Çocuk adaletinde yeni düzenlemeler: Ceza, koruma ve rehabilitasyon
Dieser Artikel dient der allgemeinen Information. Rechtsvorschriften, Fristen und Beträge können sich im Laufe der Zeit ändern; lassen Sie Ihre konkrete Situation aktuell beurteilen.
Hazırlayan: Av. Gizem Gonce
7593 sayılı Kanun, 8 Ağustos 2026’da kabul edilmiş ve 18 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Hükümleri genel olarak yayım tarihinde; kanunda belirtilen özel hüküm ise 1 Aralık 2026’da yürürlüğe girer.
Çocuk adalet sisteminde önemli değişiklikler yürürlüğe girdi. Ağır suçlarda ceza sınırları, çocuklara yönelik rehabilitasyon tedbirleri, dijital denetim ve ailelerin sorumlulukları yeniden gündemde. Avukat Gizem Gonce, yeni düzenlemelerin çocukların hukuki durumu ve toplumsal korunması açısından ne anlama geldiğini değerlendirdi.
Çocukların suça sürüklenmesinin önlenmesi, ağır suçlarda uygulanacak yaptırımların belirlenmesi ve çocukların yeniden topluma kazandırılması, çocuk adalet sisteminin en önemli başlıkları arasında yer alıyor. Bu alanda hazırlanan düzenlemeler, cezai sorumluluğun yanı sıra eğitim, sosyal destek, rehabilitasyon ve çocukların korunmasına ilişkin mekanizmaları da kapsıyor.
Kamuoyunda 12. Yargı Paketi ile ilişkilendirilen tartışmaların ardından, çocuklara yönelik özel düzenlemeleri içeren Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 7593 sayılı Kanun, 8 Ağustos 2026'da TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek kanunlaştı. Dolayısıyla söz konusu düzenlemeleri yalnızca bir kanun teklifi olarak değil, yürürlüğe giriş hükümleri ayrıca dikkate alınması gereken bir kanun olarak değerlendirmek gerekiyor.
Avukat Gizem Gonce, çocuk adalet sistemindeki değişikliklere ilişkin merak edilen soruları yanıtlayarak cezaların artırılması, çocukların bireysel koşullarının değerlendirilmesi, dijital risklerden korunma ve ailelerin sorumlulukları konularını ele aldı.
“Çocuk adaletinde yalnızca ceza değil, korunma ve rehabilitasyon da önemlidir”
Çocuk adalet sisteminde yapılan yeni düzenlemelerin temel amacı nedir?
Avukat Gizem Gonce: Çocuk adalet sistemini değerlendirirken yalnızca suç işlendiğinde uygulanacak yaptırımlara odaklanmamak gerekir. Çocuğun yaşı, gelişim düzeyi, aile ortamı, eğitim durumu, sosyal çevresi ve suça yönelmesine neden olan koşullar da dikkate alınmalıdır.
Yeni düzenlemeler bir taraftan belirli ağır suçlar bakımından ceza hükümlerini değiştirirken diğer taraftan çocuklara yönelik yönlendirme ve rehabilitasyon tedbirlerini de öngörüyor. Buradaki temel mesele, toplumun güvenliğini sağlarken çocuğun üstün yararını, gelişim hakkını ve yeniden topluma kazandırılmasını da gözetebilmektir.
“Suça sürüklenen çocuk” yerine “adli süreçteki çocuk” ifadesinin kullanılması ne anlama geliyor?
Avukat Gizem Gonce: Kanunla, ilgili mevzuattaki bazı ifadeler değiştirilerek “suça sürüklenen çocuk” kavramı yerine “adli süreçteki çocuk” ifadesi kullanılmaya başlandı. Bu değişiklik, çocukların adli sistem içerisindeki konumunun ifade edilmesi bakımından terminolojik bir yenilik niteliğindedir.
Ancak kavram değişikliğinin tek başına çocuğun hukuki statüsünü veya ceza sorumluluğunu bütünüyle değiştirdiği düşünülmemelidir. Hukuki sonuçlar, kanunun ilgili maddeleri ve çocuğun somut durumuna göre belirlenir. Çocukların yetişkinlerden farklı gelişim özellikleri ve özel korunma ihtiyaçları bulunduğu unutulmamalıdır.
Ağır suçlarda çocuklara verilecek cezalar nasıl değişti?
Yeni düzenlemeyle çocuklara uygulanan cezalar artırıldı mı?
