamalıdır.

Türk Medeni Kanunu'nun 174. maddesine göre boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu eş maddi tazminat isteyebilir. Kişilik hakları saldırıya uğrayan eş de kusurlu taraftan manevi tazminat talep edebilir. Tazminatın miktarı, kusur durumu ve somut olayın koşulları dikkate alınarak belirlenir.

Hayır. Kadının dava açması, ortak konuttan ayrılmasını zorunlu kılmaz. Eşlerden biri, aile konutunun kimin kullanımında kalacağı konusunda mahkemeden geçici önlem talep edebilir. Şiddet veya şiddet tehlikesi varsa 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbirler de gündeme gelebilir.

Bu konuda otomatik olarak yalnızca bir eşin hak sahibi olduğu söylenemez. Hâkim, Türk Medeni Kanunu'nun 169. maddesi kapsamında barınma, geçim ve çocukların korunması için gerekli geçici önlemleri alabilir. Konutun mülkiyetinin kime ait olduğu önemli olmakla birlikte, geçici kullanım kararı değerlendirilirken tek başına belirleyici olmayabilir.

Ziynet eşyalarının kime ait olduğu değerlendirilirken takıların niteliği, kime verildiği, tarafların anlaşması ve somut olayda uygulanacak güncel Yargıtay içtihadı dikkate alınır. Bütün düğün takılarının her durumda kadına veya erkeğe ait olduğu şeklinde genel bir kural kurmak doğru değildir. Takıların kim tarafından takıldığı, kimin kullanımına özgülendiği ve ispat durumu önem taşır.

Ziynet alacağı, boşanma davasıyla birlikte talep edilebileceği gibi koşullarına göre ayrı bir davada da ileri sürülebilir. Hangi yolun uygun olduğu, mevcut dosyanın durumuna, taleplerin nasıl kurulduğuna ve zamanaşımı değerlendirmesine bağlıdır. Takıların türü, miktarı ve değerine ilişkin delillerin korunması önemlidir.

Genel olarak evlilikten önce edinilmiş bir taşınmaz, edinilmiş mallara katılma rejiminde eşin kişisel malı kabul edilir. Bununla birlikte diğer eş, kanuni koşulları oluşmuşsa evlilik sırasında yaptığı katkılar, mal rejimi alacağı veya değer artış payı gibi taleplerde bulunabilir. Tapuda malik olmamak, her türlü ekonomik talebin imkânsız olduğu anlamına gelmez.

Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminde, evlilik süresince edinilen mallar ve bunların finansman kaynakları değerlendirilir. Malın kimin adına kayıtlı olduğu tek başına paylaşım sonucunu belirlemez. Kişisel mallar, borçlar, malın edinilme tarihi ve varsa başka bir mal rejimi sözleşmesi hesaba katılır.

Mahkeme, tarafların evlilik birliği içindeki davranışlarını, ileri sürülen vakıaları ve hukuka uygun delilleri değerlendirir. Hakaret, şiddet, sadakatsizlik veya ortak yaşam yükümlülüklerine aykırı davranışlar olayın özelliklerine göre kusur değerlendirmesine etki edebilir. İddiaların kanıtlanması gerekir; yalnızca bir tarafın beyanı her olayda yeterli olmayabilir.

Hakaret, olayın ağırlığına ve ispat durumuna göre boşanmada kusur değerlendirmesinde ve kişilik haklarının ihlaline dayalı manevi tazminat talebinde önem taşıyabilir. Ancak her tartışma veya kırıcı söz otomatik olarak tazminat hakkı doğurmaz. Sözlerin içeriği, tekrarı, koşulları ve diğer olaylarla bağlantısı değerlendirilir.

Temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Mahkeme çocuğun yaşı, ihtiyaçları, ebeveynlerin bakım kapasitesi, güvenliği, gelişimi ve gerektiğinde çocuğun görüşü gibi unsurları değerlendirir. Velayet otomatik olarak anneye veya babaya verilmez; cinsiyet tek başına belirleyici değildir.

Çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin bir mahkeme kararı varsa, kararın yerine getirilmesi için çocuk teslimi ve kişisel ilişki hükümlerine ilişkin yetkili adli destek birimlerine başvurulabilir. Karar yoksa kişisel ilişki kurulması için mahkemeden talepte bulunulabilir. Çocuğun güvenliğini tehdit eden bir durum varsa bu ayrıca bildirilmelidir.

Nafakanın belirlenmesinden sonra tarafların ekonomik koşullarında veya ihtiyaçlarında önemli değişiklikler meydana gelirse mahkemeden artırım ya da indirim istenebilir. Hâkim, nafakanın türünü, önceki kararın gerekçesini, gelirleri, ihtiyaçları ve hakkaniyeti değerlendirir. Değişiklik her durumda kendiliğinden gerçekleşmez.

Nafaka kararının icra yoluyla takibi mümkün olabilir. Şartları oluşmuşsa nafaka borcunun ödenmemesi nedeniyle İcra ve İflas Kanunu'nun 344. maddesi kapsamında tazyik hapsi de gündeme gelebilir. Bunun için ilgili icra süreci ve şikâyet koşulları yerine getirilmelidir.

Türk Medeni Kanunu'nun 173. maddesine göre boşanan kadın, kural olarak evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Eski eşinin soyadını kullanmakta menfaati bulunduğunu ve bunun eski eşine zarar vermeyeceğini kanıtlarsa hâkimden kullanmaya izin verilmesini isteyebilir. Koşulların sonradan değişmesi hâlinde izin konusu yeniden değerlendirilebilir.

Nafaka, maddi ve manevi tazminat, velayet, çocukla kişisel ilişki, ziynet eşyaları, mal rejimi ve yargılama giderleri gibi konular açıkça değerlendirilmelidir. Protokolde bir haktan vazgeçilmesi veya bir talebin kapsamının belirsiz bırakılması ileride uyuşmazlık yaratabilir. İmzadan önce her maddenin hukuki sonucu anlaşılmalıdır.

Düğünde takılan altınların kime ait olduğu değerlendirilirken eşler arasındaki anlaşma, varsa ispatlanan örf ve âdet, takıların kime verildiği ve niteliği gibi unsurlar dikkate alınır. Bu nedenle bütün düğün takılarının her durumda kadına veya erkeğe ait olduğunu söylemek doğru değildir.

Boşanma sürecinde takıların fotoğrafları, düğün görüntüleri, kuyumcu kayıtları ve tarafların beyanları önem taşıyabilir. Takıların kimde bulunduğu ve hangi amaçla verildiği de somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.

“Düğün altınları konusunda hak kaybı yaşamamak için yalnızca altınların kimde olduğuna değil, kime ve hangi amaçla verildiğine de bakılmalıdır.”

