99 Soruda Uluslararası Miras ve Yurt Dışındaki Mirasçılar — Av. Gizem Gonce

Uluslararası miras hukuku, miras bırakanın veya mirasçıların farklı ülke vatandaşlığına sahip olduğu ya da tereke mallarının birden fazla ülkede bulunduğu durumlarda ortaya çıkan hukuki sorunları düzenleyen alandır. Hangi ülke hukukunun uygulanacağı ve hangi ülke mahkemesinin yetkili olduğu temel meselelerdir.

Evet. Miras bırakanın vatandaşlığı, uygulanacak hukukun belirlenmesinde önemli bir bağlantı noktasıdır. Ancak malvarlığının bulunduğu ülke, özellikle taşınmazlar bakımından, ayrıca değerlendirilmelidir.

Evet. Yurt dışında yaşamak, Türk vatandaşının Türkiye’deki miras hakkını ortadan kaldırmaz. Mirasçılık sıfatı ve payı, uygulanacak hukuk ve ilgili belgeler çerçevesinde belirlenir.

Çifte vatandaşlık hâlinde uygulanacak hukuk, milletlerarası özel hukuk kuralları ve kişinin vatandaşlık statüsü dikkate alınarak belirlenir. Miras bırakanın Türk vatandaşlığının da bulunması, Türk hukukunun uygulanacağı meseleler bakımından önem taşıyabilir.

Yabancı uyruklu olmak tek başına mirasçı olmaya engel değildir. Ancak mirasçılık sıfatı, uygulanacak hukuk ve özellikle Türkiye’deki taşınmazların edinimi bakımından özel kanuni sınırlamalar ayrıca incelenmelidir.

Yabancı uyruklu kişi mirasçılık sıfatını kazanabilir. Bununla birlikte taşınmazın yabancı tarafından edinilip elde tutulması, 2644 sayılı Tapu Kanunu’nun 35. maddesi ve ilgili sınırlamalar çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.

Miras yoluyla intikal işlemi ile yabancı kişinin taşınmazı sürekli olarak elinde tutabilmesine ilişkin sınırlamalar birbirinden ayrılmalıdır. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün açıklamalarında da önce intikal işleminin yapılması, ardından edinim koşullarının değerlendirilmesi yaklaşımı yer almaktadır.

Taşınmazın yabancı mirasçı tarafından elde tutulmasına ilişkin kanuni sınırlama varsa, ilgili mevzuatta öngörülen tasfiye veya diğer işlemler gündeme gelebilir. Sonuç, kişinin vatandaşlığına, taşınmazın niteliğine ve yürürlükteki düzenlemelere göre belirlenir.

Evet. Mirasçı Türkiye’deki yargılamaya bizzat veya usulüne uygun vekil aracılığıyla katılabilir. Yurt dışında bulunması, dava açma veya davada taraf olma hakkını ortadan kaldırmaz.

Evet. Yabancı ülkede düzenlenen vekâletnamenin Türkiye’de kullanılabilmesi için belgenin düzenlendiği ülkeye, belge türüne ve ilgili uluslararası sözleşmelere göre tasdik, apostil veya konsolosluk işlemleri gerekebilir.

Her belge için aynı cevap verilemez. Vekâletnamenin düzenlendiği ülke, belgenin resmî niteliği, apostil veya konsolosluk tasdiki ve Türkçe tercümesi değerlendirilmelidir. Ayrıca taşınmaz işlemlerinde özel yetkilerin açıkça yer alması önemlidir.

Apostil, taraf devletler arasında yabancı resmî belgelerin başka bir ülkede kullanılmasını kolaylaştıran tasdik sistemidir. Apostil belgenin içeriğinin doğruluğunu veya hukuki işlemin geçerliliğini değil, belgedeki imza ve resmî sıfatın doğrulanmasını sağlar.

