Tüketici Hukuku Soru Cevap

Tüketici hukuku, ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden satıcı ve sağlayıcılarla tüketiciler arasındaki işlemleri düzenleyen ve tüketiciyi korumayı amaçlayan hukuk alanıdır. Temel düzenleme 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'dur.

Bir malı veya hizmeti ticari ya da mesleki olmayan amaçlarla edinen, kullanan veya yararlanan gerçek ya da tüzel kişiler, kanundaki koşullarla tüketici kabul edilebilir.

Hayır. İşlemin tarafları, amacı ve niteliği önemlidir. Örneğin, ticari faaliyet kapsamında yapılan bir alım tüketici işlemi sayılmayabilir.

Kanunun tüketici lehine emredici olarak düzenlediği haklar sözleşmeyle tüketici aleyhine ortadan kaldırılamaz. Tüketicinin kanuni haklarını sınırlayan bazı sözleşme hükümleri geçersiz olabilir.

Bu ifade tek başına her durumda geçerli değildir. Ayıplı mal, mesafeli satışlardaki cayma hakkı ve diğer kanuni iade hakları bakımından satıcının yükümlülükleri devam edebilir.

Evet. Fiş veya fatura önemli bir delildir ancak tek ispat aracı değildir. Banka hareketleri, sipariş kayıtları, yazışmalar, garanti belgesi ve diğer belgeler de alışverişin kanıtlanmasına yardımcı olabilir.

Her tüketici işlemi için yazılı sözleşme şartı bulunmaz. Ancak bazı sözleşme türlerinde kanun yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı üzerinden bilgilendirme ve sözleşme kurulması gibi özel şartlar öngörebilir.

Satış sözleşmesi kurulduktan sonra satıcının tek taraflı olarak fiyatı değiştirmesi kural olarak mümkün değildir. Ancak sözleşmenin niteliği, geçerli fiyatlandırma koşulları ve kanuni istisnalar ayrıca değerlendirilmelidir.

Yanıltıcı reklam, eksik bilgilendirme veya sözleşmeye aykırı uygulama tüketicinin kanuni haklarını gündeme getirebilir. Olayın niteliğine göre bedel iadesi, sözleşmeden dönme, tazminat veya idari başvuru yolları değerlendirilebilir.

Hayır. Tüketiciler şartları oluştuğunda kendileri de tüketici hakem heyetine başvurabilir. Ancak yüksek bedelli, teknik veya birden fazla hukuki sorun içeren uyuşmazlıklarda avukat desteği yararlı olabilir.

Tüketiciye teslim edildiğinde sözleşmeye uygun olmayan, vaat edilen özellikleri taşımayan veya objektif olarak sahip olması gereken özelliklerden yoksun olan mal, kanundaki koşullarla ayıplı mal sayılır.

6502 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında tüketici; şartlarına göre sözleşmeden dönme, malı alıkoyup ayıp oranında bedel indirimi isteme, ücretsiz onarım veya imkân varsa ayıpsız misliyle değiştirme haklarından birini kullanabilir.

Hayır. Ayıplı mala ilişkin haklar garanti süresinden bağımsız olarak kanundaki zamanaşımı ve diğer koşullar çerçevesinde gündeme gelebilir.

Ürünün ayıplı olması nedeniyle yapılan iade veya değişim işleminde tüketiciye mevzuata aykırı biçimde ek masraf yüklenemez. Masrafların kime ait olacağı olayın niteliğine ve uygulanacak düzenlemelere göre belirlenir.

Her durumda kaybolmaz. Ürünün ayıplı olması hâlinde ambalajın açılmış olması tek başına tüketicinin haklarını ortadan kaldırmaz. Mesafeli satışlardaki cayma hakkı bakımından da ürünün niteliği ve kullanım durumu değerlendirilir.

Evet, kanundaki şartlar oluşmuşsa ikinci el veya kullanılmış ürünlerde de ayıplı mala ilişkin haklar kullanılabilir. Ancak tüketicinin satın alırken bildiği veya bilmesinin beklendiği özellikler önemlidir.