Nafakanın kaldırılması, nafakanın türüne göre değişir.

Yoksulluk nafakası: Nafaka alan kişinin evlenmesi veya tarafların ekonomik koşullarının değişmesi gibi kanunda belirtilen durumlarda sona erme ya da kaldırılma gündeme gelebilir.

İştirak nafakası: Çocuğun bakım ve eğitim giderleri için ödenir. Çocuğun ergin olması kural olarak iştirak nafakasını sona erdirir; ancak eğitim devam ediyorsa yardım nafakası gibi başka hukuki imkânlar gündeme gelebilir.

Tedbir nafakası: Dava süresince geçici olarak hükmedilen nafakadır ve davanın aşamasına göre değerlendirilir.

Nafaka alan kişinin işe başlaması, tek başına her durumda nafakanın otomatik olarak kaldırılacağı anlamına gelmez. Nafakanın türü, kararın içeriği ve değişen ekonomik koşullar önemlidir.

“Nafaka alan kişinin işe girmesi, nafakanın kendiliğinden kesildiği anlamına gelmez. Önce nafakanın türüne ve mahkeme kararına bakılmalıdır.”

Aldatma, Türk Medeni Kanunu'nun 161. maddesinde özel boşanma sebebi olarak düzenlenmiştir. İspat bakımından fotoğraflar, yazışmalar, tanık anlatımları ve olayın özelliklerine göre hukuka uygun şekilde elde edilmiş diğer deliller önem taşıyabilir.

Ancak şüphe duymak tek başına aldatmanın ispatlandığı anlamına gelmez. Eşin telefonuna izinsiz girerek, hesaplarını ele geçirerek veya özel hayatın gizliliğini ihlal ederek delil toplamak ayrıca hukuki ve cezai sorunlara yol açabilir.

Zina sebebine dayalı davalarda kanunda özel hak düşürücü süreler bulunduğundan, olay öğrenildiğinde süreler de değerlendirilmelidir.

“Aldatılma şüphesi ile hukuken ispatlanmış zina aynı şey değildir. Delilin içeriği kadar nasıl elde edildiği de önemlidir.”

Evet, WhatsApp yazışmaları boşanma davasında delil olarak değerlendirilebilir. Ancak mesajların gerçekliği, uyuşmazlıkla bağlantısı ve hukuka uygun şekilde elde edilip edilmediği önemlidir.

Mesajların ekran görüntülerini saklamak, mümkün olduğunda konuşmanın bütünlüğünü korumak ve tarih bilgilerini muhafaza etmek yararlı olabilir. Mesajların hukuka aykırı şekilde elde edilmiş olması, mahkemede kullanılabilirliği bakımından sorun yaratabilir.

“Her WhatsApp ekran görüntüsü otomatik olarak geçerli delil değildir. Mesajın gerçekliği ve elde edilme yöntemi önemlidir.”

Eşler arasında başka bir mal rejimi sözleşmesi yoksa kural olarak edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Evlilik süresince edinilen mallar, mal rejiminin sona ermesinde kanundaki koşullara göre değerlendirilir.

Ancak tapunun veya aracın yalnızca bir eşin adına kayıtlı olması, diğer eşin hiçbir hakkı bulunmadığını tek başına göstermez. Öte yandan, evlilik öncesinde edinilen mallar, miras yoluyla veya karşılıksız kazanılan mallar kural olarak kişisel mal sayılabilir. Kişisel malın gelirleri ve bu mala yapılan katkılar bakımından ayrıca değerlendirme gerekebilir.

“Ev eşinizin adına kayıtlı diye mal paylaşımı hakkınızın olmadığı sonucuna hemen varmayın. Malın ne zaman ve hangi kaynakla edinildiği önemlidir.”

Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesine göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru diğer taraftan daha ağır olmamak şartıyla nafaka talep edebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz. Mahkeme, tarafların ekonomik ve sosyal durumlarını ve somut olayın koşullarını değerlendirir.

Evet, çalışıyor olmak tek başına yoksulluk nafakasına engel değildir. Önemli olan boşanma sonucunda yoksulluğa düşme koşulunun, kusur durumunun ve diğer yasal şartların oluşup oluşmadığıdır. Gelir düzeyi ve yaşam koşulları somut olayda değerlendirilir.

Evet. Kanun, yoksulluk nafakası bakımından kadın ve erkek arasında cinsiyete dayalı bir ayrım yapmaz. Yasal koşulları taşıyan taraf, diğer taraftan nafaka isteyebilir.

İşe girmek nafakayı her durumda otomatik olarak sona erdirmez. Yeni gelirin yoksulluk koşulunu ortadan kaldırıp kaldırmadığı ve nafakanın diğer koşulları değerlendirilir. Nafakanın kaldırılması için şartlarına göre mahkemeye başvurulması gerekebilir.

Yoksulluk nafakası alan tarafın yeniden evlenmesi hâlinde nafaka kanun gereği kendiliğinden sona erer. Fiilen evliymiş gibi yaşama, yoksulluğun ortadan kalkması veya kanunda belirtilen diğer sona erme nedenleri bakımından ise durumun niteliği ve gerekli hukuki süreç değerlendirilir.

Nafakanın türüne göre cevap değişir. Yoksulluk nafakası, alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü gibi kanunda belirtilen durumlarda sona erebilir. İştirak nafakasında çocuğun ergin olması önemlidir; eğitim ve yardım nafakasına ilişkin koşullar ayrıca değerlendirilir.

İştirak nafakası kural olarak çocuk ergin oluncaya kadar devam eder. Çocuğun ergin olmasıyla mevcut iştirak nafakası sona erebilir; ancak eğitimine devam eden ergin çocuk, koşulları varsa anne ve babasından yardım nafakası talep edebilir. Eğitim durumu ve ihtiyaçlar önemlidir.

Türk Medeni Kanunu'nun 328. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca çocuk ergin olduktan sonra eğitimi devam ediyorsa anne ve baba, koşullar ölçüsünde eğitimi sona erinceye kadar bakım yükümlülüklerini sürdürebilir. Ayrıca 364. madde kapsamındaki yardım nafakası koşulları da gündeme gelebilir. Talep, somut koşullara göre değerlendirilir.

Nafaka borcunun ödenmemesi, ilgili icra takibinin bulunması ve kanuni koşulların oluşması hâlinde tazyik hapsine neden olabilir. Bu, her borç için uygulanan genel bir hapis cezası değildir; İcra ve İflas Kanunu'nda özel olarak düzenlenmiştir. Süreler ve usul koşulları ayrıca kontrol edilmelidir.