Hayır. Belgenin düzenlendiği ülke, apostil sözleşmesine taraf olup olmadığı ve Türkiye ile arasındaki ikili anlaşmalar dikkate alınmalıdır. Bazı belgelerde konsolosluk tasdiki veya farklı doğrulama yöntemleri gerekebilir.

Belgenin türü, düzenleyen makamın niteliği ve Türkiye’de hangi işlem için kullanılacağı önemlidir. Yabancı belgenin tanınması veya başka bir usulle kabul edilmesi gerekebilir; her yabancı mirasçılık belgesi Türkiye’de doğrudan tapu işlemi yapılmasını sağlamaz.

Belgenin mahkeme kararı mı, noter belgesi mi veya başka bir resmî kayıt mı olduğu belirlenmelidir. Yabancı mahkeme kararları bakımından tanıma ve gerektiğinde tenfiz kuralları gündeme gelebilir. Diğer belgelerin kabulü ise ilgili mevzuata ve belge türüne bağlıdır.

Mirasçılık ilişkisinin ve uygulanacak hukukun belirlenmesi için gerekli belgelerle yetkili makama başvurulmalıdır. Yabancı nüfus kayıtları, aile bağını gösteren belgeler, ölüm belgesi ve tercümeler istenebilir. Başvurunun mahkemeye yapılması gereken durumlar ayrıca değerlendirilir.

Evet. Yabancı uyruklu kişinin mirasçı olduğu hukuken belirlenebiliyorsa, ilgili usul çerçevesinde mirasçılık belgesi düzenlenmesi mümkün olabilir. Ancak uygulanacak hukuk ve yabancı belgelerin doğrulanması önemlidir.

Evet. Türkiye’de bulunan taşınmazlar veya diğer tereke unsurları bakımından Türkiye’de hukuki ve idari işlemler gerekebilir. Yetki ve uygulanacak hukuk, malvarlığının niteliği ve ilgili milletlerarası özel hukuk kuralları çerçevesinde belirlenir.

Tüm terekeye tek bir hukuk uygulanacağı varsayılmamalıdır. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 20. maddesi, mirasın genel statüsü ile Türkiye’deki taşınmazlar bakımından özel düzenleme içerir. Banka hesabı gibi malvarlığı değerlerinde ilgili bağlantı noktaları ayrıca incelenmelidir.

Evet. Mirasçılık sıfatı, uygulanacak hukuk uyarınca belirlenir. Ancak yabancı ülkedeki taşınmazın tapuya geçirilmesi, paylaşılması ve devri çoğunlukla taşınmazın bulunduğu ülkenin hukuk ve idari prosedürlerine tabidir.

Her zaman yeterli değildir. Taşınmazın bulunduğu ülkenin mahkemeleri ve tapu makamları bakımından o ülkenin yetki ve mülkiyet kuralları belirleyici olabilir. Türkiye’de alınan kararın yabancı ülkede sonuç doğurması için ayrıca tanıma veya yerel işlem gerekebilir.

Öncelikle uygulanacak miras hukuku, mirasçılık sıfatı ve Almanya’daki taşınmazın bulunduğu yer hukukuna göre gerekli işlemler belirlenmelidir. Alman tapu sicili ve ilgili mahkeme veya noter prosedürleri ayrıca yerine getirilir.

Genel olarak yabancı ülkedeki taşınmazın tapu kaydı o ülkenin yetkili sicil makamından temin edilir. Türkiye’deki belgeler mirasçılığı kanıtlamakta kullanılabilse de yabancı sicil işlemlerinin yerini kendiliğinden tutmaz.

Her olayda zorunlu olmayabilir; ancak yabancı ülkenin dili, usul kuralları, tapu sistemi ve vergi düzenlemeleri nedeniyle yerel hukuk desteği çoğu zaman önemlidir. Türkiye’deki hukuki temsil ile yabancı ülkedeki işlemler koordineli yürütülmelidir.