İndirim yapılmış olması, ayıplı mala ilişkin kanuni hakları kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte indirim nedeni ve tüketiciye önceden açıklanan ayıp gibi unsurlar somut olayda önem taşıyabilir.

Evet. Teşhir ürünü satılırken bilinen kusurların tüketiciye açıklanmış olması önemlidir. Açıklanmayan veya vaat edilen özelliklerle uyuşmayan ayıplar bakımından tüketicinin hakları doğabilir.

Satıcı, üretici veya ithalatçıya başvuru yapılabilse de tüketicinin kanundan doğan seçimlik hakları göz ardı edilemez. Başvurunun hangi tarafa yöneltileceği, talep edilen hakkın niteliğine göre belirlenir.

Genel olarak ayıplı mal sorumluluğunda teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımı süresi söz konusudur; taşınmazlar ve ikinci el satışlar gibi durumlarda özel hükümler uygulanabilir. Ayıbın niteliği ve istisnalar ayrıca değerlendirilmelidir.

Mesafeli satışlarda tüketici, kural olarak malı teslim aldığı tarihten itibaren 14 gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayma hakkını kullanabilir. Hizmet sözleşmelerinde süre ve başlangıç noktası farklı olabilir.

Hayır. Kanun ve ilgili yönetmeliklerde cayma hakkının istisnaları vardır. Kişiye özel hazırlanan ürünler, belirli hijyen koşullarındaki ürünler ve tüketicinin onayıyla ifasına başlanan bazı hizmetler bu kapsamda değerlendirilebilir.

Cayma hakkı, yasal süre içinde satıcıya açık bir cayma bildirimi gönderilerek kullanılabilir. Bildirimin e-posta, internet sitesi veya diğer kalıcı veri saklayıcıları üzerinden yapıldığına ilişkin kayıtların saklanması önemlidir.

Cayma hakkının kanuni istisnalarından biri varsa veya yasal koşullar oluşmamışsa ret gündeme gelebilir. Ancak yalnızca satıcının kendi iade politikasına dayanarak kanuni hakkı ortadan kaldırması mümkün değildir.

Ürünün niteliği ve kullanım şekli önemlidir. Ürünü incelemek için makul ölçüde denemek her durumda cayma hakkını ortadan kaldırmaz; ancak olağan incelemenin ötesinde kullanım varsa somut olay değerlendirilir.

Sırf kutunun açılması her durumda cayma hakkını ortadan kaldırmaz. Ürünün kullanılması, değer kaybı, hijyen veya başka özel istisnalar bulunup bulunmadığı incelenmelidir.

Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan ürünlerde cayma hakkı istisnası uygulanabilir. Ancak ürünün gerçekten kişiye özel hazırlanıp hazırlanmadığı önemlidir.

Tüketici, satıcıdan teslim veya şartlarına göre sözleşmenin sona erdirilmesini ve bedel iadesini talep edebilir. Sipariş, ödeme ve satıcıyla yapılan yazışmalar saklanmalıdır.

Cayma hakkının kullanılması hâlinde satıcının iade yükümlülüğü, ilgili mevzuatta belirlenen süre ve koşullara tabidir. Ödeme aracına ilişkin bankacılık işlemlerinin tamamlanma süresi ayrıca farklılık gösterebilir.

Satışın niteliğine ve satıcının ticari veya mesleki amaçla hareket edip etmediğine göre tüketici mevzuatı uygulanabilir. Satıcının hesabı, ödeme belgeleri, yazışmalar ve ilan görüntüleri delil olarak saklanmalıdır.

Birçok yeni tüketici malında yasal garanti süresi teslim tarihinden itibaren en az iki yıldır. Ancak ürün türüne ve özel düzenlemelere göre farklı kurallar bulunabilir.

Hayır. Garanti belgesinin verilmemesi, kanundan doğan hakları kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Tüketici satış belgeleri ve diğer kayıtlarla haklarını ileri sürebilir.

Arıza garanti kapsamındaysa ve kanuni koşullar oluşmuşsa ücretsiz onarım talep edilebilir. Kullanıcı hatası veya garanti kapsamı dışındaki bir durum iddia ediliyorsa bunun dayanağı incelenmelidir.

