15 Yaş Altına Sosyal Medya Kısıtlaması: Türkiye’de Yeni Düzenleme

Evet. 10 Ekim 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmeliğe göre sosyal ağ sağlayıcıları, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak. Düzenleme 1 Kasım 2026’da yürürlüğe girecek. Burada önemli ayrım şu: Düzenleme, bütün internet kullanımını yasaklamıyor; sosyal ağ sağlayıcılarının çocuklara hizmet sunmasına yaş sınırı getiriyor.

Çocukların sosyal medya üzerinden siber zorbalığa, istismara, zararlı içeriklere, dolandırıcılığa ve kişisel verilerin kötüye kullanılmasına maruz kalma riski var. Ayrıca algoritmaların çocukları uzun süre platformda tutacak şekilde çalışması, kontrolsüz kullanım sorununu büyütebiliyor.

Hukuken amaç, çocukların üstün yararını korumak. Ancak yalnızca yasak koymak yeterli değil; dijital okuryazarlık, ebeveyn rehberliği ve platformların sorumluluğu birlikte ele alınmalı.

Yönetmelik kapsamındaki sosyal ağ hizmetlerinden yararlanamayacak. Instagram ve TikTok gibi sosyal ağların Türkiye’de sunduğu hizmetler bakımından yaş doğrulama ve çocuklara hizmet sunmama yükümlülüğü gündeme geliyor. Ancak her internet sitesi veya dijital uygulama otomatik olarak sosyal ağ sağlayıcısı sayılmaz. Bir hizmetin hukuki niteliği, mevzuat kapsamına girip girmediği bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

Düzenleme yalnızca yeni hesap açılışlarını ilgilendirmiyor. Mevcut hesaplar için de yaş doğrulaması öngörülüyor. Yönetmelikte geçiş süreci kapsamında, mevcut hesapların yaş doğrulamasının en geç 31 Mart 2027’ye kadar tamamlanması düzenlenmiş. 15 yaşını doldurmadığı belirlenen mevcut hesaplar kapatılacak. Dolayısıyla ailelerin yalnızca yeni hesap açılmasını değil, mevcut hesapların durumunu da takip etmesi gerekiyor.

Yönetmelikte e-Devlet Kapısı üzerinden alınan bir yaş doğrulama belirteci öngörülüyor. Amaç, kişinin tüm kimlik bilgilerini platformla paylaşmak yerine, 15 veya 18 yaş eşiğini geçip geçmediğini doğrulamak.

Burada kişisel verilerin korunması çok önemli. Yaş doğrulaması yapılırken yalnızca gerekli bilginin işlenmesi, verilerin amaç dışı kullanılmaması ve güvenli bir sistem kurulması gerekiyor.

Tam anlamıyla serbest bir kullanım söz konusu olmayacak. 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşından küçük kullanıcılar için çocuklara özgü, ayrıştırılmış hizmet sunulacak. Bu hesaplarda yüksek gizlilik standartları uygulanacak; canlı yayın ve kişiselleştirilmiş ticari reklam gibi özelliklere sınırlamalar getirilecek. Amaç, çocukların dijital dünyadan tamamen koparılması değil, yaşlarına uygun ve daha güvenli bir ortamda bulunmalarıdır.

Gizli hesap uygulaması, çocukların tanımadıkları kişiler tarafından kolaylıkla bulunmasını ve kişisel bilgilerinin geniş kitlelere ulaşmasını önlemeyi amaçlıyor. Çocuğun takipçi ve takip ettiği hesap listeleri diğer kullanıcılara gösterilmeyecek. Bu, özellikle çocukların çevrim içi istismar ve istenmeyen iletişim risklerine karşı korunması açısından önemli.

Ancak teknik önlemlerin yanında çocuklara kişisel bilgilerini, fotoğraflarını ve konumlarını kimlerle paylaşacaklarını öğretmek de gerekiyor.

Düzenleme tüm mesajlaşmayı yasaklamıyor. Çocuklara özgü hesaplarda çocuklar yalnızca takip ettikleri hesaplardan mesaj alabilecek. Canlı yayın açılması ise bu hizmet kapsamında yasaklanıyor. Böylece çocukların tanımadıkları kişilerle kontrolsüz iletişim kurma ve canlı yayın sırasında istismara açık hâle gelme riskinin azaltılması hedefleniyor.