Mirasçının payının hukuki niteliğine göre işlem yapılabilir. Elbirliği mülkiyeti devam ederken miras payının devri ile belirli bir taşınmazdaki mülkiyet payının satışı birbirinden farklıdır. İşlem öncesinde tapu ve miras ortaklığı durumu incelenmelidir.

Evet. Devrin konusu miras payı mı yoksa belirli bir mal üzerindeki hak mı, bu açıkça belirlenmelidir. Sözleşmenin şekli, temsil yetkisi ve gerekiyorsa tapu işlemleri yerine getirilmelidir.

Evet. Bizzat Türkiye’ye gelerek veya usulüne uygun vekil aracılığıyla işlem yapabilir. Vekâletnamenin taşınmazın devrine ilişkin özel yetkileri içermesi ve gerekli tasdik işlemlerinin tamamlanması gerekir.

Belgenin düzenlenme şekli, tarafların ehliyeti, uygulanacak hukuk ve işlemin Türk hukukunda doğuracağı sonuçlar incelenmelidir. Miras hakkından feragat gibi işlemlerde özel şekil şartları bulunduğundan yabancı belgelerin otomatik olarak geçerli olduğu kabul edilmemelidir.

Evet. 5718 sayılı Kanun’un 20. maddesinin dördüncü fıkrası ve 7. maddesi uyarınca ölüme bağlı tasarrufun şekli bakımından belirli hukuk seçenekleri dikkate alınır. Ayrıca Türkiye’nin taraf olduğu ilgili uluslararası sözleşmeler de değerlendirilmelidir.

Vasiyetnamenin Türkiye’de açılması gerekiyorsa ilgili sulh hukuk mahkemesine başvurulması gündeme gelir. Belgenin aslı, düzenlendiği ülkeye ilişkin doğrulama işlemleri ve Türkçe tercümesi gerekli olabilir.

Evet; ancak belgenin içeriğinin Türk makamlarınca anlaşılabilmesi için usulüne uygun tercüme gerekebilir. Tercümenin yeminli tercüman ve gerektiğinde noter veya konsolosluk onayıyla hazırlanması istenebilir.

Vasiyetnamenin yapıldığı yer hukuku, miras bırakanın millî hukuku ve 5718 sayılı Kanun’un 7 ve 20. maddeleri ile ilgili uluslararası sözleşmeler dikkate alınır. Belgenin yalnızca yabancı ülkede düzenlenmiş olması geçersizlik sebebi değildir.

Böyle bir tasarrufun geçerliliği, uygulanacak hukuk, Türkiye’deki taşınmazlar için Türk hukukunun emredici hükümleri ve saklı pay kuralları çerçevesinde incelenmelidir. Vasiyetnamede taşınmazın açıkça belirtilmiş olması tek başına tüm hukuki sorunları çözmez.

Uygulanacak hukuk Türk hukuku ise ve kişi saklı paylı mirasçı niteliğindeyse, yurt dışında yaşaması bu hakkı ortadan kaldırmaz. Talep ve süreler, ilgili tenkis hükümlerine göre değerlendirilir.

Türkiye’de bulunan taşınmazlar bakımından Türk hukukunun uygulanması esastır. Bu nedenle yabancı hukuktaki saklı pay düzenlemesi ile Türkiye’deki taşınmazlara ilişkin Türk hukuku hükümleri birbirinden ayrılarak incelenmelidir.

Evet. Uygulanacak hukuk ve Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi mevcutsa yurt dışında yaşayan mirasçı dava açabilir. Dava süresi, davalının durumu ve saklı pay ihlali ayrıca değerlendirilmelidir.

Her yabancı karar doğrudan uygulanamaz. Kararın niteliğine göre tanıma veya tenfiz gerekebilir. Ayrıca Türkiye’deki taşınmaz sicilinde işlem yapılabilmesi için tapu mevzuatının aradığı belgeler ve usul şartları yerine getirilmelidir.