Avukat Gizem Gonce: Evet. 7593 sayılı Kanun, belirli yaş gruplarındaki çocuklar bakımından bazı ağır suçlarda uygulanabilecek hapis cezalarının sınırlarını değiştirdi. Özellikle 12–15 yaş grubunda ceza sorumluluğu bulunan çocuklar ile 15–18 yaş grubundaki çocuklar bakımından ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda öngörülen süreler artırıldı.
Ayrıca kanun, kasten öldürme ve belirli nitelikli yaralama suçları bakımından yaş, kusurun ağırlığı, suçun işleniş biçimi, amaç ve saik ile önceki kasıtlı suç mahkûmiyeti gibi unsurların değerlendirilmesine imkân tanıyan özel hükümler getirdi. Bu düzenlemelerin her çocuk hakkında otomatik olarak en ağır cezanın uygulanacağı anlamına gelmediğinin altını çizmek gerekir.
15–18 yaş grubundaki çocuklara yetişkinlere verilen cezalar mı uygulanacak?
Avukat Gizem Gonce: Çocuklar bakımından ceza sorumluluğu ve yaş küçüklüğüne bağlı indirimler, Türk Ceza Kanunu'nda özel olarak düzenlenmiştir. Yeni kanunla bazı suçlarda ceza sınırları değiştirilmiş olsa da çocuklar ile yetişkinlerin ceza sorumluluğuna ilişkin hükümlerinin aynı hâle geldiği söylenemez.
Her olayda fiilin işlendiği tarihteki yaş, suçun niteliği, çocuğun ceza sorumluluğuna ilişkin koşullar ve ilgili kanun hükümleri birlikte değerlendirilmelidir. Bu nedenle düzenlemelerin, tüm çocuklara aynı cezanın uygulanacağı şeklinde yorumlanması doğru değildir.
Çocuklara yönelik yeni tedbirler neler?
Yeni kanunda ceza dışında hangi tedbirler öngörülüyor?
Avukat Gizem Gonce: Kanunda, ceza sorumluluğu bulunmayan ve adli süreçte olan çocuklar bakımından belirli yönlendirme tedbirleri düzenlendi. Bunlar arasında sosyal ve toplumsal hizmetler, kitap ve kütüphane faaliyetleri ile dijital risklerden korunmaya yönelik tedbirler bulunuyor.
Kanundaki koşullar çerçevesinde sosyal hizmet veya kitap ve kütüphane faaliyetleri 20 saatten 300 saate kadar düzenlenebiliyor. Dijital risklerden korunma tedbirleri ise belirli durumlarda cihazların ve dijital kullanımların denetlenmesini, riskli bazı dijital mecralara erişimin engellenmesini içerebiliyor. Bu tedbirler sınırsız ve otomatik uygulamalar değildir; kanuni çerçeve ve yetkili makamın kararı esas alınmalıdır.
Çocukların telefonlarının takip edilmesi veya bazı dijital platformlara erişimlerinin engellenmesi mümkün mü?
Avukat Gizem Gonce: Kanun, belirli koşullarda dijital risklerden korunmaya yönelik tedbirlerin uygulanabilmesine imkân tanıyor. İlgili düzenlemede, tedbir kararından sonraki hareketlerin belirli takip yazılımlarıyla kurum denetimine açılması ve riskli olarak tanımlanan bazı dijital mecralara erişimin engellenmesi gibi uygulamalar yer alıyor.
Ancak bu hükümler, bütün çocukların telefonlarının genel ve sürekli biçimde izlenebileceği anlamına gelmez. Tedbirin hangi çocuk hakkında, hangi koşullarda, ne kadar süreyle ve hangi hukuki dayanakla uygulanacağı önemlidir. Çocuğun üstün yararı, özel hayatı ve kişisel verilerinin korunması da değerlendirmede gözetilmelidir.
Ailelerin sorumlulukları artıyor mu?
Yeni düzenleme ailelere hangi sorumlulukları yüklüyor?
Avukat Gizem Gonce: Çocukların korunması yalnızca ceza adalet sisteminin görevi değildir. Ailenin gözetim ve bakım sorumluluğu, eğitim kurumlarının rolü ve ilgili kamu kurumlarının koordinasyonu da önemlidir. Yeni düzenlemeler, çocuk hakkında adli süreç başladığında ilgili kamu kurumlarına bildirim yapılması ve koruyucu tedbirlerin koordinasyonunun güçlendirilmesi gibi mekanizmalar içeriyor.
Bununla birlikte aileye sorumluluk yüklenmesi, çocuğun işlediği her suçtan dolayı anne ve babanın otomatik olarak cezalandırılacağı anlamına gelmez. Aile bireylerinin hukuki sorumluluğu, ilgili kanun hükümlerine ve somut olayda gerçekleşen fiillere göre değerlendirilmelidir.
