İnternet Dolandırıcılığında Mağdur Olanlar Ne Yapmalı?

İnternet üzerinden yapılan alışverişlerde, sahte yatırım ilanlarında, sosyal medya hesapları üzerinden gerçekleştirilen para taleplerinde ve banka görevlisi gibi davranan kişilerin kurduğu tuzaklarda mağdur olan vatandaşların hukuki hakları merak ediliyor. Avukat Gizem Gonce, dolandırıcılık olaylarında zaman kaybetmeden harekete geçilmesi, banka kayıtlarının korunması ve suç duyurusunda bulunulmasının önemine dikkat çekiyor.

İnternet dolandırıcılığı, teknolojinin gelişmesiyle birlikte farklı yöntemlerle karşımıza çıkıyor. Sahte alışveriş siteleri, gerçeğine çok benzeyen banka internet sayfaları, sosyal medya üzerinden verilen sahte ilanlar, yatırım ve yüksek kazanç vaatleri ile kendisini kamu görevlisi veya banka çalışanı olarak tanıtan kişiler, vatandaşların maddi kayıplar yaşamasına neden olabiliyor.

Peki internet dolandırıcılığına maruz kalan kişiler ilk olarak ne yapmalı? Gönderilen para geri alınabilir mi? Bankaya başvurmak yeterli mi? Dolandırıcı hakkında nasıl suç duyurusunda bulunulur? Avukat Gizem Gonce, vatandaşların izlemesi gereken hukuki yolu anlattı.

Dolandırıldığınızı fark ettiğiniz anda harekete geçin

Soru: İnternet üzerinden dolandırıldığını fark eden bir kişi ilk olarak ne yapmalı?

Avukat Gizem Gonce: İnternet dolandırıcılığında en önemli hususlardan biri, olay fark edildiğinde vakit kaybetmeden harekete geçmektir. Öncelikle para transferi yapılmışsa derhâl bankayla iletişime geçilerek işlem bildirilmeli, mümkünse transferin durdurulması veya geri çağrılması talep edilmelidir. Kart bilgilerinin ele geçirildiği düşünülüyorsa kartın kullanıma kapatılması, internet bankacılığı erişiminin güvence altına alınması ve şifrelerin değiştirilmesi gerekir.

Ancak yalnızca bankayla görüşmek yeterli değildir. Olayın özelliklerine göre kolluk birimlerine veya Cumhuriyet başsavcılığına başvurularak suç duyurusunda bulunulmalıdır. Özellikle para transferinin gerçekleştiği hesap, işlem saati, tutar ve diğer işlem bilgileri gecikmeden kayıt altına alınmalıdır.

Burada önemli bir noktayı vurgulamak isterim: Dolandırıcılığa maruz kalan kişilerin utanarak veya kendilerini suçlayarak başvuruyu ertelememesi gerekir. Dolandırıcılık yöntemleri giderek daha profesyonel hâle geliyor. Önemli olan, yaşanan olayın hızlı ve doğru biçimde belgelenmesi ve hukuki sürecin başlatılmasıdır.

Bankaya başvurmak parayı geri almak için yeterli mi?

Soru: Dolandırıcıya para gönderen kişi bankasına başvurduğunda parasını geri alabilir mi?

Avukat Gizem Gonce: Bu sorunun tek bir cevabı yoktur. İşlemin niteliği, transferin gerçekleşip gerçekleşmediği, paranın gönderildiği hesaptaki durum, işlemin mağdurun bilgisi ve onayı dışında yapılıp yapılmadığı ve bankanın olay karşısındaki yükümlülükleri birlikte değerlendirilmelidir.

Eğer para henüz aktarılma aşamasındaysa bankanın müdahalesi önem taşıyabilir. Transfer tamamlanmışsa da bankaya derhâl bildirim yapılmalı ve işlem kayıtlarının korunması istenmelidir. Bununla birlikte, bankaya başvurulması paranın kesin olarak geri alınacağı anlamına gelmez.

Özellikle mağdurun kendi hesabından dolandırıcının yönlendirmesiyle para gönderdiği olaylarla, mağdurun bilgisi ve rızası dışında gerçekleştirilen hesap işlemleri birbirinden ayrılmalıdır. Hukuki sorumluluk her olayın somut koşullarına göre belirlenir.

Vatandaşların bankayla yaptıkları görüşmelerin başvuru numarasını saklamalarını, yazılı bildirimlerini ve kendilerine verilen cevapları muhafaza etmelerini öneriyorum.

Suç duyurusu nereye ve nasıl yapılır?

Soru: İnternet dolandırıcılığında mağdur hangi kurumlara başvurabilir?

Avukat Gizem Gonce: Mağdur, en yakın polis merkezine veya jandarma birimine başvurabileceği gibi doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına da suç duyurusunda bulunabilir. Olayın niteliğine göre kolluk birimleri ve savcılık tarafından soruşturma yürütülür.

Başvuruda olayın ne zaman ve nasıl gerçekleştiği, şüphelinin hangi yöntemleri kullandığı, ne kadar para gönderildiği, paranın hangi hesaba aktarıldığı ve mağdurun hangi zarara uğradığı açıkça anlatılmalıdır.

Eldeki belgelerin başvuruya eklenmesi önemlidir. Banka dekontları, hesap hareketleri, yazışmalar, telefon numaraları, internet sitesi adresleri, sosyal medya profilleri, ilan görüntüleri ve varsa sesli mesajlar soruşturma açısından önem taşıyabilir.

Şüphelinin gerçek kimliğinin bilinmemesi, suç duyurusunda bulunmaya engel değildir. Mağdur, bildiği bilgileri ve elindeki delilleri sunarak olayın araştırılmasını talep edebilir. Şüphelinin kimliğinin ve para akışının tespiti, soruşturma kapsamında ilgili kayıtların incelenmesiyle mümkün olabilir.