Tüketici, arızanın kullanıcı hatasından kaynaklandığı iddiasını destekleyen teknik açıklama ve belgeleri talep edebilir. Gerekirse bilirkişi incelemesi veya diğer hukuki başvuru yolları değerlendirilebilir.

Kanuni koşullar oluştuğunda tüketici, seçimlik haklarından uygun olanı kullanabilir. Tekrarlayan arızalar, daha önce yapılan onarımlar ve ürünün kullanım amacı bakımından yararlanılamaması önemlidir.

Evet. İlgili mevzuatta ürün gruplarına göre azami tamir süreleri düzenlenmiştir. Sürenin aşılması hâlinde tüketicinin diğer seçimlik hakları gündeme gelebilir.

Servise teslim belgesi, arıza kaydı ve yazışmalar saklanmalı; ürünün teslimi ve gerekiyorsa diğer tüketici hakları talep edilmelidir. Uyuşmazlığın niteliğine göre hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yolu değerlendirilebilir.

Garanti süresinin bitmesi, her durumda bütün hakların sona erdiği anlamına gelmez. Gizli ayıp, satıcının sorumluluğu, sözleşme hükümleri ve uygulanabilir zamanaşımı kuralları ayrıca incelenebilir.

Onarımın niteliği, arızayla bağlantısı ve garanti koşulları önemlidir. Yetkisiz müdahalenin arızaya neden olduğu iddia ediliyorsa somut teknik deliller değerlendirilmelidir.

Tüketiciden ücret alınacaksa hizmetin kapsamı ve fiyatı konusunda mevzuata uygun bilgilendirme yapılması gerekir. Onaylanmayan işlemler ve beklenmedik ücretler bakımından uyuşmazlık doğabilir.

Abonelik sözleşmesi, ilgili mevzuatta belirtilen yöntemlerle feshedilebilir. Başvurunun yapıldığına ilişkin kayıt tutulması ve fesih tarihinin teyit edilmesi önemlidir.

Taahhütlü sözleşmelerde şartları oluşmuşsa cayma bedeli talep edilebilir. Ancak tutarın mevzuata ve sözleşmeye uygun olması gerekir; hesaplama ve bilgilendirme yükümlülükleri ayrıca incelenmelidir.

Hizmetin sunulup sunulmadığı, kesintinin süresi, sözleşme koşulları ve uygulanabilir düzenlemeler önemlidir. Uzun süreli veya sağlayıcıdan kaynaklanan kesintilerde ücret iadesi ya da başka talepler gündeme gelebilir.

Fatura dökümü ve hizmet kayıtları istenebilir. Ücretin onaylanmadığı veya sunulmayan bir hizmete ilişkin olduğu düşünülüyorsa işletmeciye ve uygun tüketici başvuru mercilerine itiraz edilebilir.

Tüketicinin sözleşme kurulurken açık ve anlaşılır şekilde bilgilendirilmesi, gerekli onayın alınması ve ücret koşullarının belirtilmesi önemlidir. Gizli veya yanıltıcı ücretlendirmeler hukuki uyuşmazlık doğurabilir.

İptal bildirimi, üyelik koşulları ve ödeme kayıtları saklanmalıdır. İptal sonrasında yapılan tahsilatın hukuki dayanağı yoksa ücret iadesi talep edilebilir.

Otomatik yenilemenin geçerliliği; sözleşme koşullarına, bilgilendirmeye ve ilgili tüketici mevzuatına bağlıdır. Tüketiciye açıklanmayan veya mevzuata aykırı uygulamalar itiraza konu olabilir.

Öncelikle ilgili hizmet sağlayıcıya yazılı itiraz yapılmalı ve tüketim dökümü istenmelidir. Hizmetin niteliğine göre ilgili düzenleyici kurum, tüketici başvuru mercileri veya yargı yolu değerlendirilebilir.

Borç kalemlerinin dayanağı incelenmelidir. Fesih tarihine kadar doğmuş gerçek borçlar ile haksız ücretler birbirinden ayrılmalı; hatalı tahakkuklara itiraz edilmelidir.

Ticari elektronik ileti ve kişisel veriler bakımından özel düzenlemeler vardır. İletinin niteliğine göre ret hakkı, ilgili idari başvuru yolları ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin haklar kullanılabilir.