Hâkim, nafakanın türüne göre tarafların gelirlerini, giderlerini, yaşam koşullarını, ihtiyaçlarını, çocuğun gereksinimlerini ve hakkaniyeti değerlendirir. Nafaka miktarı yalnızca maaşa veya tek bir hesaplama formülüne bağlı değildir. Karar sonrasında koşullar değişirse artırım veya indirim talep edilebilir.

Hayır. Konut ve çatılı işyeri kiralarında yenilenen kira dönemleri için artış, Türk Borçlar Kanunu'nun 344. maddesi çerçevesinde değerlendirilir. Genel olarak artış oranı, TÜFE'nin on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını aşamaz; ancak beş yılı aşan kira ilişkilerinde kira tespitine ilişkin özel hükümler uygulanabilir.

Kira artış oranında, ilgili yenileme dönemi için geçerli olan TÜFE'nin on iki aylık ortalamalara göre değişim oranı esas alınır. Sözleşmedeki hüküm ve kira türü de incelenmelidir. Yeni kira bedeli, mevcut kira ile uygulanabilecek artış oranı üzerinden hesaplanır.

Kira bedelinin mahkemece belirlenmesi istenebilir. İlk beş yıl içinde sözleşmedeki artış hükümleri ve kanuni sınırlar önem taşırken, beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen sözleşmelerde emsal kiralar ve hakkaniyet de dikkate alınabilir. Yeni bedelin hangi dönemden itibaren geçerli olacağı bakımından dava ve ihtar zamanlaması önemlidir.

Kira bedelinin tespiti bakımından sözleşmenin süresi ve hangi hukuki sebebe dayanıldığı önemlidir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 344. maddesi kapsamında beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde, yeni kira bedeli emsal kiralar ve taşınmazın durumu da dikkate alınarak belirlenebilir.

Beş yıl dolmadan da kira bedelinin tespitinin talep edilebildiği durumlar bulunabilir; ancak bu, her yeni sözleşmede veya her düşük kira bedelinde otomatik olarak mümkündür anlamına gelmez. Sözleşme hükümleri, dava şartları ve somut olay incelenmelidir.

“Kiranız emsallerin altında diye her durumda beş yıl beklemeniz gerektiğini söylemek de, beş yıldan önce mutlaka dava açılabileceğini söylemek de doğru değildir.”

Ev sahibinin kanunda belirtilen bir tahliye sebebine dayanması gerekir. İhtiyaç, yeniden inşa veya esaslı onarım, geçerli yazılı tahliye taahhüdü, kira bedelinin ödenmemesi ve iki haklı ihtar gibi sebeplerin her birinin ayrı koşulları vardır. Ev sahibinin yalnızca kiracının çıkmasını istemesi yeterli değildir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 352. maddesi kapsamında taahhüdün yazılı olması, kiralananın tesliminden sonra verilmesi ve belirli bir tahliye tarihini içermesi gerekir. Taahhüdün kiracı veya yetkili temsilcisi tarafından verilmiş olması da önemlidir. Tahliye için kanundaki başvuru sürelerine uyulmalıdır.

Boş imza atılmış olması, belgenin her durumda geçersiz olduğu anlamına gelmez. Belgenin hangi koşullarda imzalandığı, sonradan nasıl doldurulduğu, tarafların anlaşması ve ispat imkânları değerlendirilir. Bu tür uyuşmazlıklarda belge aslı, yazışmalar ve diğer deliller önem taşır.

Tek bir kira borcu, her durumda doğrudan tahliye sonucu doğurmaz. Kiraya veren ödeme emri, temerrüt nedeniyle tahliye veya diğer kanuni yolları ancak ilgili usul ve süre koşulları çerçevesinde kullanabilir. Konut ve çatılı işyeri kiralarında temerrüt nedeniyle tahliye için kanunda öngörülen koşulların yerine getirilmesi gerekir.

Hayır. Türk Borçlar Kanunu'nun 310. maddesi gereğince kiralananın el değiştirmesi, kural olarak kira sözleşmesini sona erdirmez. Yeni malik sözleşmenin tarafı olur; tahliye istemesi hâlinde ihtiyaç veya diğer kanuni sebeplerin koşullarına uymalıdır.

Yeni malik, konut veya işyeri ihtiyacının gerçek, samimi ve zorunlu olması koşuluyla Türk Borçlar Kanunu'nun 351. maddesindeki yola başvurabilir. Kanundaki edinme tarihinden itibaren bir ay içinde yazılı bildirim ve altı ay sonra dava açılması yolu veya sözleşme süresinin sonundan itibaren bir ay içinde dava açılması seçeneği gündeme gelebilir. Sürelerin doğru hesaplanması önemlidir.

Kiracı, kira ilişkisinin sona ermesiyle taşınmazı sözleşmeye uygun şekilde teslim ettiğini ve depozito alacağını belgelendirmelidir. Ev sahibi, varsa kira borcu veya kiracının sorumluluğundaki zararları somutlaştırmalıdır; olağan kullanımdan kaynaklanan eskime kiracıya yüklenemez. Uyuşmazlıkta arabuluculuk ve ardından görevli mahkemede dava yolu gündeme gelebilir.

Kiracının sözleşme süresi dolmadan taşınmazı boşaltması, her durumda kalan bütün kiraların koşulsuz ödeneceği anlamına gelmez. Türk Borçlar Kanunu'nun 325. maddesi uyarınca kiracı, taşınmazın benzer koşullarla yeniden kiraya verilebileceği makul süre boyunca doğabilecek yükümlülüklerinden sorumlu olabilir. Uygun yeni kiracı bulunması ve kiraya verenin zararı azaltma yükümlülüğü de önemlidir.

Kiracı, kira ilişkisi ve apartman yönetimi kapsamında kendisine düşen olağan kullanım giderlerinden sorumlu olabilir. Buna karşılık taşınmazın mülkiyetinden kaynaklanan bazı giderler ve ortak yerlerdeki yapısal yenileme masrafları ev sahibine ait olabilir. Giderin niteliği, sözleşme ve Kat Mülkiyeti Kanunu hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.

Ev sahibi, taşınmazın maliki olsa da kiracının konut dokunulmazlığına ve özel hayatına saygı göstermek zorundadır. Kanuni bir yetki veya acil durum bulunmadıkça kiracının rızası olmadan eve girilmesi hukuki ve koşullarına göre cezai sonuçlar doğurabilir. Evin kontrolü veya gösterilmesi için uygun zaman üzerinde anlaşılması gerekir.

