Gürültücü Komşuya Karşı Kiracının Hakları: Taşınmak Zorunda mı? — Av. Gizem Gonce
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat, süreler ve tutarlar zaman içinde değişebilir; somut durumunuz için güncel değerlendirme alın.
Haber-Röportaj | Avukat Gizem Gonce
Kiracı, komşusunun çıkardığı gürültüye katlanmak zorunda değil. Hukuk düzeni, kişinin konutunda huzur ve güven içinde yaşama hakkını koruyor.
Apartmanda veya site yaşamında en sık karşılaşılan sorunlardan biri komşuların çıkardığı gürültü. Gece geç saatlerde yüksek sesle müzik dinlenmesi, sürekli bağırılması, yüksek sesli televizyon, tadilat çalışmaları veya ev içerisinde devamlı tekrarlanan rahatsız edici sesler komşular arasında ciddi uyuşmazlıklara neden olabiliyor.
Peki, gürültü yapan komşuya karşı kiracının hakları neler? Kiracı ev sahibinden yardım isteyebilir mi? Polis çağırabilir mi? Gürültü nedeniyle kira sözleşmesini feshedip evden ayrılabilir mi? Gürültü yapan komşunun evden çıkarılması mümkün mü?
Konuya ilişkin hukuki değerlendirmelerde bulunan Avukat Gizem Gonce, kiracıların başvurabileceği hukuki yolları ve dikkat edilmesi gereken noktaları anlattı.
Kiracı, gürültü yapan komşusuna katlanmak zorunda mı?
Hayır. Bir kişinin kiracı olması, yaşadığı konutta huzur ve sükûnet içerisinde yaşama hakkından vazgeçtiği anlamına gelmez.
Burada önemli olan gürültünün niteliği, sıklığı, süresi ve yaşamı ne ölçüde etkilediğidir. Örneğin gece yarısı yüksek sesle müzik dinlenmesi, sürekli bağırılması, ev içerisinde devamlı yüksek sesle tartışılması veya tekrarlanan rahatsız edici davranışlar hukuki açıdan değerlendirilmelidir.
Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 18. maddesi, kat maliklerinin ve bağımsız bölümlerden kiracı ya da başka bir hukuki sebebe dayanarak devamlı yararlanan kişilerin birbirlerini rahatsız etmemelerini öngörür. Dolayısıyla bu yükümlülük yalnızca ev sahipleri için değil, kiracılar için de geçerlidir.
Gürültü yapan komşu hakkında polis çağrılabilir mi?
Evet. Özellikle gece saatlerinde devam eden, komşuların huzurunu bozan gürültülerde kolluk kuvvetlerine başvurulabilir. Ayrıca belediyenin zabıta birimlerine de şikâyette bulunulabilir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 36. maddesi, başkalarının huzur ve sükûnunu bozacak şekilde gürültü yapılmasını kabahat olarak düzenlemektedir. Bu durumda idari para cezası uygulanması mümkündür.
Ancak burada önemli bir ayrım var: Her duyulan ses otomatik olarak hukuka aykırı gürültü sayılmaz. Sesin niteliği, zamanı, yoğunluğu ve başkalarının huzurunu bozacak düzeyde olup olmadığı değerlendirilir.
Gürültü yapan komşu sürekli aynı davranışı tekrarlıyorsa ceza alabilir mi?
Evet. Gürültünün tekrarlanması, özellikle kasıtlı ve sistematik şekilde yapılması, olayın hukuki boyutunu değiştirebilir.
Türk Ceza Kanunu'nun 123. maddesinde kişilerin huzur ve sükûnunu bozma suçu düzenlenmiştir. Bir kimseye sırf huzur ve sükûnunu bozmak amacıyla ısrarla gürültü yapılması hâlinde, diğer yasal koşullar da mevcutsa suç gündeme gelebilir.
Burada yalnızca sesin yüksek olması yeterli değildir. Kanunda aranan özel amaç ve ısrar unsurlarının da bulunması gerekir.
Gürültü yapan komşuyu şikâyet etmek için nasıl bir delil toplamak gerekir?
Bu tür uyuşmazlıklarda en önemli konulardan biri delillendirmedir. Çünkü kişi sürekli rahatsız edildiğini ifade etse bile, olayın nasıl gerçekleştiğini ortaya koyabilmesi gerekir.
Kiracıların şu delilleri muhafaza etmesini öneriyorum:
- Gürültünün gerçekleştiği tarih ve saatleri gösteren kayıtlar.
- Hukuka uygun şekilde elde edilmiş ses ve görüntü kayıtları.
- Polis veya zabıta başvurularına ilişkin tutanaklar.
- Gürültüye tanıklık eden diğer apartman sakinlerinin beyanları.
- Apartman yönetimine yapılan yazılı şikâyetler.