Hayır. Kararın icra edilmesini gerektirmeyen ve yalnızca kesin hüküm etkisi doğurması gereken durumlarda tanıma yeterli olabilir. Kararın niteliğine ve Türkiye’de istenen sonuca göre uygun yol belirlenmelidir.

Kararın Türkiye’de doğuracağı sonuç, kararın niteliği, kesinleşmesi, yetki ve kamu düzeni koşulları ile tanıma veya tenfiz gerekliliklerine bağlıdır. Türkiye’deki taşınmazlar bakımından ayrıca Türk hukukunun ve tapu sicili kurallarının uygulanması gerekir.

5718 sayılı Kanun’un 58. maddesi, tanımada tenfiz şartlarına ilişkin düzenlemeye atıf yapar; ancak kanunda belirtilen bazı şartlar tanıma bakımından farklı uygulanır. Kararın kesinleşmesi, münhasır yetki, kamu düzeni ve savunma hakkı gibi unsurlar somut olayda incelenmelidir.

Genellikle yabancı mahkeme kararının usulüne uygun onaylı örneği, kesinleşme belgesi ve gerekli tercümeler sunulur. Belgenin düzenlendiği ülkeye göre apostil veya konsolosluk tasdiki gerekebilir. Dosyanın özelliklerine göre ek belgeler istenebilir.

Karar, Türkiye’de talep edilen kesin hüküm veya kesin delil etkisini doğurmayabilir. Bu durumda ilgili hukuki ilişkinin Türkiye’de ayrıca ispatlanması veya tanıma koşullarının sağlanması gerekebilir.

Evet. Miras bırakanın ölüm tarihinde evlilik ilişkisinin devam edip etmediği önemlidir. Yabancı boşanma kararının Türkiye’deki hukuki etkisi için gerekli tanıma işlemleri ve kesinleşme tarihi dikkate alınmalıdır.

Çıkabilir. Türkiye’deki nüfus kaydı ve yabancı kararın hukuki etkisi arasında farklılık bulunması, sağ kalan eşin mirasçılık durumunu etkileyebilir. Paylaşım öncesinde medeni hâlin hukuken netleştirilmesi gerekir.

Eşin mirasçılık sıfatı, ölüm tarihinde geçerli olan evlilik durumu ve uygulanacak miras hukuku çerçevesinde belirlenir. Yabancı evlilik veya boşanma kayıtları varsa bunların Türkiye’de kabulü için gerekli işlemler yapılmalıdır.

Soybağının hukuken kurulmuş olup olmadığı, her çocuğun statüsü ve uygulanacak hukuk incelenir. Yabancı doğum belgeleri, tanıma kararları ve nüfus kayıtları mirasçılık ilişkisinin belirlenmesinde önem taşır.

Evlat edinmenin geçerliliği ve mirasçılık sonuçları, ilgili ülke hukuku, Türk milletlerarası özel hukuk kuralları ve gerekli tanıma işlemleri çerçevesinde değerlendirilir. Yabancı evlat edinme kararının Türkiye’deki etkisi ayrıca belirlenmelidir.

Evet. Çocuğun soybağı ve mirasçılık sıfatı hukuken belirlenmişse doğum yerinin yurt dışında olması tek başına engel değildir. Yabancı doğum ve aile kayıtlarının usulüne uygun sunulması gerekir.

Yetkili nüfus veya sicil makamlarından alınan belgeler, ilgili uluslararası doğrulama kuralları çerçevesinde hazırlanmalıdır. Apostil, konsolosluk tasdiki ve tercüme gereklilikleri ülkeye ve belge türüne göre değişebilir.

Ölüm belgesinin düzenlendiği ülke ve belgenin resmî niteliğine göre apostil, konsolosluk tasdiki veya başka doğrulama işlemleri gerekebilir. Türkçe tercüme de ilgili işlem için istenebilir.

