Anonim Şirket Kuruluşu
Genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın koşulları ve mevzuat değişiklikleri sonucu etkileyebilir.
Anonim şirket kurmak isteyen girişimciler; asgari sermaye tutarı, ortak sayısı, şirket kuruluş masrafları, yönetim kurulu, vergi yükümlülükleri ve ortakların sorumluluğu gibi konularda bilgi sahibi olmak ister. Anonim şirketler, özellikle büyüme hedefi olan, yatırım almayı planlayan ve ortaklık yapısını kurumsallaştırmak isteyen işletmeler açısından önemli bir şirket türüdür.
A. Anonim şirketin temel özellikleri
1. Anonim şirket nedir?
Anonim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından dolayı kural olarak kendi malvarlığıyla sorumlu bulunan bir sermaye şirketidir. Ortakların sorumluluğu ise kural olarak taahhüt ettikleri sermaye paylarını şirkete ödeme yükümlülüğüyle sınırlıdır.
Anonim şirketler Türk Ticaret Kanunu’nun 329 ve devamı maddelerinde düzenlenir. Tüzel kişiliğe sahip olan bu şirketler, kendi adlarına sözleşme yapabilir, malvarlığı edinebilir, borç altına girebilir ve dava açabilir.
2. Anonim şirket nasıl kurulur?
Anonim şirket kuruluşunda öncelikle şirketin faaliyet konusu, ticaret unvanı, merkezi, sermayesi ve ortakları belirlenir. Ardından esas sözleşme hazırlanır, gerekli kuruluş belgeleri düzenlenir ve ticaret siciline başvuru yapılır.
Genel olarak kuruluş sürecinde şu işlemler gerçekleştirilir:
Şirket unvanının ve merkezinin belirlenmesi.
Esas sözleşmenin hazırlanması.
Sermaye taahhütlerinin ve pay yapısının belirlenmesi.
Yönetim kurulunun oluşturulması.
Ticaret sicili tescil işlemlerinin tamamlanması.
Vergi ve diğer ilgili kayıt işlemlerinin yürütülmesi.
Kuruluşta izlenecek ayrıntılı yol, şirketin faaliyet alanına ve özel izin gerektiren bir sektörde bulunup bulunmadığına göre değişebilir.
3. Anonim şirket kurmak için kaç ortak gerekir?
Anonim şirket, tek kişi tarafından kurulabilir. Şirketin kurulması için birden fazla ortağın bulunması zorunlu değildir.
Tek ortaklı anonim şirkette de esas sözleşme hazırlanmalı, yönetim kurulu oluşturulmalı ve ticaret sicili tescili gerçekleştirilmelidir. Tek ortaklı yapı, şirketin ayrı tüzel kişiliğe sahip olmasını veya kanuni yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
4. Anonim şirketin tüzel kişiliği ne zaman kazanılır?
Anonim şirket, ticaret siciline tescil edilmesiyle tüzel kişilik kazanır. Kuruluş belgelerinin hazırlanması veya esas sözleşmenin imzalanması tek başına anonim şirketin tüzel kişilik kazanması için yeterli değildir.
Tescilden sonra şirket, ortaklarından ayrı bir hukuki varlık olarak faaliyet gösterebilir. Şirketin hakları, borçları ve malvarlığı kural olarak ortakların kişisel hak, borç ve malvarlığından ayrıdır.
5. Anonim şirket hangi faaliyetleri yürütebilir?
Anonim şirketler, kanunen yasaklanmamış ekonomik faaliyetleri, esas sözleşmelerinde belirtilen işletme konusu ve tabi oldukları özel düzenlemeler çerçevesinde yürütebilir.
Üretim, ticaret, teknoloji, danışmanlık, yazılım, hizmet ve yatırım faaliyetleri anonim şirket yapısında gerçekleştirilebilir. Ancak bankacılık, sigortacılık, finansal hizmetler ve bazı düzenlemeye tabi sektörlerde özel kuruluş şartları veya izinler bulunabilir.
Bu nedenle şirket kurulmadan önce planlanan faaliyet alanının özel mevzuat kapsamında olup olmadığı araştırılmalıdır.
B. Anonim şirket sermayesi ve ortaklık yapısı
6. Anonim şirket kurmak için asgari sermaye ne kadardır?
Anonim şirketlerde genel asgari esas sermaye tutarı 250.000 TL’dir. Kayıtlı sermaye sistemini kabul eden halka açık olmayan anonim şirketlerde ise başlangıç sermayesi için farklı bir asgari tutar uygulanır; bu tutar genel olarak 500.000 TL’dir.
Bankacılık ve diğer özel düzenlemeye tabi sektörlerde daha yüksek sermaye şartları bulunabilir. Şirket kurulmadan önce yürürlükteki mevzuat ve faaliyet alanına özgü şartlar kontrol edilmelidir.
7. Anonim şirket sermayesi nakit olarak mı konulmalıdır?
Hayır. Anonim şirket sermayesi, kanunun izin verdiği koşullarla nakit veya ayni sermaye olarak konulabilir.
