10 Soruda Aile, Boşanma ve Çocuk Hakları — Av. Gizem Gonce

Evlilik birliği içerisinde ekonomik konularda şeffaflığın bulunmaması, somut olayın özelliklerine göre eşler arasındaki güven ilişkisini etkileyebilir. Eşin gelirlerini gizlemesi, aile giderlerine katılmaması veya ortak yaşamı ekonomik açıdan zorlaştırması boşanma davasında kusur değerlendirmesine konu olabilir.

Bununla birlikte banka hesaplarının gizlenmesi tek başına her durumda boşanma sebebi oluşturmaz. Ayrıca boşanmada kusur değerlendirmesi ile mal rejiminin tasfiyesi birbirinden farklı hukuki süreçlerdir. Banka kayıtları ve mal varlığı hareketleri, ilgili davanın hukuki koşullarına uygun şekilde incelenmelidir.

Evlilik birliği, eşlerin karşılıklı saygı, sadakat, dayanışma ve birlikte yaşam sorumlulukları üzerine kuruludur. Eşlerden birinin ailesinin evliliğe sürekli müdahale etmesine izin vermesi ve diğer eşin bu nedenle psikolojik baskıya maruz kalması, somut olayın koşullarına göre boşanma davasında kusur değerlendirmesine konu olabilir.

Burada önemli olan yalnızca aile büyüklerinin davranışları değil, eşin bu müdahaleler karşısında nasıl bir tutum sergilediğidir. Süreklilik gösteren müdahaleler, aşağılayıcı davranışlar ve ortak yaşamın çekilmez hale gelmesi birlikte değerlendirilmelidir.

Konunun ayrıntıları: Boşanma Davası Nasıl Açılır? Yetkili Mahkeme, Deliller ve Talepler.

Boşanma davalarında telefon kayıtlarının delil olarak değerlendirilmesi, kaydın türüne ve nasıl elde edildiğine bağlıdır. Arama ve mesaj trafik bilgileri ile mesaj içerikleri aynı hukuki nitelikte değildir.

Kişilerin haberleşme içeriklerinin hukuka aykırı şekilde ele geçirilmesi, özel hayatın gizliliği ve haberleşme özgürlüğü bakımından ciddi sorunlar yaratabilir. Hukuka aykırı deliller kural olarak mahkemede dikkate alınamaz. Bu nedenle eşinin telefonunu izinsiz incelemek veya özel yazışmalarına erişmek yerine, hukuka uygun delil toplama yöntemleri tercih edilmelidir.

Eşler arasında evlilik ilişkisinin bulunması, bir kişinin diğerinin konumunu sınırsız şekilde takip edebileceği anlamına gelmez. Telefon uygulamaları, takip cihazları veya hesap erişimleri aracılığıyla kişinin bilgisi ve rızası dışında sürekli takip yapılması, somut olayın özelliklerine göre kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi, haberleşmenin gizliliğinin ihlali veya ısrarlı takip suçunu gündeme getirebilir.

Takibin amacı, yöntemi, süresi ve kişinin özgürlüğü üzerindeki etkisi değerlendirilmelidir. Kişinin özel hayatına müdahale eden davranışlar karşısında hukuki ve cezai başvuru yolları bulunmaktadır.

Çocuğun soyadının değiştirilmesi, çocuğun üstün yararı ve Türk Medeni Kanunu hükümleri çerçevesinde değerlendirilir. Boşanma sonrasında velayetin anneye verilmiş olması, çocuğun soyadının otomatik olarak annenin soyadına dönüşmesini sağlamaz.

Soyadı değişikliği talebinde çocuğun yaşı, sosyal çevresi, kimlik gelişimi, ebeveynlerle ilişkisi ve somut olayın özellikleri önem taşır. Mahkeme, çocuğun üstün yararını esas alarak karar verir. Her olayda aynı sonucun ortaya çıkacağını söylemek mümkün değildir.

Boşanma sonrasında velayet kendisinde olmayan ebeveynin çocukla kişisel ilişki kurma hakkı mahkeme kararıyla düzenlenebilir. Çocuğu yanında bulunduran ebeveynin bu ilişkiyi keyfi biçimde engellemesi hukuki sonuç doğurabilir.

Çocukla kişisel ilişki kararlarının uygulanmasında 7343 sayılı Kanun sonrasında getirilen çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına ilişkin özel icra dışı sistem önem taşımaktadır. Başvurular, Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri müdürlükleri aracılığıyla yürütülür. Sürecin çocuğun üstün yararı gözetilerek ve uzman desteğiyle yürütülmesi gerekir.

Boşanma sürecinde aile konutunun hangi eş tarafından kullanılacağı, mahkemenin geçici tedbir kararlarıyla düzenlenebilir. Türk Medeni Kanunu'nun 169. maddesi kapsamında hâkim, dava devam ederken eşlerin barınmasına ilişkin gerekli önlemleri alabilir.

Boşanma kararının kesinleşmesinden sonra ise taşınmazın mülkiyeti, kira ilişkisi, mal rejimi ve varsa diğer hukuki haklar dikkate alınır. Konutun tapuda kimin üzerine kayıtlı olduğu tek başına bütün kullanım sorunlarını çözmez. Özellikle çocukların barınma ihtiyacı ve tarafların ekonomik koşulları önemlidir.

Eşlerden biri, kural olarak diğer eşin kişisel borçlarından sırf evlilik nedeniyle sorumlu tutulamaz. Türk Medeni Kanunu'nda eşlerin borçlarından kişisel olarak sorumlu oldukları temel ilke olarak kabul edilmiştir.

Ancak eşin ortak bir borca kefil olması, birlikte kredi kullanılması veya müşterek borç ilişkisine girilmesi gibi durumlarda farklı sonuçlar ortaya çıkabilir. Ayrıca aile konutuna ilişkin özel düzenlemeler de dikkate alınmalıdır. Bu nedenle borcun hangi tarihte ve hangi hukuki ilişki kapsamında doğduğu önem taşır.

Kripto varlıklar, boşanma sonrasında mal rejiminin tasfiyesi bakımından önem taşıyabilecek ekonomik değerlerdir. Eşlerden birinin kripto para yatırımlarını diğer eşten gizlemesi, bu varlıkların mal rejimi içindeki niteliğini değiştirmez.

Evlilik tarihi, mal rejimi, varlığın edinilme zamanı, finansman kaynağı ve kişisel mal niteliğinde olup olmadığı değerlendirilmelidir. Dijital cüzdan hareketleri, borsa hesapları ve banka transferleri delil niteliği taşıyabilir. Ancak bu verilere hukuka uygun yollarla ulaşılması gerekir.

Türk Medeni Kanunu'nda boşanma sebepleri genel ve özel boşanma sebepleri olarak düzenlenmiştir. Evlilik birliğinin temelinden sarsılması genel boşanma sebebidir. Bunun yanında zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığı özel boşanma sebepleri arasında yer alır.

Özel boşanma sebeplerinin her birinin kendine özgü koşulları ve bazıları bakımından hak düşürücü süreleri bulunmaktadır. Bu nedenle boşanma davası açılırken olayların hangi hukuki sebebe dayandırılacağının doğru belirlenmesi gerekir.