İhtarın türü, hangi hukuki yola dayanılarak gönderildiği ve tebliğ tarihi belirleyicidir. Ödeme emrine itiraz, yazılı ihtara cevap ve tahliye davasındaki savunma süreleri birbirinden farklı olabilir. Özellikle icra yoluyla gönderilen ödeme emrinde kanuni süre kaçırılırsa ciddi hak kayıpları doğabileceğinden evrakın gecikmeden incelenmesi gerekir.

Hayır. Konut ve çatılı işyeri kiralarında kira artışı, Türk Borçlar Kanunu'nun 344. maddesine tabidir. Yenilenen kira dönemlerinde kararlaştırılan artış, kural olarak bir önceki kira yılının tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını aşamaz.

Beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde ise kira tespitinde emsal kiralar, taşınmazın durumu ve hakkaniyet gibi unsurlar da dikkate alınabilir.

“Ev sahibi yalnızca çevredeki kiralar yükseldi diye istediği zam oranını uygulayamaz. Sözleşme süresi ve yasal sınırlar önemlidir.”

Ev sahibi kiracıyı yalnızca evi geri istemesi nedeniyle doğrudan tahliye edemez. Kanunda düzenlenen tahliye sebeplerinden birinin bulunması gerekir.

Başlıca sebepler şunlardır:

Kiracının kira borcunu ödememesi ve kanuni şartların oluşması,

Ev sahibinin veya kanunda belirtilen yakınlarının gerçek konut ya da işyeri ihtiyacı,

Geçerli bir tahliye taahhüdünün bulunması,

Kiracının veya eşinin aynı ilçe ya da belde sınırları içinde oturmaya elverişli konutunun bulunması ve ilgili yasal şartların gerçekleşmesi,

İki haklı ihtar gibi kanunda düzenlenen diğer tahliye nedenleri.

Her tahliye sebebinin kendine özgü süre ve usul şartları vardır.

“Ev sahibinin evi istemesi tek başına yeterli değildir. Tahliye için kanunda öngörülen sebep ve usul şartları gerçekleşmelidir.”

Tek bir kira borcunun ödenmemesi, kiracının kendiliğinden ve hemen evden çıkarılacağı anlamına gelmez.

Konut ve çatılı işyeri kiralarında Türk Borçlar Kanunu'nun 315. maddesi uyarınca kiracıya yazılı olarak süre verilmesi ve bu sürede ödeme yapılmamasının hukuki sonuçlarının bildirilmesi gerekir. Bu süre, kural olarak en az 30 gündür.

İcra takibi başlatılmışsa ödeme emrinin içeriği, tebliğ tarihi ve uygulanan takip yolu ayrıca incelenmelidir.

“Bir kira borcunuz varsa tebligatı görmezden gelmeyin. Tahliye kendiliğinden gerçekleşmez; ancak yasal süreleri kaçırmak ciddi sonuçlar doğurabilir.”

Tahliye taahhüdünün boş olarak imzalanmış olması, belgenin her durumda geçersiz olduğu anlamına gelmez. Belgenin ne zaman imzalandığı, kiralananın tesliminden sonra düzenlenip düzenlenmediği, tahliye tarihinin nasıl belirlendiği ve taraflar arasındaki anlaşma önemlidir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 352. maddesine göre tahliye taahhüdünün geçerliliği bakımından kiralananın tesliminden sonra yazılı şekilde verilmesi gerekir. İmza veya belgenin sonradan doldurulması konusunda uyuşmazlık varsa, ispat kuralları ve somut olay değerlendirilmelidir.

“Boş tahliye taahhüdü imzaladıysanız hemen geçersiz olduğunu düşünmeyin. Belgenin nasıl düzenlendiği ve hangi tarihte imzalandığı belirleyici olabilir.”

Mirasçılar arasında elbirliği mülkiyeti veya paylaşım sonrasında paylı mülkiyet söz konusu olabilir. Bir mirasçının taşınmazı tek başına kullanması, diğer mirasçıların haklarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Kullanımın niteliği, diğer mirasçıların rızası ve somut olayın koşulları değerlendirilmelidir.

Koşulları varsa ecrimisil veya kullanım nedeniyle tazminat talep edilebilir. Ancak paydaşlar arasındaki uyuşmazlıklarda intifadan men koşulu, taşınmazın niteliği ve kullanımın diğer paydaşların haklarını engelleyip engellemediği önem taşıyabilir. Her olayda geçmişe dönük kira alacağı otomatik olarak doğmaz.

Miras ortaklığında taşınmaz üzerindeki yönetim ve tasarruf işlemleri mülkiyet türüne ve işlemin niteliğine bağlıdır. Elbirliği mülkiyetinde kural olarak birlikte hareket edilmesi gerekir; paylı mülkiyette de önemli yönetim ve tasarruf işlemleri özel kurallara tabidir. Diğer mirasçıların haklarını ihlal eden işlem için hukuki yollara başvurulabilir.

Mirasçılar anlaşarak miras paylaşımı yapabilir ve gerekli tapu işlemlerini gerçekleştirebilir. Anlaşma sağlanamazsa şartlarına göre ortaklığın giderilmesi davası açılabilir. Mahkeme, taşınmazın aynen bölünmesinin mümkün olup olmadığını değerlendirir; aynen taksim mümkün değilse satış yoluyla ortaklığın giderilmesi gündeme gelebilir.

Evet. Paydaşlardan veya mirasçılardan biri, kanuni istisnalar saklı kalmak üzere ortaklığın giderilmesini talep edebilir. Taşınmazın aynen bölünmesi mümkünse bu yol değerlendirilebilir; değilse satış kararı verilebilir. Dava açılmadan önce mülkiyet yapısı ve uygulanabilir özel hükümler incelenmelidir.

Satış bedeli, miras payları ve mülkiyet durumuna göre dağıtılır. Mirasçılar arasında geçerli bir paylaşım anlaşması, alacak, ipotek veya başka bir hukuki durum varsa sonuç etkilenebilir. Satış masrafları ve ilgili yükümlülükler de hesaba katılır.

Devrin gerçek bir satış mı, bağış mı yoksa mirasçılardan mal kaçırma amacı taşıyan bir işlem mi olduğu incelenmelidir. Koşulları varsa muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası veya saklı payın ihlali hâlinde tenkis davası gündeme gelebilir. Hangi davanın uygun olduğu işlemin niteliğine ve delillere bağlıdır.

Muris muvazaası, miras bırakanın gerçekte bağışlamak istediği taşınmazı satış gibi göstererek devretmesi ve böylece mirasçıların haklarını zedelemesi iddiasına dayanır. Davada işlemin gerçek niteliği, tarafların iradesi, bedel ve diğer deliller değerlendirilir. Her aile içi taşınmaz devri muris muvazaası sayılmaz.

