Çocukların Sosyal Medya Kullanımı: Yaş Sınırları ve Platform Yükümlülükleri

15 yaş altına sosyal medya kısıtlaması, yaş doğrulama sistemi ve çocuk hesaplarına yönelik yeni yükümlülükler gündemde. Avukat Gizem Gonce, farklı ülkelerdeki uygulamaları ve Türkiye’de yürürlüğe girecek düzenlemenin kapsamını değerlendirdi.

Çocukların dijital dünyada korunmasına yönelik sosyal medya düzenlemeleri dünya genelinde yeni bir dönemin kapısını aralıyor. Avustralya’dan Endonezya’ya, Malezya’dan Birleşik Arap Emirlikleri’ne kadar birçok ülkede çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin yaş sınırları ve güvenlik önlemleri gündeme gelirken, Türkiye’de de 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulmasını engelleyen yeni düzenleme hazırlandı.

Avukat Gizem Gonce, ülkeler arasındaki uygulamaları ve Türkiye’deki düzenlemenin kapsamını değerlendirerek yaş sınırlarının yanı sıra ebeveyn denetimi, kişisel verilerin korunması, yaş doğrulama yöntemleri ve sosyal medya platformlarının sorumluluklarına dikkat çekti.

Ülkeler çocukların sosyal medya kullanımını nasıl düzenliyor?

Dünya genelinde çocukların sosyal medya kullanımına yönelik uygulamalar ülkeden ülkeye değişiyor. Bazı ülkeler belirli bir yaşın altındaki çocukların hesap açmasını engellerken bazıları ebeveyn izni, yaş doğrulama veya mevcut hesapların kademeli olarak kapatılması gibi yöntemler uyguluyor.

Avustralya’da 16 yaşın altındaki kullanıcıların kapsama giren sosyal medya hizmetlerine erişimini sınırlandıran düzenleme uygulanırken Endonezya’da yüksek riskli olarak sınıflandırılan platformlardaki çocuk hesaplarına yönelik kademeli kısıtlamalar getirildi. Birleşik Arap Emirlikleri’nde de çocukların dijital güvenliği ve yaşa uygun erişim konusunda çeşitli önlemler bulunuyor.

Malezya ve Brezilya gibi ülkelerde de çocukların sosyal medya hesapları, ebeveyn onayı ve yaşa uygun kullanım çerçevesinde düzenleniyor. İngiltere’de ise çocukların çevrim içi güvenliğini artırmaya yönelik önlemler ve yaş sınırı politikaları gündemde.

Ancak ülkeler arasında önemli farklılıklar bulunuyor. Her ülkedeki düzenlemenin yürürlük tarihi, kapsadığı platformlar ve uygulama yöntemi aynı değil. Bu nedenle kanunlaşmış ve yürürlüğe girmiş düzenlemelerle henüz teklif veya hazırlık aşamasında bulunan uygulamaların birbirinden ayrılması gerekiyor.

Türkiye’de sosyal medya düzenlemesinin kapsamı ne?

Türkiye’de çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin yeni düzenlemenin uygulama esaslarını belirleyen yönetmelik, 10 Ekim 2026 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlandı. Düzenleme 1 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Yönetmelikle sosyal ağ sağlayıcılarına yaş doğrulama, çocuklara özgü hizmet sunma, ebeveyn kontrol araçları oluşturma ve çocukların dijital güvenliğini sağlamaya yönelik çeşitli yükümlülükler getiriliyor.

15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulamayacak. Bu yaş grubundaki çocukların yeni hesap açma talepleri reddedilecek. Mevcut hesaplar da yaş doğrulama sürecine tabi tutulacak. 15 yaşını doldurmadığı belirlenen kullanıcıların hesapları kapatılacak.

15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını tamamlamamış kullanıcılar içinse yaşa ve gelişim düzeyine uygun, ayrıştırılmış bir hizmet modeli uygulanacak.

Yaş doğrulama nasıl yapılacak?