- Gürültünün sürekliliğini gösteren mesajlaşmalar ve yazışmalar.
Kiracı, gürültü nedeniyle ev sahibinden yardım isteyebilir mi?
Elbette. Kiracı öncelikle durumu ev sahibine yazılı olarak bildirmelidir. Özellikle gürültü uzun süredir devam ediyorsa, apartman yönetimine başvurulmuşsa ve sonuç alınamamışsa bu bildirim önem taşır.
Ev sahibinin sorumluluğu, olayın niteliğine ve kiralananın kullanımının ne ölçüde etkilendiğine göre ayrıca değerlendirilmelidir. Kiraya verenin kiralananı sözleşme süresince amaçlanan kullanıma elverişli durumda bulundurma yükümlülüğü vardır. Ancak komşunun her davranışından doğrudan ev sahibini sorumlu tutmak mümkün değildir.
Kiracı, gürültü nedeniyle kira sözleşmesini feshederek evden çıkabilir mi?
Bu sorunun cevabı her olayda aynı değildir. Sadece komşunun zaman zaman gürültü yapması, kiracıya kendiliğinden ve hiçbir hukuki sonuç doğurmadan sözleşmeyi feshetme hakkı vermez.
Ancak gürültü sürekli, ağır ve katlanılması beklenemeyecek boyuttaysa; kiracının konuttan yararlanmasını ciddi biçimde engelliyorsa, olayın koşullarına göre kira sözleşmesinin sona erdirilmesi ve diğer hukuki talepler gündeme gelebilir.
Burada kiracının öncelikle şikâyetlerini belgelemesi, ev sahibine yazılı bildirimde bulunması ve somut olayın hukuki değerlendirmesini yaptırması gerekir. Hukuki dayanak belirlenmeden kira ödemesini kesmek veya evi terk etmek ciddi hak kayıplarına yol açabilir.
Gürültü yapan komşu kiracıysa ev sahibi o kişiyi evden çıkartabilir mi?
Evet, belirli koşullar altında tahliye süreci gündeme gelebilir.
Türk Borçlar Kanunu'nun 316. maddesi uyarınca kiracı, taşınmazda oturan kişilere ve komşularına gerekli saygıyı göstermek zorundadır.
Gürültü yapan kişinin kiracı olması ve davranışlarının bu yükümlülüğü ihlal etmesi durumunda ev sahibi, konut ve çatılı işyeri kiralarında kural olarak en az 30 gün süre vererek aykırılığın giderilmesini, aksi takdirde sözleşmenin feshedileceğini yazılı olarak bildirebilir.
Ancak kanunda, davranışın çekilmez hâle gelmesi gibi belirli ağır durumlarda süre vermeden fesih imkânı da düzenlenmiştir. Dolayısıyla her olayın kendi koşullarında değerlendirilmesi gerekir.
Kiracı, apartman yönetimine şikâyette bulunabilir mi?
Kesinlikle. Kiracı, apartman veya site yönetimine yazılı başvuruda bulunabilir. Yönetimden konunun gündeme alınmasını, ilgili kişiye uyarı yapılmasını ve varsa yönetim planındaki kuralların uygulanmasını talep edebilir.
Özellikle birden fazla komşunun aynı kişiden şikâyetçi olması, olayın belgelenmesi açısından önemlidir.
Kiracılar apartman yaşamında yalnızca yükümlülüklere sahip değildir; ortak yaşamın gerektirdiği haklardan da yararlanırlar.
Gürültü nedeniyle komşuya karşı dava açılabilir mi?
Somut olayın niteliğine göre hukuki ve cezai başvuru yolları bulunmaktadır.
Türk Medeni Kanunu'nun 737. maddesi, taşınmaz maliklerinin komşularını olumsuz etkileyecek taşkınlıklardan kaçınmasını düzenler. Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 18. maddesi de birbirini rahatsız etmeme yükümlülüğünü getirir.
Ayrıca Kat Mülkiyeti Kanunu ve komşuluk hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk hükümlerinin uygulanması gerekebilir. Kiracının hangi talepte bulunabileceği ve hangi hukuki yola başvurabileceği ise olayın özelliklerine göre belirlenmelidir.
Kiracı, gürültü yapan komşusu nedeniyle tazminat isteyebilir mi?
Evet, ancak bunun için hukuki sorumluluğun koşullarının oluşması ve zararın ortaya konulması gerekir.
Örneğin komşunun hukuka aykırı ve kusurlu davranışları nedeniyle kiracının maddi veya manevi zarara uğraması durumunda Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiil hükümleri kapsamında tazminat talebi değerlendirilebilir.
Özellikle uzun süre devam eden, kişinin günlük yaşamını ciddi biçimde etkileyen ve somut zarar doğuran olaylarda hukuki başvuru yollarının değerlendirilmesi gerekir.