Hayır. Ücret ve masrafların ilgili mevzuata uygun olması, gerekli bilgilendirmenin yapılması ve hukuki dayanağının bulunması gerekir.

Tahsilatın hangi ad altında ve hangi hukuki dayanakla yapıldığı incelenmelidir. Mevzuata aykırı veya haksız tahsilat söz konusuysa iade talebi gündeme gelebilir.

Tüketici kredilerinde erken ödeme hâlinde, ilgili mevzuat çerçevesinde henüz işlememiş faiz ve diğer maliyetler bakımından gerekli indirimler yapılmalıdır. Hesaplama kredi türüne ve sözleşmeye göre incelenir.

Derhâl bankaya bildirimde bulunulmalı, kartın güvenliği için gerekli önlemler alınmalı ve işlem kayıt altına alınmalıdır. İşlemin yetkisiz olduğu iddiası, bankacılık mevzuatı ve somut olayın koşullarına göre incelenir.

İşlemin yetkisiz olup olmadığı, güvenlik tedbirleri, bildirim zamanı ve tarafların yükümlülükleri değerlendirilir. Bankaya hızlı şekilde itiraz edilmesi ve delillerin saklanması önemlidir.

Hayır. Emredici mevzuata, tüketicinin korunmasına ilişkin kurallara veya haksız şart düzenlemelerine aykırı maddeler geçersiz sayılabilir.

Krediye bağlı sigortanın yapısı ve zorunluluk koşulları, kredi türüne ve ilgili mevzuata göre değişir. Tüketiciye alternatifler ve sigorta koşulları hakkında mevzuata uygun bilgi verilmesi gerekir.

Kartın türü, sözleşme, ücretlendirme koşulları ve yürürlükteki bankacılık düzenlemeleri incelenmelidir. Her kart için otomatik olarak iade hakkı bulunduğu söylenemez.

Tahsilat iletişimi hukuka uygun ve ölçülü olmalıdır. Taciz edici, yanıltıcı veya hukuka aykırı iletişim yöntemleri bakımından ilgili şikâyet ve başvuru yolları değerlendirilebilir.

Uyuşmazlığın türüne, talep tutarına ve ilgili mevzuata göre tüketici hakem heyeti, tüketici mahkemesi, bankacılık alanındaki ilgili başvuru mekanizmaları veya diğer yetkili merciler gündeme gelebilir.

Konutun sözleşmeye, projeye veya vaat edilen özelliklere aykırı olması hâlinde ayıplı mala ilişkin hükümler ve taşınmaz satışına ilişkin özel kurallar gündeme gelebilir. Ayıbın niteliği ve teslim tarihi önemlidir.

Sızıntının kaynağı, teslim tarihi, ayıbın gizli olup olmadığı ve sorumlunun kim olduğu tespit edilmelidir. Şartlarına göre onarım, bedel indirimi, sözleşmeden dönme veya zararların tazmini talep edilebilir.

Satış sözleşmesi, teknik şartname, proje, ilan ve tanıtım materyalleri birlikte incelenir. Vaat edilen özelliklerin yerine getirilmemesi sözleşmeye aykırılık veya ayıplı ifa oluşturabilir.

Sözleşmedeki teslim tarihi, gecikmenin nedeni ve uygulanabilir mevzuat değerlendirilir. Şartları varsa gecikmeden kaynaklanan zararlar ve sözleşmesel talepler ileri sürülebilir.

Sözleşmenin türüne, kuruluş şekline, teslim aşamasına ve özel kanuni düzenlemelere göre değişir. Ön ödemeli konut satışlarında cayma ve sözleşmeden dönme bakımından özel hükümler vardır.

6502 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik kapsamında belirli koşullarla cayma hakkı tanınır. Süre, başlangıç tarihi ve bildirimin şekli somut sözleşme üzerinden kontrol edilmelidir.

Ayıbın niteliğine, teslim tarihine, sözleşmeye ve uygulanabilir zamanaşımı hükümlerine bağlı olarak sorumluluk doğabilir. Gizli ayıplarda durum ayrıca incelenmelidir.