Ölüm tarihinin doğru tespiti, mirasın açılması ve sürelerin hesaplanması açısından önemlidir. Resmî ölüm kayıtları, mahkeme kararları ve gerektiğinde ilgili ülke makamlarından alınan düzeltme belgeleri incelenmelidir.

Evet. Aile bağları, isimler, tarihler, malvarlığı tanımları veya hukuki terimlerdeki yanlış tercümeler işlemlerin gecikmesine veya yanlış değerlendirilmesine yol açabilir. Hukuki belgelerin uzmanlık gerektiren tercümelerle hazırlanması önemlidir.

Hayır. Her ülkenin miras, vergi, başvuru ve itiraz süreleri farklı olabilir. Türkiye’deki sürelerin yabancı ülkelerde de geçerli olduğu varsayılmamalı; ilgili ülkenin mevzuatı ayrıca incelenmelidir.

Miras vergisi ve benzeri yükümlülükler, malvarlığının bulunduğu ülkenin ve ilgili bağlantı noktalarına göre uygulanabilecek vergi mevzuatının incelenmesini gerektirir. Aynı mirasın farklı ülkelerde vergisel sonuç doğurması ihtimali de değerlendirilmelidir.

Mirasçının ikamet ettiği ülke, miras bırakanın vatandaşlığı veya yerleşim yeri ve malvarlığının bulunduğu yer, vergisel yükümlülükleri etkileyebilir. Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları ve yerel vergi kuralları ayrıca incelenmelidir.

Hayır. Türkiye’de bulunan malvarlığı veya Türkiye’de doğan vergiyi doğuran olaylar bakımından ilgili Türk vergi mevzuatı uygulanabilir. Vergi mükellefiyeti ve istisnalar somut olay üzerinden belirlenmelidir.

Beyan yükümlülüğü, mirasın niteliğine, mirasçının vergi statüsüne ve ilgili mevzuata bağlıdır. Yabancı ülkedeki malvarlığının Türkiye’de vergi doğurup doğurmadığı ayrıca incelenmelidir.

Miras bırakanın sahip olduğu şirket payları, devredilebilir nitelikte oldukları ölçüde terekenin bir unsuru olabilir. Şirketin kurulduğu ülkenin şirketler hukuku, pay devir sınırlamaları ve miras hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.

Öncelikle mirasçıların kimliği ve hak sahipliği ilgili bankaya ve yetkili makamlara kanıtlanmalıdır. Bankanın bulunduğu ülkenin miras, bankacılık, kimlik doğrulama ve vergi prosedürleri yerine getirilir.

Bazı kurumlar bu belgeyi destekleyici delil olarak kabul edebilir; ancak her yabancı banka veya ülke için yeterli olduğu söylenemez. Yerel mirasçılık belgesi, mahkeme kararı veya ek doğrulama belgeleri talep edilebilir.

Emeklilik hakkının türü, bireysel birikim niteliği, sosyal güvenlik mevzuatı ve ilgili ülkenin kuralları incelenmelidir. Her emeklilik ödemesi doğrudan terekeye dâhil olmaz; ölüm aylığı gibi haklar ayrıca değerlendirilir.

Sigorta poliçesinde belirlenen lehtar, sigorta sözleşmesinin hükümleri ve ilgili ülke hukuku önemlidir. Sigorta bedeli her durumda terekeye dâhil olmayabilir; lehtar tayini ve miras hukuku ilişkisi ayrıca incelenmelidir.

Sorumluluk, mirasın hangi hukuk düzenine tabi olduğu, mirasın kabulü veya reddi ve borcun niteliğine göre belirlenir. Yurt dışındaki borçların Türkiye’de takip edilmesi ayrıca uluslararası tebligat ve kararların tanınması veya tenfizi kurallarını gündeme getirebilir.

İlgili alacağın hukuki dayanağı, mirasçının sorumluluğu ve yetkili mahkeme belirlenmelidir. Yabancı alacaklının Türkiye’de icra takibi veya dava yoluna başvurabilmesi, uygulanacak ulusal ve uluslararası kurallara bağlıdır.

