7 Soruda Aile İçi İlişkiler, Velayet ve Boşanmada Kusur — Av. Aylin Esra Eren

Evet. Daha kusurlu eşin boşanma davası açması mümkündür. Ancak Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesi kapsamında diğer eşin davaya itiraz etmesi hâlinde kusur değerlendirmesi önem kazanır.

Daha ağır kusurlu eşin davasının kabul edilmesi, bazı koşullarda itirazın hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olmasına ve evlilik birliğinin devamında diğer eş ve çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamasına bağlıdır.

Dolayısıyla daha kusurlu olmak dava açmaya engel değildir; fakat boşanma kararının verilmesini etkileyebilir.

Eşin sosyal medya hesaplarını denetlemek tek başına her olayda psikolojik şiddet sayılmaz. Ancak sürekli şifre isteme, mesajları kontrol etme, iletişimi kısıtlama, tehdit etme, aşağılama ve sosyal çevreden uzaklaştırma gibi davranışlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde psikolojik veya ekonomik şiddet niteliği taşıyabilir. Davranışların sürekliliği, yarattığı baskı ve kişinin özgürlüğüne etkisi önemlidir.

Bir eşin çalışmaması tek başına kusur değildir. Eşlerin evlilik birliğine katkısı yalnızca gelir elde etmekten ibaret değildir; ev işleri ve çocukların bakımı da aile yaşamına katkıdır. Ancak çalışma gücü ve imkânı bulunduğu hâlde ortak yaşamın yükümlülüklerine hiçbir şekilde katılmamak veya diğer eşi ekonomik olarak zor durumda bırakmak somut olayda kusur değerlendirmesine etki edebilir.

Çocuğun başka şehre götürülmesi, velayet hakkı ve mevcut mahkeme kararları dikkate alınarak değerlendirilmelidir. Velayet kendisinde olan ebeveynin de çocuğun diğer ebeveynle kişisel ilişkisini ortadan kaldıracak veya çocuğun yaşam düzenini ciddi biçimde bozacak şekilde hareket etmesi hukuki sorun doğurabilir. Diğer ebeveyn aile mahkemesinden kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesini veya gerekli tedbirleri talep edebilir. Çocuğun üstün yararı her durumda temel ölçüttür.

Taşınmazın kimin adına kayıtlı olduğu ve aile konutu niteliği önemlidir. Aile konutu bakımından Türk Medeni Kanunu'nun 194. maddesi uyarınca diğer eşin açık rızası olmadan devir yapılamaz. Ayrıca mal kaçırma veya mal rejimi tasfiyesini etkisiz bırakma tehlikesi varsa mahkemeden ihtiyati tedbir talep edilebilir. Ancak boşanma davasının açılması, bütün malvarlığı üzerinde kendiliğinden satış yasağı oluşturmaz.

Çocuk sahibi olma konusunda eşler arasındaki uyuşmazlık, evlilik birliğinin somut koşulları içinde değerlendirilir. Bir eşin çocuk istemediğini açıklaması tek başına her olayda kusurlu sayılacağı anlamına gelmez; bedensel bütünlük, üreme konusunda karar verme özgürlüğü, sağlık durumu ve ortak yaşamın niteliği gözetilmelidir. TMK’nın 166. maddesi yönünden evlilik birliğinin temelinden sarsılıp sarsılmadığı ve tarafların davranışları birlikte incelenir. Evlilik, kişiyi çocuk sahibi olmaya zorlamak için hukuki dayanak oluşturmaz.

Bu konuda tek bir davranıştan otomatik boşanma veya kusur sonucu çıkarılamaz. Sağlık sorunları, şiddet, baskı, ilişkinin bütünü ve tarafların hakları somut olayda değerlendirilir. Evlilik, rıza dışı cinsel ilişkiyi haklı kılmaz; kişinin bedensel ve cinsel dokunulmazlığı korunur. Uyuşmazlığın TMK’nın 166. maddesi kapsamında evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına yol açıp açmadığı, meşru nedenler ve bütün deliller birlikte gözetilerek belirlenir.