Adi Şirket Kurulumu

Adi şirket, iki veya daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca ulaşmak üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmeye dayanan ortaklık türüdür. Türk Borçlar Kanunu'nun 620. maddesinde düzenlenmiştir.

Adi şirketin limited ve anonim şirketlerden en önemli farkı, kendine ait ayrı bir tüzel kişiliğinin bulunmamasıdır. Bu nedenle şirket adına işlem yapılması, malvarlığı ve ortakların sorumluluğu bakımından farklı hukuki sonuçlar doğar.

Adi şirket, ortakların ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere anlaşmalarıyla kurulur. Kural olarak özel bir şekil şartına tabi değildir; ancak kanunun veya yapılacak işlemin niteliğinin özel şekil aradığı durumlar saklıdır.

Kuruluş aşamasında ortakların katkıları, iş bölümü, kâr ve zarar paylaşımı, yönetim yetkileri ve ortaklıktan ayrılma koşulları belirlenmelidir. Vergi ve diğer idari yükümlülükler de faaliyetin niteliğine göre yerine getirilmelidir.

Adi şirket kurmak için en az iki ortak gerekir. Ortaklar gerçek kişi veya hukuken uygun olduğu ölçüde tüzel kişi olabilir.

Ortakların aynı miktarda sermaye koyması zorunlu değildir. Taraflar para, mal veya emek katkısında bulunabilir. Katkıların niteliği ve değeri, ileride uyuşmazlık yaşanmaması için yazılı olarak belirlenmelidir.

Adi şirket sözleşmesinin geçerliliği için kural olarak noter onayı zorunlu değildir. Bununla birlikte, taşınmaz devri gibi özel şekil şartına tabi işlemler veya belirli yetkilendirmeler söz konusu olduğunda ayrıca kanuni şekil koşulları gündeme gelebilir.

Adi şirket sözleşmesinin yazılı yapılması; ortakların haklarının, borçlarının ve paylaşım esaslarının ispatı açısından önemlidir.

Adi şirket için kanunda belirlenmiş bir asgari sermaye tutarı yoktur. Ortaklar, ortak amacın gerçekleştirilmesi için gerekli katkıları kendi aralarında kararlaştırabilir.

Bu katkılar para, mal, alacak veya emek şeklinde olabilir. Ancak katkının türü, değeri, ne zaman yerine getirileceği ve ortaklık içindeki karşılığı sözleşmede açıkça belirtilmelidir.

Hayır. Adi şirketin limited ve anonim şirketlerde olduğu gibi ayrı bir tüzel kişiliği bulunmaz.

Bu durum, şirketin malvarlığı, sözleşmelerin tarafı olması, dava ve takip süreçleri bakımından önem taşır. İşlemlerin hangi ortak veya ortaklar adına yapıldığı ve ortakların üçüncü kişilere karşı sorumluluğu somut olayın koşullarına göre değerlendirilir.

Adi şirket ortaklarının üçüncü kişilere karşı sorumluluğu, Türk Borçlar Kanunu'nun 638. maddesi ve ilgili hükümler çerçevesinde değerlendirilir.

Adi şirketin borçlarında ortakların kişisel malvarlıkları bakımından sorumluluk riski bulunabilir. Limited şirketlerdeki sınırlı sorumluluk yapısının adi şirkette de otomatik olarak geçerli olduğu düşünülmemelidir.

Sorumluluğun kapsamı, borcun hangi işlemden doğduğuna ve ortakların hukuki durumuna göre belirlenir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 623. maddesi uyarınca, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça her ortağın kâr ve zarardaki payı, katılım payının değerine ve niteliğine bakılmaksızın eşit kabul edilir.

Ortaklar kâr ve zarar paylaşımını sözleşmeyle farklı şekilde düzenleyebilir. Ancak ortaklardan birini yalnızca kâra katılıp zarardan tamamen muaf tutan veya kanunun emredici hükümlerine aykırı düzenlemeler ayrıca değerlendirilmelidir.

Adi şirket ortağının ayrılması, şirket sözleşmesine ve Türk Borçlar Kanunu'nun sona erme ile ortaklıktan çıkmaya ilişkin hükümlerine göre değerlendirilir.

Ortağın istediği zaman hiçbir hukuki sonuç doğmadan ayrılabileceği varsayılmamalıdır. Sözleşmenin süresi, fesih bildiriminin koşulları, diğer ortakların hakları ve tasfiye gerekip gerekmediği önem taşır.

Ayrılma sürecinde ortaklık hesaplarının çıkarılması, alacak ve borçların belirlenmesi ve varsa ortaklık payının tasfiyesi gündeme gelebilir.

Adi şirket; sözleşmede öngörülen sona erme nedenlerinin gerçekleşmesi, ortakların anlaşması veya Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenen diğer sebeplerle sona erebilir.

Sona erme sonrasında ortaklık ilişkilerinin tasfiyesi gündeme gelir. Ortaklık borçları ve alacakları belirlenir, gerekli ödemeler yapılır ve kalan değerler kanuna ve sözleşmeye uygun şekilde paylaşılır.

Adi şirketin sona ermesi, devam eden sözleşmelerin ve üçüncü kişilere karşı borçların kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Hukuki değerlendirme: Adi şirket kuruluşu, limited veya anonim şirkete kıyasla daha az şekil şartına tabi olsa da ortakların kişisel sorumluluğu bakımından önemli riskler içerebilir. Bu nedenle ortakların katkıları, yönetim yetkileri, kâr ve zarar paylaşımı, ayrılma ve tasfiye koşulları kuruluş aşamasında yazılı bir sözleşmeyle düzenlenmelidir.