Saklı pay, kanunun belirli mirasçılar için koruduğu miras payıdır. Türk Medeni Kanunu kapsamında altsoy, anne ve baba ile sağ kalan eş, kanundaki koşullar ve oranlar çerçevesinde saklı pay sahibi olabilir. Miras bırakanın tasarrufları saklı payı ihlal ederse tenkis davası gündeme gelebilir.

Miras bırakan, kural olarak malvarlığı üzerinde tasarruf edebilir; ancak saklı paylı mirasçıların haklarını ihlal edemez. Vasiyetname veya bağışlar nedeniyle saklı pay ihlali oluşursa koşulları varsa tenkis talep edilebilir. İşlemin türü, malvarlığının kapsamı ve mirasçıların durumu belirleyicidir.

Vasiyetnamenin iptali, Türk Medeni Kanunu'nun 557 ve devamı maddelerinde düzenlenen sebeplere dayanabilir. Ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka veya ahlaka aykırı içerik ya da şekil şartlarına aykırılık gibi nedenler somut olayda değerlendirilir. İptal davasında kanundaki süreler önemlidir.

Miras, kural olarak mirasçının mirasçı olduğunu öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde reddedilebilir. Sürenin başlangıcı ve istisnalar, mirasçının durumuna göre değerlendirilir. Ret beyanı kanunda öngörülen şekilde sulh hukuk mahkemesine yapılır; sürenin kaçırılması önemli sonuçlar doğurabilir.

Mirası kabul eden mirasçılar, Türk Medeni Kanunu'ndaki kurallar çerçevesinde miras bırakanın borçlarından sorumlu olabilir. Mirasın reddi, hükmen ret ve resmî tasfiye gibi kurumlar farklı koşullara sahiptir. Borçların mirasçının kişisel malvarlığına etkisi bakımından somut durum gecikmeden incelenmelidir.

Miras ortaklığı devam ederken taşınmazın tamamının satışı için mülkiyet türüne ve ilgili hukuki işlemin niteliğine uygun şekilde hareket edilmelidir. Bir mirasçının tek başına taşınmazın tamamını devretmesi kural olarak mümkün değildir. Miras payının devri ise taşınmazın tamamının satılmasından farklı bir işlemdir.

Diğer mirasçılar terekenin tespiti için mahkemeye başvurabilir ve tereke mallarının korunmasına yönelik tedbirler talep edebilir. Banka hesapları, taşınmazlar, araçlar ve borçlar gibi malvarlığı unsurlarının belirlenmesi için uygun hukuki yollar kullanılabilir. Mal kaçırma veya haksız tasarruf iddiası varsa ayrıca ilgili dava ve başvurular değerlendirilir.

Öncelikle işlemin niteliği incelenmelidir. Babanız taşınmazı gerçekten satış amacıyla mı devretti, bağış mı yaptı, yoksa diğer mirasçılardan mal kaçırma amacı mı vardı? Bu soruların cevabı önemlidir.

Devir işlemi görünürde satış olup gerçekte bağış niteliği taşıyor ve mirasçılardan mal kaçırma amacı bulunuyorsa, koşulları varsa muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası gündeme gelebilir.

Bununla birlikte, her aile içi devir muvazaalı değildir. İşlemin gerçek amacı, bedel ödemesi, tarafların ekonomik durumu ve diğer deliller birlikte değerlendirilir.

“Babanızın sağlığında yaptığı taşınmaz devri, her durumda diğer mirasçıların haklarının ortadan kalktığı anlamına gelmez.”

Mirasçılar arasında paylaşım yapılmamışsa, tereke üzerindeki haklar miras ortaklığı kapsamında değerlendirilir. Bir mirasçının taşınmazda oturması, diğer mirasçıların haklarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Ancak evde tek başına oturan mirasçıdan her durumda otomatik kira alınabileceği de söylenemez. Ecrimisil veya kullanım nedeniyle tazminat talebinde taşınmazın nasıl kullanıldığı, diğer mirasçıların kullanımının engellenip engellenmediği ve somut olayın koşulları önem taşır.

Taraflar anlaşamazsa paylaşma veya ortaklığın giderilmesi gibi hukuki yollar değerlendirilebilir.

“Miras kalan evde kardeşiniz oturuyor diye hakkınız ortadan kalkmaz. Ancak hangi talepte bulunabileceğiniz, evin kullanım koşullarına bağlıdır.”

Mirasçılar paylaşım konusunda anlaşamıyorsa, şartlarına göre ortaklığın giderilmesi davası açılabilir.

Mahkeme taşınmazın aynen bölünmesinin mümkün olup olmadığını ve ilgili koşulları değerlendirir. Aynen paylaşma mümkün değilse veya yasal şartlar oluşmamışsa, satış suretiyle ortaklığın giderilmesi gündeme gelebilir.

Satıştan elde edilen bedel, mirasçılık ve pay oranlarına ilişkin kurallar çerçevesinde dağıtılır. Bununla birlikte, taşınmazın hukuki durumu ve ortaklığın türü değerlendirilmeden her olay için aynı sonuç söylenemez.

“Bir mirasçı taşınmazın satılmasını istemiyor diye diğer mirasçıların ortaklığı sona erdirme hakkı her durumda ortadan kalkmaz.”

Evet, ancak mirasın hangi aşamada olduğu ve neyin devredildiği önemlidir.

Miras açıldıktan sonra miras payının devri, mirasçılar arasında veya üçüncü kişilere yapılması durumuna göre farklı hukuki sonuçlar doğurabilir. Türk Medeni Kanunu'nun 677. maddesi miras payının devrine ilişkin özel düzenlemeler içerir.

Miras henüz açılmadan, yani miras bırakan hayattayken yapılan mirastan feragat sözleşmesi ise farklı koşullara ve şekil şartlarına tabidir. Bu nedenle “miras payımı devrettim” veya “miras hakkımdan vazgeçtim” ifadelerinin hangi işlem için kullanıldığı belirlenmelidir.

“Miras payını devretmekle mirastan feragat etmek aynı şey değildir. İmzalanan belgenin hukuki niteliği gelecekteki haklarınızı etkileyebilir.”

Türk Medeni Kanunu, belirli mirasçılar için saklı pay koruması öngörür. Saklı paylı mirasçılar, kanunun belirlediği oranlarda miras hakkına sahiptir.

Miras bırakanın yaptığı bağışlar veya ölüme bağlı tasarruflar saklı payı ihlal ediyorsa, koşulları varsa tenkis davası açılması gündeme gelebilir. Tenkis, saklı payı zedeleyen tasarrufların kanuni sınırlar içinde azaltılmasını amaçlar.