Çocuğun suça karışmasında aile ihmali varsa ebeveynler ceza alabilir mi?
Avukat Gizem Gonce: Ebeveynlerin hukuki veya cezai sorumluluğu, yalnızca çocuklarının bir suça karışmış olmasına dayanılarak otomatik biçimde belirlenemez. İlgili yükümlülüğün ne olduğu, bu yükümlülüğün ihlal edilip edilmediği ve kanunda aranan şartların gerçekleşip gerçekleşmediği incelenmelidir.
Yeni düzenlemede aile hukukundan doğan yükümlülüklerin ihlaline ilişkin bazı ceza hükümlerinde değişiklikler yapılmıştır. Bununla birlikte her ailevi sorun veya gözetim eksikliği doğrudan ceza sorumluluğu doğurmaz; hukuki değerlendirme somut olay üzerinden yapılmalıdır.
Çocukların yeniden topluma kazandırılması nasıl sağlanacak?
Cezaların artırılması çocukların yeniden suç işlemesini önlemek için yeterli olur mu?
Avukat Gizem Gonce: Cezaların caydırıcılığı önemli bir tartışma başlığıdır; ancak çocukların yeniden suç işlemesini önlemek yalnızca ceza miktarlarıyla açıklanabilecek bir konu değildir. Eğitimden uzaklaşma, aile içi sorunlar, şiddet, bağımlılık, ekonomik güçlükler ve olumsuz sosyal çevre gibi etkenler de değerlendirilmelidir.
Çocuğun bireysel koşullarının belirlenmesi, uygun psikososyal destek sağlanması ve eğitimle bağının korunması önemlidir. Hukuki yaptırımların yanında koruyucu ve rehabilite edici mekanizmaların etkin uygulanması da çocuk adalet sisteminin başarısı bakımından belirleyici olacaktır.
Yeni düzenleme kapsamında çocukların eğitim hayatı nasıl etkilenebilir?
Avukat Gizem Gonce: Kanunda sosyal hizmetler, kitap ve kütüphane faaliyetleri gibi yönlendirme tedbirlerinin bulunması, çocukların gelişimlerine katkı sağlayacak etkinliklere yönlendirilmesini amaçlıyor. Bu tür uygulamaların etkili olabilmesi için çocuğun eğitim durumu, yaşı, psikososyal ihtiyaçları ve aile koşulları birlikte değerlendirilmelidir.
Çocuğun yalnızca cezalandırılması değil, topluma yeniden kazandırılması da gözetilmelidir. Bu nedenle ilgili kurumların koordinasyonu, uygulamanın düzenli izlenmesi ve çocukların ihtiyaçlarına uygun desteklerin sağlanması önem taşır.
Çocuk adaletinde yeni dönemin hukuki sınırları
Vatandaşlar ve aileler yeni düzenlemeler konusunda nelere dikkat etmeli?
Avukat Gizem Gonce: Öncelikle kanunla yürürlüğe giren hükümler ile yalnızca kamuoyunda tartışılan önerileri birbirinden ayırmak gerekir. Çocuğun yaşı, isnat edilen fiil, ceza sorumluluğuna ilişkin koşullar ve uygulanabilecek koruyucu ya da yönlendirici tedbirler her dosyada ayrı değerlendirilmelidir.
Ailelerin, çocuk hakkında adli süreç başladığında resmî bildirimleri ve kararları dikkatle takip etmesi, ilgili kurumlarla iş birliği yapması ve gerektiğinde hukuki destek alması önemlidir. Çocukların haklarının korunması, hem adil bir yargılama süreci hem de uygun koruma ve rehabilitasyon mekanizmalarının işletilmesiyle mümkündür.
Sonuç
Çocuk adalet sisteminde yapılan değişiklikler, belirli ağır suçlarda ceza sınırlarının değiştirilmesinin yanı sıra çocukların korunması, dijital risklerden uzak tutulması ve sosyal hayata yeniden kazandırılması amacıyla yeni tedbirler de içeriyor.
Avukat Gizem Gonce'nin değerlendirmeleri çerçevesinde, yeni düzenlemelerin etkisinin yalnızca ceza miktarları üzerinden değil; çocuk hakları, ailelerin sorumlulukları, kurumlar arası koordinasyon ve rehabilitasyon süreçleriyle birlikte ele alınması gerekiyor.
Kaynaklar ve ilgili okumalar
Kapak görseli: Röportajlık / Eren & Gonce basın arşivi. Görsel, ilgili haber veya konuya ilişkin kaynak görselidir.
Genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın koşulları ve yürürlükteki mevzuat ayrıca değerlendirilmelidir.