Mirasın reddi bakımından uygulanacak hukuk, yetkili makam ve süreler belirlenmelidir. Türkiye’deki miras bakımından Türk hukuku uygulanıyorsa Türk Medeni Kanunu’nun ret hükümleri ve yetkili sulh hukuk mahkemesi prosedürü dikkate alınır.

Bu sonuç otomatik olarak kabul edilmemelidir. Beyanın hangi makam önünde, hangi hukuk uyarınca ve hangi şekil şartlarıyla yapıldığı incelenmelidir. Türkiye’de hukuki sonuç doğurması için gerekli tanıma veya kabul koşulları ayrıca değerlendirilir.

Usulüne uygun vekâletname düzenlenmesi mümkündür; ancak mirasın reddi gibi özel sonuç doğuran işlemlerde temsil yetkisinin kapsamı açıkça belirlenmelidir. Belgenin Türkiye’de kullanılabilmesi için gerekli tasdik ve tercüme işlemleri tamamlanmalıdır.

Uygulanacak hukuk Türk hukuku ise ret süresinin geçirilmesi, kural olarak mirasın kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurabilir. Ancak hükmen ret gibi farklı hukuki kurumların koşulları ayrıca incelenmelidir.

Mirasçının kimliğinin ve adresinin tespiti için mevcut resmî kayıtlar, nüfus belgeleri ve uluslararası iş birliği mekanizmaları değerlendirilebilir. Yargılamada taraf teşkili ve tebligat işlemleri kanuni usule uygun yürütülmelidir.

Tebligat, ilgili ülke ile Türkiye arasındaki uluslararası sözleşmeler ve Türk tebligat mevzuatı çerçevesinde yapılır. Ülkeye göre merkezî makam, konsolosluk veya yetkili başka bir kanal kullanılabilir.

Savunma hakkının ve usul güvencelerinin ihlali, yargılamanın geçerliliğini veya yabancı kararın Türkiye’de tanınmasını etkileyebilir. Tebligatın hangi yöntemle ve hangi tarihte yapıldığı belgeler üzerinden incelenmelidir.

Her duruşmaya bizzat katılma zorunluluğu bulunmayabilir. Mirasçı avukatı aracılığıyla temsil edilebilir; ancak mahkemenin bizzat dinlenmesini gerekli gördüğü hâller ve usul hükümleri ayrıca dikkate alınmalıdır.

Uzaktan katılım, mahkemenin teknik ve hukuki imkânlarına ve uygulanacak usul kurallarına bağlıdır. Her dava için otomatik bir çevrim içi katılım hakkı bulunduğu varsayılmamalıdır.

Rapor, ilgili uyuşmazlıkla bağlantılıysa ve hukuka uygun şekilde elde edilmişse delil olarak sunulabilir. Mahkeme raporun güvenilirliğini, yöntemini, tercümesini ve diğer delillerle uyumunu değerlendirir.

Uluslararası adli yardımlaşma ve ilgili sözleşmeler çerçevesinde yabancı ülkedeki delillerin temini mümkün olabilir. Talebin kapsamı, hangi ülkeye yöneltileceği ve o ülkenin mevzuatı dikkate alınmalıdır.

Yabancı ülkedeki belge ve delillerin elde edilmesi, tebligat yapılması veya belirli usul işlemlerinin gerçekleştirilmesi için kullanılır. Bu mekanizmalar, sınır ötesi uyuşmazlıklarda yargılamanın sağlıklı yürütülmesine katkı sağlar.

İmzanın atıldığı yer, belgenin niteliği ve ilgili ülkenin tasdik sistemi dikkate alınır. Noter, konsolosluk veya apostil prosedürlerinden hangisinin uygulanacağı somut belgeye göre belirlenmelidir.