Dava hakkı ve süreler önemlidir. Tenkis davasında öğrenme tarihi, mirasın açılması ve ilgili kanuni süreler somut olaya göre değerlendirilmelidir.

“Vasiyetname veya bağış yapılmış olması, saklı payınızın her durumda ortadan kalktığı anlamına gelmez.”

İşçi kendi isteğiyle işten ayrıldığında kural olarak kıdem tazminatına hak kazanamaz. Ancak bu kuralın kanunda düzenlenen istisnaları vardır.

İşçinin haklı nedenle fesih yapması, emeklilik koşullarının gerçekleşmesi, askerlik veya kadın işçinin evlilik tarihinden itibaren kanunda öngörülen bir yıllık süre içinde ayrılması gibi durumlarda, ilgili şartlar mevcutsa kıdem tazminatı hakkı doğabilir.

İş sözleşmesini sona erdirme gerekçesi ve fesih bildiriminin içeriği önemlidir.

“İstifa eden herkes tazminatını kaybetmez; fakat tazminat hakkı için ayrılış nedeninin hukuken doğru değerlendirilmesi gerekir.”

İşverenin haklı nedenle derhâl fesih hakkı, İş Kanunu'nun 25. maddesindeki koşullara tabidir. İşçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışları gibi kanuni nedenler belirli koşullarda tazminatsız feshe dayanak olabilir. İşverenin fesih gerekçesi somut olayda kanıtlanmalı ve ilgili usul şartları gözetilmelidir.

İşe iade talebinde, iş güvencesi kapsamındaki işçi için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurma zorunluluğu vardır. Anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılması gerekir. Kıdem ve ihbar tazminatı gibi alacakların süreleri farklı olabilir.

Genel olarak işyerinde en az 30 işçi bulunması, işçinin en az altı aylık kıdeminin olması ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışması gibi şartlar aranır; kanundaki istisnalar saklıdır. İşveren vekilliği bakımından da özel hükümler vardır. Feshin geçerli nedene dayanmadığı iddiası, kanuni sürelerde ileri sürülmelidir.

İşçi, fazla çalışma yaptığını ve bunun karşılığının ödenmediğini hukuka uygun delillerle ortaya koyabilir. Puantaj kayıtları, giriş çıkış verileri, yazışmalar, bordrolar ve tanık anlatımları önem taşıyabilir. İşçilik alacaklarında dava öncesi zorunlu arabuluculuk ve zamanaşımı hükümleri dikkate alınmalıdır.

Ücretin kanuna ve sözleşmeye uygun ödenmemesi, koşulları varsa işçiye haklı nedenle fesih imkânı verebilir. İş Kanunu'nun 24. maddesi ve ücretin ödenme zamanı dikkate alınmalıdır. Fesih öncesinde ödenmeyen ücretlerin, gecikmenin ve diğer koşulların belgelenmesi önemlidir.

İş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmamış yıllık izin sürelerine ait ücret, sona erme tarihindeki ücret üzerinden işçiye ödenir. İş sözleşmesi devam ederken yıllık izin hakkının para karşılığına dönüştürülmesi ise genel olarak mümkün değildir. İzin kayıtları ve çalışma süresi hesaplamada önem taşır.

Mobbing, işyerinde sistematik biçimde uygulanan, işçiyi yıldırmaya veya dışlamaya yönelik davranışlar üzerinden değerlendirilebilir. E-posta ve mesajlar, görev değişiklikleri, tanık anlatımları, performans kayıtları ve diğer somut veriler önem taşıyabilir. Her işyeri anlaşmazlığı mobbing değildir; davranışların bütünü ve sürekliliği incelenir.

WhatsApp yazışmaları, içeriğine ve elde edilme biçimine bağlı olarak delil olabilir. Ancak her mesaj işten çıkarma için haklı veya geçerli neden oluşturmaz. Mesajın işyeriyle bağlantısı, işçinin davranışı, fesih ölçülülüğü ve uygulanacak iş hukuku hükümleri değerlendirilmelidir.

Belirsiz süreli sözleşmelerde bildirim sürelerine uyulması gerekir. İşçi, haklı neden olmaksızın ve bildirim süresine uymadan sözleşmeyi sona erdirirse koşulları varsa işverene ihbar tazminatı borcu doğabilir. Haklı nedenle derhâl fesih ve diğer özel durumlar ayrıca değerlendirilir.

Hamile çalışanlar bakımından iş mevzuatında özel koruyucu hükümler bulunur. Gebelik süresince periyodik kontroller için ücretli izin verilmesi gerekir. Ayrıca hekim raporu doğrultusunda gebeye uygun iş verilmesi ve mevzuattaki çalışma koşullarına uyulması önemlidir.

Gebe veya emziren çalışanların gece çalışması, çalışma süreleri ve sağlık-güvenlik koşulları bakımından özel düzenlemeler uygulanabilir. Bu nedenle yalnızca “her gün saat 17.00’de çıkmak” üzerinden değerlendirme yapmak doğru değildir; işin çalışma düzeni ve ilgili mevzuat birlikte incelenmelidir.

“Hamile çalışanların hakları yalnızca işverenin iç uygulamasına bağlı değildir; kanun ve ilgili yönetmelikler de koruma sağlar.”

Hamile olmak, her koşulda hafta sonu çalışmanın mutlak biçimde yasak olduğu anlamına gelmez. Ancak çalışma süresi, hafta tatili, sağlık raporu, işin riskleri ve gebelikte uygulanacak özel koruyucu düzenlemeler dikkate alınmalıdır. Hekim raporuyla çalışma koşullarının değiştirilmesi veya uygun işe geçirilme gündeme gelebilir.

İşçinin ücretinde esaslı değişiklik, İş Kanunu'nun 22. maddesi kapsamında yazılı bildirim ve işçinin yazılı kabulü gibi koşullara tabi olabilir. İşveren, ücretteki esaslı değişikliği kural olarak tek taraflı dayatamaz. İşçinin kabul etmemesi hâlinde değişikliğin sonuçları ve olası fesih süreçleri ayrıca değerlendirilir.

Deneme süresi içinde taraflar, kanunda belirtilen koşullar çerçevesinde bildirim süresine uymadan ve ihbar tazminatı ödemeden sözleşmeyi sona erdirebilir. Ancak işçinin çalıştığı günlere ait ücret ve diğer kazanılmış hakları ödenmelidir. Deneme süresinin geçerliliği ve süresi sözleşme ile kanun hükümlerine göre değerlendirilir.

İş kazasında işverenin sorumluluğu, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri, kusur durumu ve kazayla zarar arasındaki nedensellik bağı üzerinden değerlendirilir. Koşulları varsa maddi ve manevi tazminat, SGK yardımları ve sürekli iş göremezlik hakları gündeme gelebilir. Kaza kayıtlarının, sağlık belgelerinin ve delillerin korunması önemlidir.

