10 Soruda Ceza Hukuku ve Dijital Suçlar — Av. Gizem Gonce

Israrlı takip, Türk Ceza Kanunu'nun 123/A maddesinde düzenlenmiştir. Bir kimseyi fiziken takip etmek veya iletişim araçlarını, bilişim sistemlerini ya da üçüncü kişileri kullanarak ısrarlı şekilde temas kurmaya çalışmak, mağdur üzerinde ciddi huzursuzluk yaratıyor veya kendisinin ya da yakınlarının güvenliğinden endişe duymasına neden oluyorsa suç oluşabilir.

Her rahatsız edici davranış otomatik olarak ısrarlı takip suçu sayılmaz. Kanunda belirtilen koşulların somut olayda gerçekleşmesi gerekir. Mağdurun mesajları, arama kayıtlarını ve diğer hukuka uygun delilleri saklaması önemlidir.

İnternet üzerinden gerçekleştirilen hakaret eylemleri de Türk Ceza Kanunu kapsamında değerlendirilebilir. Sosyal medya hesapları, mesajlaşma uygulamaları ve diğer dijital platformlar üzerinden yapılan hakaretler bakımından şikâyet ve soruşturma süreçleri gündeme gelebilir.

Hesabın gerçek kimliğinin bilinmemesi, hukuki başvuru yapılmasına engel değildir. Savcılık tarafından gerekli görülmesi halinde platform kayıtları ve diğer teknik veriler incelenebilir. Ancak dijital kayıtların saklanma süreleri ve yurt dışı merkezli platformlarla ilgili süreçler nedeniyle hızlı hareket edilmesi önem taşır.

Bir kişinin fotoğrafının izinsiz paylaşılması, her durumda aynı hukuki sonucu doğurmaz. Fotoğrafın niteliği, nerede çekildiği, paylaşımın amacı ve kişinin özel hayatına müdahale oluşturup oluşturmadığı değerlendirilmelidir.

Somut olayın özelliklerine göre özel hayatın gizliliğinin ihlali, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi veya yayılması ve kişilik haklarının ihlali gündeme gelebilir. Mağdur, koşulları varsa içeriğin kaldırılmasını, erişimin engellenmesini ve maddi veya manevi tazminat talep edebilir.

Başkasının adı, fotoğrafı veya kişisel bilgileri kullanılarak sahte sosyal medya hesabı açılması hukuki ve cezai sorumluluk doğurabilir. Eylemin niteliğine göre kişisel verilerin hukuka aykırı kullanılması, özel hayatın gizliliğinin ihlali, hakaret, tehdit veya dolandırıcılık suçları gündeme gelebilir.

Her sahte hesap açılması tek başına aynı suçu oluşturmaz. Hesabın hangi amaçla açıldığı ve ne tür eylemlerde bulunulduğu önemlidir. Mağdurun ekran görüntülerini, hesap bağlantılarını ve iletişim kayıtlarını koruyarak savcılığa başvurması mümkündür.

Kişisel verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi, Türk Ceza Kanunu'nun 136. maddesinde düzenlenen suçu gündeme getirebilir. Kişisel verilerin hukuka aykırı olarak bir başkasına verilmesi, yayılması veya ele geçirilmesi cezai sorumluluk doğurabilir.

Ayrıca verilerin kaydedilmesi bakımından 135. madde, kanunda belirtilen nitelikli haller bakımından ise 137. madde önem taşıyabilir. Bunun yanında KVKK kapsamında idari yaptırımlar da gündeme gelebilir. Kişisel verilerin korunması yalnızca dijital güvenlik değil, temel bir hukuki haktır.

Şantaj suçu Türk Ceza Kanunu'nun 107. maddesinde düzenlenmiştir. Kişinin hakkı veya yükümlülüğü olan bir şeyi yapacağını ya da yapmayacağını ileri sürerek başkasını kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir davranışa ya da haksız çıkar sağlamaya zorlaması bu kapsamda değerlendirilebilir. Kendisine veya başkasına yarar sağlamak amacıyla bir kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek hususları açıklama ya da isnat etme tehdidi de maddede ayrıca düzenlenmiştir.

Özel görüntülerin veya kişisel bilgilerin paylaşılacağı tehdidiyle para istenmesi, somut koşullara göre şantaj ve başka suçları gündeme getirebilir. Mağdur mesajları, hesap bağlantılarını ve diğer hukuka uygun delilleri koruyarak kolluğa veya savcılığa başvurabilir.

Dolandırıcılık nedeniyle parasını kaybeden kişinin hem ceza hukuku hem de özel hukuk kapsamında başvuru imkânları bulunmaktadır. Öncelikle olayın derhal bankaya bildirilmesi, mümkünse transferin durdurulması veya alıcı hesap hakkında gerekli işlemlerin yapılmasının talep edilmesi gerekir.

Savcılığa suç duyurusunda bulunulması da önemlidir. Ceza soruşturması kapsamında elde edilen bilgiler, paranın izinin sürülmesi açısından faydalı olabilir. Bununla birlikte ceza davası açılması paranın otomatik olarak iade edileceği anlamına gelmez. Şartlarına göre alacak ve tazminat davaları da gündeme gelebilir.

Ses kayıtlarının izinsiz alınması, olayın özelliklerine göre haberleşmenin gizliliğinin ihlali, kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması veya özel hayatın gizliliğinin ihlali suçlarını gündeme getirebilir.

Özellikle özel bir konuşmanın tarafların rızası olmadan kaydedilmesi hukuki risk taşır. Yargısal uygulamada bazı istisnai durumlarda, kişinin kendisine yönelen ani bir saldırıyı veya hukuka aykırı davranışı başka türlü ispatlama imkânının bulunmaması gibi koşullar ayrıca değerlendirilebilir. Bu istisnalar sınırsız bir kayıt alma yetkisi vermez. Her olay kendi koşulları içinde incelenmelidir.

Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra hakkında kovuşturmaya yer olmadığına ya da beraate karar verilen kişiler, CMK'nın 141/1-e maddesi kapsamında maddi ve manevi zararlarının giderilmesini talep edebilir. Bunun için tutuklamanın baştan hukuka aykırı olduğunu ayrıca ispatlamak her durumda zorunlu değildir. CMK'nın 144. maddesindeki istisnalar ve başvuru koşulları ayrıca incelenmelidir.

CMK'nın 141/1-e, f ve l bentleri kapsamındaki istemlerde 6384 sayılı Kanun uyarınca Tazminat Komisyonuna başvuru yolu uygulanır. Diğer koruma tedbiri tazminatı istemlerinde CMK'nın 142. maddesindeki görev ve yetki kuralları dikkate alınır. Kararın kesinleşmesi, tebliği, başvuru tarihi ve geçiş hükümleri izlenecek yol bakımından önemlidir.

Adli sicil kayıtlarının silinmesi, 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu kapsamında belirli koşullara bağlıdır. Cezanın infaz edilmesi, ceza mahkûmiyetinin ortadan kalkması veya kanunda belirtilen diğer koşulların gerçekleşmesi halinde kayıtların silinmesi ya da arşive alınması gündeme gelebilir.

Adli sicilden silinme ile arşiv kaydının silinmesi birbirinden farklı süreçlerdir. Her mahkûmiyet kaydı aynı sürede ve aynı koşullarda silinmez. Bu nedenle kişinin cezasının türü, infaz durumu ve hukuki sonuçları ayrı ayrı incelenmelidir.