Sözleşmenin tarafları, konusu, uygulanacak hukuk ve şekil şartları incelenmelidir. Türkiye’deki taşınmazların mülkiyet devri söz konusuysa Türk hukukunun resmî şekil ve tapu tescil kuralları ayrıca önem taşır.

Bazı durumlarda farklı ülkelerde ayrı işlemler veya davalar yürütülmesi gerekebilir. Ancak aynı uyuşmazlıkla ilgili paralel yargılamalar yetki, derdestlik, kararların tanınması ve çelişkili karar riski bakımından dikkatle yönetilmelidir.

Genel olarak otomatik bir durdurma sonucu doğurmaz. Yabancı ülkedeki mahkemenin kendi usul hukuku, milletlerarası yetki kuralları ve varsa uluslararası anlaşmalar dikkate alınmalıdır.

Yabancı davanın varlığı tek başına Türkiye’deki tapu kaydını değiştirmez. Yabancı kararın Türkiye’de sonuç doğurabilmesi için gerekli tanıma veya tenfiz koşulları ve taşınmazlara ilişkin Türk hukuku hükümleri incelenmelidir.

5718 sayılı Kanun’un 20. maddesi, Türkiye’de bulunan taşınmazlar bakımından Türk hukukunun uygulanacağını açıkça düzenler. Bu nedenle yabancı unsur bulunsa dahi Türkiye’deki taşınmazın miras yoluyla intikali ve paylaşımında Türk hukukunun kuralları belirleyici olabilir.

Öncelikle uyuşmazlığın hangi hukuki meseleye ilişkin olduğu ayrıştırılmalıdır. Mirasçılık sıfatı, ölüme bağlı tasarruf, taşınmaz mülkiyeti ve paylaşım gibi konular farklı bağlantı kurallarına tabi olabilir. 5718 sayılı Kanun’un 20 ve 21. maddeleri bu değerlendirmede önem taşır.

5718 sayılı Kanun’un 2. maddesi uyarınca hâkim, Türk kanunlar ihtilafı kurallarını ve yetkili yabancı hukuku re’sen uygular; yabancı hukukun içeriğinin tespitinde taraflardan yardım isteyebilir. Gerekli araştırma ve uzman görüşü mekanizmaları kullanılabilir.

5718 sayılı Kanun’un 2. maddesinde, uygulanacak yabancı hukukun tüm araştırmalara rağmen tespit edilememesi hâlinde Türk hukukunun uygulanacağı düzenlenmiştir. Ancak bu sonuca ulaşmadan önce gerekli araştırmanın yapılması gerekir.

Yabancı hukukun uygulanması veya yabancı kararın Türkiye’de sonuç doğurması, Türk kamu düzenine açıkça aykırı sonuçlar yaratıyorsa ilgili kanuni müdahale hükümleri gündeme gelebilir. Kamu düzeni istisnası dar ve somut değerlendirilmesi gereken bir mekanizmadır.

Hayır. Türk milletlerarası özel hukuk kuralları, Türkiye’deki taşınmazlar ve kamu düzeni gibi alanlarda özel sınırlamalar öngörür. Yabancı hukukun uygulanması, her durumda Türk hukukunun emredici hükümlerinin devre dışı kalacağı anlamına gelmez.

Birçok işlem vekil aracılığıyla yürütülebilir. Ancak kimlik doğrulama, vekâletname, tapu işlemleri, mahkeme katılımı ve belge temini gibi konularda özel usul şartları bulunabilir. İşlem bazında planlama yapılmalıdır.

Ölüm belgesi, mirasçılık ilişkisini gösteren kayıtlar, vatandaşlık belgeleri, yerleşim yeri bilgileri, vasiyetname, tapu ve banka kayıtları ile yabancı mahkeme kararları öncelikle toplanmalıdır. Belgelerin doğrulanması ve tercümesi de baştan planlanmalıdır.

Her ülkedeki malvarlığı ayrı başlık altında listelenmelidir. Taşınmazlar, banka hesapları, şirket payları, araçlar, sigorta hakları ve borçlar; ülke, kayıt numarası, değer ve belge bilgileriyle gösterilmelidir.