Kıdem tazminatının hesabında kural olarak her tam çalışma yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret esas alınır. Bir yıldan artan süreler de orantılı biçimde hesaba katılır.

Giydirilmiş ücret, yalnızca çıplak maaştan ibaret olmayabilir. Düzenli ve para ile ölçülebilen bazı menfaatler, kanuni koşullara göre hesaba dahil edilebilir. Ayrıca kıdem tazminatı tavanı ve hak kazanma şartları dikkate alınır.

Kesin hesap için işe giriş ve çıkış tarihleri, ücret bordroları, düzenli yan haklar ve fesih nedeni incelenmelidir.

“Kıdem tazminatı yalnızca son maaşınız çarpı çalışma yılınız değildir. Giydirilmiş ücret ve kıdem tazminatı tavanı da hesaba katılır.”

İşçinin ücretinin zamanında ve eksiksiz ödenmesi işverenin temel yükümlülüklerindendir. Ücretin ödenmemesi durumunda işçinin alacağını talep etme ve kanuni şartları oluşmuşsa iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme imkânı gündeme gelebilir.

Banka kayıtları, bordrolar, iş sözleşmesi ve yazışmalar saklanmalıdır. İşçilik alacaklarında zorunlu arabuluculuk, görevli mahkeme ve zamanaşımı süreleri de dikkate alınmalıdır.

“Maaşınızın ödenmemesi karşısında yalnızca sözlü olarak şikâyet etmekle yetinmeyin; kayıtlarınızı koruyun ve hak arama süresini kaçırmayın.”

İş yerinde yaşanan her tartışma veya anlaşmazlık hukuken mobbing sayılmaz. Mobbing iddiasında davranışların sistematikliği, sürekliliği, niteliği ve işçiye etkisi önem taşır.

Somut olaya göre işçinin haklı nedenle fesih, maddi veya manevi tazminat ya da diğer hukuki yollara başvurması gündeme gelebilir. Ancak sonuç; olayların niteliğine, delillere, iş ilişkisinin özelliklerine ve yasal şartlara bağlıdır.

E-posta, mesaj, görev değişikliği kayıtları, tutanaklar ve tanık anlatımları gibi hukuka uygun delillerin korunması önemlidir.

“Mobbing yaşadığınızı düşünüyorsanız, işten ayrılmadan önce olayları ve delilleri dikkatle değerlendirin. Yanlış fesih yöntemi hak kaybına yol açabilir.”

İşçi ücretlerinde genel kural, nafaka alacakları ve kanuni istisnalar saklı kalmak üzere ücretin dörtte birinden az olmamak üzere haciz uygulanabilmesidir; uygulamada ücretin dörtte biri sınırı esas alınır. Ancak ücretin niteliği, birden fazla haciz ve özel mevzuat önemlidir. Memur maaşları ve diğer gelirler bakımından ayrıca değerlendirme yapılmalıdır.

Süre, takip türüne ve gönderilen evrakın niteliğine bağlıdır. Genel ilamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren kural olarak yedi gün içinde borca ve imzaya itiraz edebilir. Kambiyo senetlerine özgü takip ve diğer takip türlerinde farklı süreler bulunduğundan evrakın başlığı mutlaka kontrol edilmelidir.

Öncelikle ödeme emrinin türü ve tebliğ tarihi belirlenmeli, uygulanacak süre içinde uygun itiraz yapılmalıdır. Borcun hiç doğmadığı, ödendiği veya kişiye ait olmadığı ileri sürülebilir. İtirazın şekli ve takip türüne göre sonuçları değişebileceğinden süre geçirilmemelidir.

Ödeme belgeleri saklanmalı ve ödeme dosyaya işlenmediyse ilgili icra dairesine başvurulmalıdır. Borcun tamamen ödendiği durumda dosyanın kapatılması ve varsa hacizlerin kaldırılması için gerekli işlemler yapılabilir. Harç, masraf veya faiz gibi kalan kalemler bulunup bulunmadığı da kontrol edilmelidir.

Haciz konusunda İcra ve İflas Kanunu'nun 82. maddesi ve ilgili hükümler uygulanır. Borçlunun ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerinin zorunlu ev eşyaları bakımından kanuni korumalar vardır; ancak her eşyanın otomatik olarak haczedilemeyeceği söylenemez. Eşyanın niteliği, aynı amaçla kullanılan birden fazla eşyanın bulunması ve kanuni istisnalar önem taşır.

Önce blokenin nedeni öğrenilmelidir: icra haczi, mahkeme kararı, kamu alacağı veya bankanın kendi işleminden kaynaklanan bir kısıtlama söz konusu olabilir. İlgili karar ya da dosya incelenerek doğru mercie başvurulmalıdır. Haczedilemeyen gelirler veya hatalı işlemler söz konusuysa, somut olaya uygun itiraz ve şikâyet yolları değerlendirilebilir.

Kefalet sözleşmesinin geçerliliği, kapsamı, kefalet türü ve kanuni şekil şartları önemlidir. Gerçek kişi kefaletinde Türk Borçlar Kanunu'nun öngördüğü yazılı şekil, azami miktar ve gerekli hâllerde eşin rızası gibi şartlar incelenmelidir. Geçerli kefalet varsa kefil, sözleşmenin kapsamı içinde sorumlu olabilir.

Borçlunun gelirleri, banka hesapları, taşınırları, taşınmazları ve üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları hukuka uygun yollarla araştırılabilir. İcra takibi sonucunda tahsilat hemen gerçekleşmeyebilir; sonradan malvarlığı edinilmesi hâlinde takip koşullarına göre işlemler sürdürülebilir. Borçlunun mal kaçırma amacıyla yaptığı işlemler için şartları varsa ayrıca dava açılabilir.

Faiz hesabı, alacağın hukuki niteliğine, sözleşmeye, temerrüt tarihine, uygulanacak faiz türüne ve yürürlükteki oranlara bağlıdır. Ticari işlerde, tüketici işlemlerinde ve diğer borç ilişkilerinde farklı hükümler uygulanabilir. Faiz başlangıç tarihi ve yapılan ödemelerin hangi kalemlere mahsup edileceği de önemlidir.

Aile konutu olması, taşınmazın her türlü icra takibine karşı mutlak biçimde korunacağı anlamına gelmez. Taşınmazın kime ait olduğu, borcun niteliği, ipotek veya başka bir ayni hak bulunup bulunmadığı ve haczedilmezlik hükümleri değerlendirilir. Borçlunun hâline münasip evi bakımından İcra ve İflas Kanunu'nun 82. maddesindeki koruma koşulları gündeme gelebilir.