Nakit sermaye para taahhüdünü ifade eder. Ayni sermaye ise taşınır veya taşınmaz mallar, devredilebilir malvarlığı hakları ve kanunen sermaye olarak konulması mümkün olan diğer ekonomik değerlerden oluşabilir.
Ayni sermayenin değerinin belirlenmesinde Türk Ticaret Kanunu’ndaki değerleme ve tescil hükümlerine uyulmalıdır.
8. Anonim şirkette sermayenin tamamı kuruluşta ödenmek zorunda mıdır?
Hayır. Nakit sermaye taahhüdünün ödenme zamanı, Türk Ticaret Kanunu’nun 344. maddesi ve ilgili mevzuata göre belirlenir. Genel kural olarak nakden taahhüt edilen payların itibari değerlerinin en az dörtte birinin tescilden önce, kalanının ise tescili izleyen 24 ay içinde ödenmesi gerekir.
Ayni sermaye ve özel düzenlemeye tabi şirketler bakımından farklı kurallar uygulanabilir. Kuruluş belgeleri hazırlanırken sermaye ödeme takviminin doğru belirlenmesi önemlidir.
9. Anonim şirkette ortakların sorumluluğu nedir?
Anonim şirket, kendi borçlarından kural olarak kendi malvarlığıyla sorumludur. Pay sahipleri ise şirket borçlarından dolayı doğrudan ve sınırsız biçimde sorumlu olmaz; temel yükümlülükleri taahhüt ettikleri sermaye paylarını şirkete ödemektir.
Bununla birlikte sermaye taahhüdünün yerine getirilmemesi, kişisel kefalet verilmesi, hukuka aykırı işlemler veya kanunda düzenlenen özel sorumluluk hâlleri farklı sonuçlar doğurabilir.
10. Anonim şirket tek ortaklı olabilir mi?
Evet. Anonim şirket tek bir gerçek kişi veya tüzel kişi tarafından kurulabilir ve tek ortaklı olarak faaliyet gösterebilir.
Tek ortaklı anonim şirkette de yönetim kurulu, esas sözleşme, ticaret sicili, muhasebe ve vergi yükümlülükleri devam eder. Tek ortaklı olmak, şirketin bağımsız tüzel kişiliğini ortadan kaldırmaz.
11. Anonim şirkete sonradan yeni ortak alınabilir mi?
Evet. Anonim şirkete yeni ortakların katılması, mevcut payların devri veya sermaye artırımı gibi yöntemlerle mümkün olabilir.
Pay devrinin yöntemi; payların nama veya hamiline yazılı olmasına, payların türüne, esas sözleşmeye ve varsa özel mevzuata göre değişebilir. Yeni pay çıkarılması hâlinde sermaye artırımı kurallarına da uyulması gerekir.
12. Anonim şirkette pay devri nasıl yapılır?
Anonim şirket paylarının devri, payların türüne ve tabi olduğu kurallara göre gerçekleştirilir.
Nama yazılı paylarda devir işlemi, ilgili hukuki işlemin yanı sıra kanuni veya esas sözleşmesel sınırlamalara tabi olabilir. Hamiline yazılı paylarda ise kanuni devir ve bildirim kuralları dikkate alınmalıdır.
Özellikle pay senetlerinin bastırılması, pay defteri kayıtları, Merkezi Kayıt Kuruluşu bildirimleri ve şirketin özel statüsü bakımından somut durum incelenmelidir.
13. Anonim şirketin ticaret unvanı nasıl belirlenir?
Anonim şirketin ticaret unvanı, ticaret sicili mevzuatına uygun şekilde belirlenmelidir. Unvanda şirketin faaliyet konusunu gösteren bir ifade ve “Anonim Şirket” ibaresi bulunabilir.
Seçilen unvanın başka bir şirketin unvanıyla karıştırılmaması ve mevzuata aykırı olmaması gerekir. Unvanın uygunluğu kuruluş öncesinde ticaret sicili üzerinden kontrol edilmelidir.
14. Anonim şirketin merkez adresi olmak zorunda mıdır?
Evet. Anonim şirketin esas sözleşmesinde şirketin merkezi gösterilmelidir. Şirket merkezinin bulunduğu yer, ticaret sicili işlemleri ve bazı hukuki bildirimler bakımından önem taşır.
Adres değişikliği hâlinde gerekli şirket kararları alınmalı ve ticaret sicili işlemleri yapılmalıdır. Fiilî faaliyet adresi ile resmî kayıtların uyumlu tutulması da önemlidir.
15. Anonim şirket kuruluşunda şirket esas sözleşmesi neden önemlidir?
Esas sözleşme, anonim şirketin kuruluş ve işleyiş esaslarını belirleyen temel hukuki belgedir.
Esas sözleşmede şirketin ticaret unvanı, merkezi, işletme konusu, sermayesi, payların türleri ve itibari değerleri ile kanunun gerektirdiği diğer hususlar düzenlenir.