Evet. Platformların ebeveyn kontrol araçları sunması gerekiyor. Bu araçlar üzerinden hesap ayarları, ekran süresi, ücretli işlemler ve konum paylaşımı gibi konularda kontrol imkânı sağlanacak.

Ancak ebeveyn denetimi ile çocuğun özel hayatı arasında da bir denge kurulmalı. Çocuğun yaşına ve gelişim düzeyine uygun, açık iletişime dayalı bir denetim yaklaşımı benimsenmeli. Çocuğu korumak adına her türlü mahremiyet ihtiyacını ortadan kaldırmak doğru bir yaklaşım olmaz.

Bu, hukuken tartışılması gereken önemli bir konu. Çocukların korunması meşru ve önemli bir amaçtır. Bununla birlikte çocuklar da düşüncelerini açıklama, bilgiye erişme ve sosyal hayata katılma haklarına sahiptir.

Bu nedenle düzenleme uygulanırken çocukların üstün yararı ile temel hak ve özgürlükleri arasında adil bir denge kurulmalıdır. Her yaş sınırlaması kendiliğinden hukuka aykırı olmadığı gibi, çocukları koruma amacı da her türlü sınırlamayı otomatik olarak hukuka uygun hâle getirmez. Ölçülülük ve somut uygulama önemlidir.

Her dijital doğrulama sisteminde veri güvenliği riski bulunabilir. Bu nedenle sistemin yalnızca yaş eşiğini doğrulaması, gereksiz kimlik bilgilerinin toplanmaması ve verilerin amacı dışında kullanılmaması gerekir.

Ayrıca veri güvenliği, erişim yetkileri, saklama süreleri ve olası veri ihlalleri bakımından hukuki güvenceler önem taşıyor. Yaş doğrulama sistemi çocukları korurken onların ve ailelerinin kişisel verilerini de korumalıdır.

Platformların yükümlülükleri yaptırımlarla destekleniyor. İhlalin niteliğine ve uygulanacak yasal sürece göre idari yaptırımlar gündeme gelebilir. Bununla birlikte her ihlalin doğrudan aynı cezaya yol açacağını söylemek doğru olmaz. İlgili mevzuattaki şartlar, yetkili makamın değerlendirmesi ve izlenecek prosedür belirleyici olacaktır.

Yönetmelik, yaş doğrulama yöntemlerinin yanlış beyan ve manipülasyon girişimlerine karşı güvenilir olmasını öngörüyor. Ayrıca hesabın yaş aralığına aykırı kullanıldığına ilişkin makul şüphe oluşması durumunda yeniden doğrulama süreci gündeme gelebilecek.

Burada önemli olan, çocukların yalnızca teknik olarak engellenmesi değil, neden bu sınırlamalara ihtiyaç duyulduğunu anlayabilmeleridir. Yasakların aşılmasını önlemenin en etkili yollarından biri de çocuklarla güven ilişkisi kurmak ve dijital riskler konusunda bilinçlendirme yapmaktır.

Tek başına bir yaş sınırının bütün riskleri ortadan kaldıracağını söylemek mümkün değil. Çocuklar farklı dijital hizmetlere yönelebilir veya başka yollarla kısıtlamaları aşmaya çalışabilir. Bu nedenle düzenlemenin başarısı yalnızca kaç hesabın kapatıldığıyla ölçülmemeli.

Çocukların zararlı içeriklere maruz kalma oranları, siber zorbalık vakaları, istismar bildirimleri ve platformların yükümlülüklerini yerine getirme düzeyi de izlenmeli. Hukuki düzenlemeler; eğitim, aile desteği, etkili denetim ve güvenli dijital tasarımla birlikte yürütülmeli.

Ailelere öncelikle çocuklarının dijital dünyada kimlerle iletişim kurduğunu, hangi içeriklere maruz kaldığını ve kişisel bilgilerini nasıl paylaştığını takip etmelerini öneriyorum. Ancak bunu yalnızca yasaklarla değil, çocuklarla konuşarak ve güven ilişkisi kurarak yapmak gerekiyor.

Çocuklarımızı dijital dünyanın risklerinden korumak hepimizin sorumluluğu. Devletin düzenleyici rolü, platformların hukuki sorumlulukları ve ailelerin bilinçli yaklaşımı birlikte hareket etmeli. Çocukları korumak, yalnızca erişimi sınırlandırmak değil; onların güvenli, bilinçli ve haklarına saygı duyulan bir dijital ortamda büyümelerini sağlamaktır.