Banka veya ödeme kuruluşuyla derhâl iletişime geçerek işlemin niteliğine göre bloke, geri çağırma veya itiraz imkânları sorulmalıdır. Mesajlar, dekontlar, hesap bilgileri ve yazışmalar korunarak kolluk birimlerine veya Cumhuriyet başsavcılığına başvurulabilir. Paranın geri alınması garanti değildir; hukuki ve cezai süreçler birlikte değerlendirilebilir.

Hesabın başkası tarafından kullanılması tek başına her durumda aynı ceza sorumluluğunu doğurmaz. Hesabın hangi amaçla kullandırıldığı, kişinin bilgisi ve kastı, para hareketleri ve somut olayın koşulları önemlidir. Dolandırıcılık veya suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması gibi suçlar yönünden soruşturma gündeme gelebilir. Hesap bilgileri başkalarına verilmemelidir.

Telefonla arayan kişinin polis, savcı veya başka bir kamu görevlisi olduğunu söyleyerek para ya da altın istemesi ciddi bir dolandırıcılık uyarısıdır. Para gönderilmemeli, kişisel bilgiler ve doğrulama kodları paylaşılmamalıdır. Görüşme sonlandırılarak resmî kurumların doğrulanmış iletişim kanallarından kontrol yapılmalı ve şüpheli durum kolluğa bildirilmelidir.

Hakaret içerdiği düşünülen paylaşımın ekran görüntüsü, bağlantısı, tarihi ve hesap bilgileri mümkün olduğunca korunmalıdır. Somut olaya göre Cumhuriyet başsavcılığına başvuru yapılabilir; hakaret suçunda şikâyet süresi ve uzlaştırma gibi usul kuralları önem taşıyabilir. Her kaba veya eleştirel ifade hukuken hakaret sayılmaz; içerik bağlamıyla değerlendirilir.

Başkasının adına sahte hesap açılması, tek başına her durumda aynı suçu oluşturmaz. Hesap üzerinden kişisel verilerin kullanılması, dolandırıcılık, tehdit, hakaret veya özel hayatın ihlali gibi eylemler gerçekleştirilmişse ayrıca hukuki ve cezai sorumluluk doğabilir. Platforma bildirim yapılması, delillerin korunması ve koşullarına göre adli başvuru yapılması mümkündür.

Özel yazışmaların paylaşılması; içeriğine, paylaşım amacına, elde edilme biçimine ve kişilerin haklarına göre hukuka aykırı olabilir. Özel hayatın gizliliği, kişisel verilerin korunması ve haberleşmenin gizliliği hükümleri gündeme gelebilir. Her paylaşım otomatik olarak suç oluşturmaz; somut olayın özellikleri incelenmelidir.

Gizlice alınan ses kayıtlarının her durumda hukuka uygun delil olduğu söylenemez. Kaydın hangi koşullarda alındığı, önceden planlanıp planlanmadığı, başka türlü delil elde etme imkânı ve ilgili yargı kolundaki kurallar önemlidir. Hukuka aykırı delillerin kullanılması sınırlanabilir ve kayıt alınması ayrıca cezai sorumluluk doğurabilir.

Tehdit içeren mesajlar, hesap bilgileri, bağlantılar ve tarih bilgileri korunmalıdır. Durumun niteliğine göre kolluğa veya Cumhuriyet başsavcılığına başvurulabilir. Acil ve yakın bir tehlike varsa güvenlik birimlerinden derhâl yardım istenmelidir. Tehdidin içeriği ve suçun niteliği uygulanacak hukuki süreci belirler.

Belgenin aslı veya güvenilir bir örneği korunmalı; belgenin nerede ve hangi işlemde kullanıldığı tespit edilmelidir. Olayın niteliğine göre Cumhuriyet başsavcılığına başvurulabilir ve belge incelemesi talep edilebilir. Belge bir icra takibine veya mahkeme dosyasına konu olmuşsa ilgili usul kurallarına göre ayrıca ve süresinde itiraz edilmelidir.

Öncelikle ilgili banka, şirket veya kuruma başvurularak işlem kayıtları istenmeli ve gerekli güvenlik önlemleri alınmalıdır. Kimlik bilgilerinin hukuka aykırı kullanımı, somut olaya göre kişisel veriler ve ceza hukuku kapsamında sonuçlar doğurabilir. Gerektiğinde savcılığa başvurulabilir ve ilgili kişisel verilerin korunması yolları değerlendirilebilir.

Mesafeli sözleşmelerde tüketici, kural olarak malı teslim aldığı tarihten itibaren 14 gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayma hakkını kullanabilir. Hizmet sözleşmelerinde süre genellikle sözleşmenin kurulduğu tarihten itibaren işler. Kişiye özel hazırlanan ürünler, çabuk bozulabilen mallar ve mevzuatta belirtilen diğer istisnalar bakımından farklı kurallar bulunabilir.

Tüketici işleminde ayıplı araç söz konusuysa tüketici, kanuni koşullara göre sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya mümkünse ayıpsız misliyle değişim haklarından birini kullanabilir. Aracın yeni veya ikinci el olması, satıcının niteliği, ayıbın türü ve sözleşmenin koşulları önemlidir. Ticari amaçla yapılan alımlarda uygulanacak hukuki rejim farklılaşabilir.

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında tüketici, koşulları varsa sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim haklarından birini kullanabilir. Satıcı ve üreticinin sorumluluğu, ürünün niteliği ve seçilen talebe göre değişebilir. Ayıp ve başvuru tarihiyle ilgili belgeler saklanmalıdır.

Bankaya derhâl bildirim yapılarak işlem itirazı oluşturulmalı, kart veya dijital bankacılık erişimi gerekiyorsa güvenli hâle getirilmelidir. İşlem kayıtları ve bildirim numaraları saklanmalı; olayın niteliğine göre kolluk veya savcılığa başvurulmalıdır. Bankanın sorumluluğu, işlemin nasıl gerçekleştiğine, güvenlik önlemlerine ve tarafların davranışlarına göre değerlendirilir.

Araç değer kaybı, kaza nedeniyle onarılan aracın piyasa değerinde meydana gelen azalmayla ilgilidir. Kusur durumu, hasarın niteliği, aracın geçmişi ve yürürlükteki zorunlu trafik sigortası düzenlemeleri dikkate alınır. Koşulları varsa sorumlu tarafın sigortacısına başvurulabilir; uyuşmazlıkta tahkim veya yargı yolları değerlendirilebilir. Her hasarlı araç için aynı miktarda değer kaybı ödeneceği söylenemez.