Fikrî Mülkiyet Hukuku: 8 Soru ve Cevap

Marka tescili zorunlu değildir; ancak tescilsiz bir işaret üzerinde sınırlı koruma bulunur ve hak sahipliğinin ispatı güçleşir. Tescil, Türk Patent ve Marka Kurumu'na (TÜRKPATENT) yapılan başvuruyla gerçekleşir ve sahibine markayı izinsiz kullananlara karşı güçlü bir koruma sağlar. Tescilli marka başvuru tarihinden itibaren on yıl korunur ve bu süre onar yıllık dönemler halinde sınırsız olarak yenilenebilir.

Ürün veya hizmetinizi piyasaya sunmadan, alan adı ve sosyal medya hesabı almadan önce marka başvurusunu yapın; ilk başvuran öncelik hakkı elde eder.

Yayımlanan marka başvurusuna, Resmî Marka Bülteni'ndeki yayım tarihinden itibaren iki ay içinde uygun sebeplerle itiraz edilebilir. Önceki marka, karıştırılma ihtimali ve diğer haklar belgelerle açıklanmalıdır. İtiraz edilmemesi başvurunun bütün koşullarda mutlaka tescil edileceği anlamına gelmez; Kurumun incelemesi ayrı sürer. Tescil sonrasında da olayın koşullarına göre hükümsüzlük gibi yollar değerlendirilebilir.

Evet. Tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı bir sebep olmaksızın Türkiye'de kullanılmayan veya kullanımına beş yıl kesintisiz ara verilen markalar, ilgili kişinin talebi üzerine iptal edilebilir. 10 Ocak 2024'ten itibaren kullanmama nedeniyle iptal talepleri mahkemeler yerine doğrudan TÜRKPATENT tarafından incelenmektedir.

Marka sahibi, tecavüzün tespitini, durdurulmasını, taklit ürünlere el konulmasını ve maddi ile manevi tazminat ödenmesini talep edebilir. Dava açılmadan önce veya dava sırasında ürünlerin piyasadan toplatılması için ihtiyati tedbir istenebilir. Marka hakkına tecavüz aynı zamanda suç oluşturur. Taklit ürünlerin ithalat veya ihracatı sırasında gümrükte durdurulması da mümkündür.

Patent; yeni olan, buluş basamağı içeren ve sanayiye uygulanabilen buluşlara verilir ve 20 yıl koruma sağlar. Faydalı model ise yeni olan ve sanayiye uygulanabilen buluşları korur; buluş basamağı şartı aranmaz ve koruma süresi on yıldır. Buluşun başvurudan önce kamuya açıklanması yenilik şartını ortadan kaldırabilir. Bu nedenle fuar, yayın veya yatırımcı sunumlarından önce başvuru yapılması gerekir.

Yeni ve ayırt edici niteliğe sahip tasarımlar TÜRKPATENT'e yapılan başvuruyla tescil ettirilebilir. Tescilli tasarım beşer yıllık dönemler halinde toplam 25 yıla kadar korunur. Tescil ettirilmeyen tasarımlar da kamuya ilk sunulduğu tarihten itibaren üç yıl süreyle kopyalanmaya karşı sınırlı korumadan yararlanır.

Hayır. Fikir ve sanat eserleri üzerindeki haklar, eserin meydana getirilmesiyle kendiliğinden doğar ve herhangi bir tescile bağlı değildir. Koruma, eser sahibinin yaşamı boyunca ve ölümünden sonra 70 yıl devam eder. Eser sahipliğinin ispatı için Kültür ve Turizm Bakanlığı nezdinde isteğe bağlı kayıt ve tescil yaptırılabilir veya eserin tarihli bir kopyası noter onayıyla saklanabilir.

Lisansın kapsamı, münhasırlık, süre, ülke, bedel, alt lisans ve denetim koşulları açıkça düzenlenmelidir. FSEK kapsamındaki mali haklara ilişkin işlemlerde yazılı şekil ve hakların ayrı ayrı gösterilmesi önemlidir. Marka lisansının sicile kaydı da iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülmesi bakımından değerlendirilir; kaydın taraflar arasındaki sözleşmenin bütün geçerlilik şartlarının yerine geçtiği söylenemez.