Yeni düzenlemenin dikkat çeken başlıklarından biri yaş doğrulama sistemi. Sosyal ağ sağlayıcıları, kullanıcıların yaş sınırlarını karşılayıp karşılamadığını doğrulamakla yükümlü olacak.

Yaş doğrulamasında e-Devlet üzerinden oluşturulan yaş doğrulama belirteci kullanılacak. Bu sistemin temel amacı, platformların kullanıcıların kimlik bilgilerine bütünüyle erişmesine gerek kalmadan ilgili yaş eşiğinin karşılanıp karşılanmadığını belirleyebilmesi.

Yönetmelik kapsamında mevcut hesaplar için de geçiş süreci öngörülüyor. Yaş doğrulama işlemlerinin en geç 31 Mart 2027 tarihine kadar tamamlanması gerekiyor.

15-17 yaş grubundaki kullanıcıları hangi kısıtlamalar bekliyor?

Düzenleme, yalnızca 15 yaş altındaki çocukların hesap açmasını engellemekle sınırlı değil. 15-17 yaş grubundaki kullanıcıların sosyal medya deneyimlerinin daha güvenli hâle getirilmesi de hedefleniyor.

Bu kapsamda öne çıkan uygulamalar şunlar:

Gizlilik: Çocuk hesapları varsayılan olarak gizli olacak.

Mesajlaşma: Çocuklara yalnızca takip ettikleri hesaplar mesaj gönderebilecek.

Reklamlar: Kişiselleştirilmiş reklam gösterimine yönelik kısıtlamalar uygulanacak.

İçerik güvenliği: Yaşa uygun içerik filtreleri ve koruyucu öneri sistemi ayarları devreye alınacak.

Ebeveyn denetimi: Ebeveynlere hesap ayarları, ekran süresi, ücretli işlemler ve konum paylaşımı gibi alanlarda kontrol araçları sunulacak.

İçerik tasarımı: Çocukları uzun süre platformda tutmaya yönelik bazı tasarım ve etkileşim özellikleri sınırlandırılacak.

Bu önlemlerle çocukların zararlı içeriklere, çevrim içi istismara ve dijital ortamdaki diğer risklere maruz kalma ihtimalinin azaltılması amaçlanıyor.

Sosyal medya platformlarının sorumluluğu artıyor

Yeni düzenlemeyle sosyal ağ sağlayıcılarının çocukların korunmasına yönelik sorumlulukları da genişliyor. Platformların yaş doğrulama mekanizmalarını işletmesi, çocuklara uygun hizmet sunması ve ebeveyn kontrol araçları sağlaması gerekecek.

Yükümlülüklere aykırılık hâlinde ilgili mevzuattaki yaptırımlar gündeme gelebilecek. Uygulanacak yaptırımın türü ve kapsamı ise ihlalin niteliğine ve ilgili mevzuat hükümlerine göre belirlenecek.

Düzenlemenin uygulanmasında çocukların korunması kadar kişisel verilerin güvenliği, ölçülülük, erişilebilirlik ve etkili itiraz mekanizmaları da önem taşıyor.

Çocukların dijital güvenliği ve temel haklar birlikte değerlendirilmeli

Sosyal medya yaş sınırlamalarının çocukları zararlı içeriklerden koruma amacı taşıması, uygulamanın kişisel verilerin korunması ve çocuk haklarıyla birlikte değerlendirilmesini de gerekli kılıyor.

Yaş doğrulama sistemlerinin gereğinden fazla kişisel veri toplanmasına yol açmaması, ebeveyn denetiminin çocuğun yaşına ve gelişimine uygun biçimde uygulanması ve hesap kapatma işlemlerinde etkili itiraz yollarının bulunması önem taşıyor.

Türkiye’de 1 Kasım 2026’da yürürlüğe girecek düzenleme, çocukların sosyal medya kullanımında yeni bir uygulama dönemini başlatacak. Hem ailelerin hem de sosyal ağ sağlayıcılarının yeni kuralları ve yükümlülükleri doğru anlaması, düzenlemenin uygulamadaki sonuçları açısından belirleyici olacak.