Ekran görüntüleri delil olarak kullanılabilir mi?

Soru: WhatsApp yazışmaları, banka dekontları ve sosyal medya ekran görüntüleri mahkemede delil olur mu?

Avukat Gizem Gonce: Evet, olayın niteliğine göre bu kayıtlar delil olarak değerlendirilebilir. Ancak her ekran görüntüsünün tek başına kesin ispat sağladığını söylemek doğru olmaz. Delillerin güvenilirliği, elde edilme biçimi, bütünlüğü ve diğer kayıtlarla desteklenip desteklenmediği önemlidir.

Bu nedenle mağdurlar, yazışmaları silmemeli; mümkün olduğunca konuşmaların tamamını, hesap bilgilerini, tarih ve saatleri, ilan bağlantılarını ve işlem detaylarını muhafaza etmelidir. Yalnızca seçilmiş birkaç mesajı saklamak yerine olayın başlangıcından para transferine kadar olan sürecin belgelenmesi daha yararlı olabilir.

İnternet sitesi veya sosyal medya hesabının daha sonra kapatılabileceği ihtimali de göz önünde bulundurulmalıdır. Deliller hukuka uygun biçimde korunmalı, değiştirilmemeli ve gerektiğinde soruşturma makamlarına sunulmalıdır.

Dolandırıcılık suçunun cezası nedir?

Soru: İnternet üzerinden dolandırıcılık yapan kişiler hangi cezalarla karşılaşabilir?

Avukat Gizem Gonce: Türk Ceza Kanunu'nun 157. maddesinde basit dolandırıcılık, 158. maddesinde ise nitelikli dolandırıcılık düzenlenmiştir. Bilişim sistemlerinin veya banka ya da kredi kurumlarının araç olarak kullanılması, olayın koşullarına göre nitelikli dolandırıcılık kapsamında değerlendirilebilir.

Ancak internet ortamında gerçekleşen her uyuşmazlık otomatik olarak nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturmaz. Hileli davranışların niteliği, failin amacı, sağlanan haksız menfaat ve olayın diğer özellikleri incelenmelidir. Bazı olaylar farklı suç tipleri kapsamında da değerlendirilebilir.

Bu nedenle bir alışverişte ürünün teslim edilmemesi her durumda dolandırıcılık anlamına gelmez. Başlangıçtan itibaren hileli bir plan bulunup bulunmadığı ve bunun delillerle ortaya konulması önemlidir. Somut olayın hukuki niteliğine soruşturma ve yargılama makamları karar verir.

Dolandırılan kişi parasını hukuken nasıl geri isteyebilir?

Soru: Ceza soruşturması başlatıldığında mağdurun maddi kaybı otomatik olarak karşılanır mı?

Avukat Gizem Gonce: Hayır. Ceza soruşturması ve kovuşturması, suçun ve failin belirlenmesine yönelik bir süreçtir. Bu süreçte mağdurun zararının giderilmesi mümkün olabilse de yalnızca suç duyurusunda bulunulması, paranın otomatik olarak iade edileceği anlamına gelmez.

Olayın koşullarına göre ceza soruşturması dışında veya onunla bağlantılı olarak hukuk yollarına da başvurulması gerekebilir. Maddi zarar için tazminat talebi gündeme gelebilir. Bankanın sorumluluğunun bulunduğu iddia ediliyorsa işlemin nasıl gerçekleştiği ve bankanın yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği ayrıca incelenmelidir.

Burada zamanlama ve usul kuralları önemlidir. Her olayda aynı yol izlenmez. Mağdurun yalnızca ceza soruşturmasına güvenerek diğer hukuki başvuru sürelerini kaçırmaması gerekir.

Dolandırıcılık sonrası ikinci kez mağdur olmamak için ne yapılmalı?

Soru: Dolandırıldığını fark eden kişiler daha sonra başka dolandırıcılık girişimleriyle de karşılaşabiliyor. Nelere dikkat edilmeli?

Avukat Gizem Gonce: Mağdurun yeniden hedef alınması ciddi bir risk oluşturuyor. Özellikle “Paranızı kesin olarak geri alacağız”, “Dosyanızı çözeceğiz” veya “Önce masraf yatırmanız gerekiyor” şeklinde vaatlerde bulunan kişilere karşı dikkatli olunmalıdır.

Dolandırıcının parasını geri almak amacıyla yeni bir kişiye veya hesaba ödeme yapılması, kaybın büyümesine yol açabilir. Kendini avukat, savcı, polis ya da banka çalışanı olarak tanıtan kişilerin kimliği doğrulanmalı; bilinmeyen kişilere SMS doğrulama kodu, banka şifresi veya uzaktan erişim yetkisi verilmemelidir.

Mağduriyetin giderilmesi vaadiyle yapılan yeni para talepleri de ayrıca değerlendirilmelidir. Resmî kurumların veya yetkili kişilerin kimliğini taklit eden hesaplara ve bağlantılara karşı temkinli olunmalıdır.

Avukat Gizem Gonce'den vatandaşlara önemli uyarı

İnternet dolandırıcılığında zamanında yapılan başvuru, doğru biçimde korunan deliller ve olayın hukuki niteliğine uygun bir yol izlenmesi büyük önem taşıyor. Mağdurların bankaya bildirim, suç duyurusu ve gerekli hâllerde tazminat talepleri gibi adımları birbirinden ayrı değerlendirmesi gerekiyor.

Unutulmamalıdır ki dolandırıcılık mağduru olmak, kişinin hukuki haklarını ortadan kaldırmaz. Her olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut olayın delilleri ve uygulanacak hukuk kuralları çerçevesinde değerlendirme yapılmalıdır.