Sözleşme, bağımsız bölümün hangi ölçüm esasına göre tanımlandığı ve fiilî ölçüm birlikte değerlendirilir. Farkın hukuken ayıp veya sözleşmeye aykırılık oluşturup oluşturmadığı belirlenmelidir.

Sözleşmenin niteliği, kurulma tarihi, cayma süresi ve ilgili özel hükümler önemlidir. Devre tatil ve uzun süreli tatil hizmetlerine ilişkin mevzuat ayrıca incelenmelidir.

Hayır. Uyuşmazlığın kat mülkiyeti ilişkisi, yönetim işlemi veya ticari bir hizmet sözleşmesinden kaynaklanmasına göre görevli merci değişebilir. Her uyuşmazlık tüketici mahkemesinin görev alanına girmez.

Araçtaki ayıbın niteliğine ve kanuni koşullara göre onarım, bedel indirimi, ayıpsız misliyle değişim veya sözleşmeden dönme hakları gündeme gelebilir. Arızanın teknik olarak belgelenmesi önemlidir.

Satıcının kim olduğu, satışın ticari veya mesleki faaliyet kapsamında yapılıp yapılmadığı, ayıbın niteliği ve sözleşme koşulları belirleyicidir. Yetkili satıcıdan alınan araçla özel kişiden alınan araç aynı kurallara tabi olmayabilir.

Kilometre bilgisinin yanlış sunulması, şartlarına göre ayıp, sözleşmeye aykırılık veya hileli davranış oluşturabilir. Ekspertiz raporu, servis kayıtları, ilan ve satış yazışmaları delil olarak saklanmalıdır.

Satış sırasında verilen bilgi ile aracın gerçek durumu arasındaki fark incelenir. Hasarın önemli olması ve tüketicinin kararını etkilemesi hâlinde hukuki talepler gündeme gelebilir.

Ekspertiz hizmetinin kapsamı, raporun içeriği, inceleme yöntemi ve kusurun hangi aşamada oluştuğu değerlendirilir. Hizmet sağlayıcının kusuru veya sözleşmeye aykırılığı varsa tazminat ve diğer hukuki talepler gündeme gelebilir.

Aracın servise teslim koşulları, servis kayıtları, zararın nasıl meydana geldiği ve kusur durumu incelenir. Şartları oluşmuşsa servis sağlayıcısından zararın giderilmesi istenebilir.

Önceki onarım kayıtları, arızanın devam edip etmediği ve servis hizmetinin yeterliliği değerlendirilir. Garanti ve tüketici mevzuatındaki şartlara göre yeniden onarım veya diğer talepler ileri sürülebilir.

Hasarın varlığı, aracın teslim ve iade tutanakları, fotoğraflar, sözleşme ve hasarın kiralama döneminde meydana gelip gelmediği incelenmelidir. Dayanağı bulunmayan veya ölçüsüz tahsilatlara itiraz edilebilir.

İade, alternatif uçuş, bilgilendirme ve şartları oluştuğunda diğer haklar; iptalin nedeni, uçuşun niteliği ve ilgili havacılık mevzuatına göre belirlenir. Her iptal aynı tazminat sonucunu doğurmaz.

Rezervasyon koşulları, iptal politikası, satışın yapıldığı kanal ve tüketiciye önceden verilen bilgiler incelenir. Haksız kesinti veya sözleşmeye aykırılık varsa iade talebi gündeme gelebilir.

Reklam, ürün açıklaması ve sözleşme arasında uyuşmazlık varsa ayıplı mal veya sözleşmeye aykırılık hükümleri uygulanabilir. İlan görüntüsü ve satış kayıtlarının saklanması yararlıdır.

Kampanya koşullarının yanıltıcı sunulması, gerçekte bulunmayan indirimlerin varmış gibi gösterilmesi veya tüketicinin yanıltılması ilgili reklam ve tüketici mevzuatı kapsamında incelenebilir.

İlanın niteliği, satışın hangi aşamada kurulduğu ve fiyatın nasıl gösterildiği incelenmelidir. Tüketici yanıltıcı fiyatlandırma veya sözleşmeye aykırılık iddiasını belgelerle ileri sürebilir.