Değerleme ve paylaşımın hangi ülkede ve hangi işlem kapsamında yapılacağına göre değişir. Kur tarihi, değerleme tarihi, vergiler ve döviz transferi kuralları açıkça belirlenmelidir.

Transferin kaynağı, mirasçılık belgesi, banka prosedürleri, vergi yükümlülükleri ve kara para aklamayla mücadele düzenlemeleri dikkate alınmalıdır. Bankanın isteyebileceği belgeler önceden hazırlanmalıdır.

Değerleme tarihi ve kullanılacak kur konusunda anlaşma sağlanamıyorsa, sözleşme hükümleri veya uygulanacak hukuk incelenir. Gerekirse uzman değerlemesi ve hesap incelemesi talep edilebilir.

Türkiye’de bulunan malvarlığı veya Türk mahkemelerinin koruma sağlayabileceği haklar bakımından, kanuni koşullar mevcutsa ihtiyati tedbir gündeme gelebilir. Mahkemenin milletlerarası yetkisi ve tedbirin uygulanabilirliği ayrıca incelenmelidir.

Evet. Mirasçılık ve temsil durumu hukuken belirlenmişse, taşınmazın yönetimi ve kiraya verilmesi süreçlerine katılabilir. Elbirliği mülkiyeti ve yönetim kuralları tüm mirasçılar bakımından gözetilmelidir.

Bütün terekeye tek bir ülke hukukunun uygulanacağını varsaymak, yabancı kararların Türkiye’de otomatik geçerli olduğunu düşünmek ve belge tasdik süreçlerini ihmal etmek en sık karşılaşılan riskler arasındadır. Her ülke ve her malvarlığı türü ayrı değerlendirilmelidir.

Öncelikle miras bırakanın vatandaşlığı, son yerleşim yeri, mirasçıların statüsü ve malvarlığının bulunduğu ülkeler belirlenmelidir. Ardından uygulanacak hukuk, yetkili makamlar, belge ve tercüme ihtiyaçları, vergi yükümlülükleri ve başvuru süreleri bir bütün olarak planlanmalıdır.

Birden fazla ülkenin hukuk sisteminin devreye girdiği dosyalarda yalnızca miras hukuku bilgisi yeterli olmayabilir. Milletlerarası özel hukuk, tapu, şirketler, vergi, bankacılık ve yabancı kararların tanınması konularının birlikte değerlendirilmesi gerekir. Yanlış ülkede veya yanlış hukuki yolla işlem yapılması ciddi hak kayıplarına yol açabilir.

Uluslararası miras dosyalarında en önemli unsur, hukuki sürecin en başından doğru yapılandırılmasıdır. Miras bırakanın vatandaşlığı, son yerleşim yeri, mirasçıların bulunduğu ülkeler ve tereke mallarının konumu belirlenmeden sağlıklı bir paylaşım stratejisi oluşturulamaz.

Yurt dışında yaşayan mirasçılar, Türkiye’deki haklarını kullanmak için mutlaka ülkeye gelmek zorunda olmayabilir. Ancak vekâletname, belge doğrulama, tercüme, tebligat ve yabancı kararların Türkiye’deki etkisi gibi konuların eksiksiz yürütülmesi gerekir.

Uluslararası miras hukukunda başarı, yalnızca mirasçılık hakkını tespit etmek değil; bu hakkın farklı ülkelerin hukuk sistemleri arasında güvenli, doğru ve uygulanabilir biçimde hayata geçirilmesini sağlamaktır.

Avukat Gizem Gonce’nin yaklaşımıyla, sınır ötesi miras uyuşmazlıklarında temel hedef; hukuki belirsizlikleri en aza indirmek, malvarlığını korumak ve mirasçıların haklarını ulusal ve uluslararası hukuk çerçevesinde güvence altına almaktır.