Tüketiciye sunulan hizmet ve ücretler bakımından açık ve doğru bilgilendirme önemlidir. Önceden açıklanmayan veya hukuki dayanağı bulunmayan ücretlere itiraz edilebilir.

Sözleşme, reklam ve verilen hizmetin kapsamı karşılaştırılmalıdır. Sunulmayan veya sözleşmeye uygun olmayan hizmetler için bedel iadesi ve diğer kanuni talepler değerlendirilebilir.

Üyelik sözleşmesinin türü, süresi, fesih koşulları ve ilgili tüketici mevzuatı önemlidir. Belirli süreli sözleşmelerde fesih ve cayma şartları ayrı ayrı incelenmelidir.

Sözleşme, program, eğitmen ve ders kayıtları incelenir. Hizmetin eksik veya ayıplı sunulması hâlinde ücret iadesi, bedel indirimi veya diğer hukuki yollar gündeme gelebilir.

Sözleşme şartları, ödeme kayıtları, vaat edilen hizmetler ve gerçekleşen hizmet birlikte değerlendirilir. İptal, eksik ifa veya kusurlu hizmet nedeniyle doğan talepler somut olaya göre belirlenir.

Verilerin hangi amaçla ve hangi hukuki dayanakla işlendiği incelenmelidir. Kişisel verilerin korunması mevzuatı kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve şartlarına göre ilgili kuruma şikâyet gibi yollar kullanılabilir.

Öncelikle banka veya ödeme kuruluşuyla hızlıca iletişime geçilmeli, işlem itirazı yapılmalı ve deliller korunmalıdır. Olayın niteliğine göre kolluk veya Cumhuriyet başsavcılığına başvuru da gerekebilir.

Tüketici hakem heyetleri, kanunda belirtilen parasal sınırlar içindeki tüketici uyuşmazlıklarını çözmek üzere görev yapan başvuru mercileridir.

Başvuru, uyuşmazlığın niteliğine ve güncel mevzuata uygun şekilde e-Devlet üzerinden ilgili başvuru sistemi kullanılarak veya yetkili hakem heyetine yapılabilir. Talep, olayın özeti ve destekleyici belgeler sunulmalıdır.

Tüketici hakem heyetine başvuruda kural olarak başvuru ücreti alınmaz. Ancak uyuşmazlık mahkemeye taşınırsa yargılama giderleri ve diğer masraflar gündeme gelebilir.

Parasal sınır her yıl değişebilir. Başvuru tarihinde geçerli olan sınır kontrol edilmelidir; sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesi ve uygulanabilir dava şartları değerlendirilir.

Kanunda belirtilen koşullarda hakem heyeti kararları taraflar bakımından bağlayıcıdır ve yerine getirilmesi gerekir. Karara karşı mevzuatta öngörülen süre ve usulle tüketici mahkemesine itiraz edilebilir.

6502 sayılı Kanun'da hakem heyeti kararına karşı tebliğden itibaren 15 günlük itiraz süresi düzenlenmiştir. Başvuru yapılacak mahkeme ve usul, kararın niteliğine göre kontrol edilmelidir.

6502 sayılı Kanun kapsamındaki tüketici uyuşmazlıklarında, kanunda sayılan istisnalar saklı kalmak üzere tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar için farklı başvuru düzeni vardır.

Genel olarak tüketici mahkemelerinde dava açmak için avukat tutma zorunluluğu yoktur. Ancak delillerin toplanması, görev ve yetki kuralları, zamanaşımı ve usul işlemleri bakımından hukuki destek faydalı olabilir.

Tek bir zamanaşımı süresi yoktur. Ayıplı mal, hizmet, taşınmaz, kredi ve diğer tüketici işlemleri bakımından farklı süreler ve istisnalar uygulanabilir. İşlemin türü ve tarihi belirlenerek ilgili düzenleme incelenmelidir.

En sık yapılan hatalardan biri, satıcıyla yalnızca sözlü görüşmek ve delilleri saklamamaktır. Fatura, sözleşme, ilan görüntüsü, ödeme kaydı, servis raporu ve yazışmalar korunmalı; başvurular mümkün olduğunca yazılı ve süresi içinde yapılmalıdır.