Esas sözleşmenin eksik veya hatalı hazırlanması, tescil aşamasında sorunlara ve ileride ortaklar arasında uyuşmazlıklara yol açabilir.
C. Yönetim, temsil ve şirket organları
16. Anonim şirketi kim yönetir?
Anonim şirketin yönetim ve temsil yapısının merkezinde yönetim kurulu bulunur. Yönetim kurulu bir veya birden fazla üyeden oluşabilir.
Yönetim kurulu, kanun ve esas sözleşme çerçevesinde şirketin yönetimini yürütür ve kendisine bırakılan görevleri yerine getirir. Bazı yetkilerin devri mümkün olsa da devredilemeyen görev ve yetkiler kanunda ayrıca düzenlenmiştir.
17. Anonim şirkette yönetim kurulu üyesi olmak için ortak olmak gerekir mi?
Hayır. Yönetim kurulu üyelerinin tamamının şirket ortağı olması zorunlu değildir. Gerçek kişiler yanında, kanuni şartlar çerçevesinde tüzel kişiler de yönetim kurulu üyesi olabilir; tüzel kişi adına görev yapacak gerçek kişinin belirlenmesi gerekir.
Yönetim kurulu üyelerinin seçimi, görev süresi ve görevden ayrılmaları Türk Ticaret Kanunu ile esas sözleşme hükümlerine göre değerlendirilir.
18. Anonim şirketin temsil yetkisi kimdedir?
Anonim şirketin temsili kural olarak yönetim kuruluna aittir. Yönetim kurulu, kanunda belirtilen koşullarla temsil yetkisini bir veya daha fazla üyeye veya üçüncü kişilere devredebilir.
Temsil yetkisinin kapsamı, imza düzeni ve yetki sınırları ticaret sicilinde tescil ve ilan edilmesi gereken hususları içerebilir. Şirket adına yapılan işlemlerin yetkili kişiler tarafından gerçekleştirilmesi önemlidir.
19. Anonim şirkette genel kurul nedir?
Genel kurul, pay sahiplerinin kanunda belirtilen konularda karar aldığı şirket organıdır. Olağan veya olağanüstü toplantılarla faaliyet gösterir.
Genel kurulun görevleri arasında finansal tabloların görüşülmesi, yönetim kurulu üyelerinin seçimi veya görevden alınması, kâr dağıtımı ve esas sözleşme değişiklikleri gibi konular bulunabilir.
Genel kurul toplantıları, çağrı, toplantı ve karar yeter sayıları bakımından kanuni usullere uygun gerçekleştirilmelidir.
20. Anonim şirkette genel kurul toplantısı nasıl yapılır?
Genel kurul toplantısında, çağrı usulü, gündem, toplantı ve karar yeter sayıları ile tutanak düzenlenmesi gibi kurallara uyulmalıdır.
Toplantıların yapılma yöntemi şirketin niteliğine, esas sözleşmesine ve ilgili mevzuata göre değişebilir. Bazı şirketler bakımından elektronik genel kurul sistemi veya Bakanlık temsilcisi katılımı gibi özel şartlar söz konusu olabilir.
Usule aykırı toplantı ve kararlar, kanuni koşulların gerçekleşmesi hâlinde hukuki uyuşmazlıklara neden olabilir.
21. Anonim şirketlerde denetim zorunlu mudur?
Anonim şirketlerin denetim yükümlülüğü, Türk Ticaret Kanunu ve ilgili düzenlemeler kapsamında değerlendirilir. Bağımsız denetime tabi şirketler, kanunda ve ilgili kararlarda belirtilen kriterlere göre belirlenir.
Her anonim şirketin aynı kapsamda bağımsız denetime tabi olduğu söylenemez. Şirketin büyüklüğü, faaliyet alanı ve özel mevzuat kapsamındaki durumu incelenerek denetim yükümlülüğü belirlenmelidir.
22. Anonim şirkette yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğu nedir?
Yönetim kurulu üyeleri, görevlerini kanuna, esas sözleşmeye ve dürüstlük kurallarına uygun şekilde yerine getirmelidir.
Kanuni yükümlülüklerin kusurlu biçimde ihlali nedeniyle şirketin, pay sahiplerinin veya alacaklıların zarara uğraması hâlinde, şartları oluştuğunda yönetim kurulu üyelerinin hukuki sorumluluğu gündeme gelebilir.
Sorumluluk değerlendirmesinde ihlalin niteliği, kusur, zarar ve uygun illiyet bağı gibi unsurlar önem taşır.
23. Anonim şirket müdür atamak zorunda mıdır?
Anonim şirketlerde limited şirketlerdeki anlamıyla “müdür” atanması zorunlu bir şirket organı şartı değildir. Anonim şirketin yönetim ve temsil organı yönetim kuruludur.
Yönetim kurulu, kanunun izin verdiği ölçüde yönetim yetkilerini devredebilir ve şirkette genel müdür veya başka yöneticiler görevlendirebilir. Bu kişilerin yetkileri, yönetim kurulu kararları ve ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenir.
24. Anonim şirkette imza yetkilisi nasıl belirlenir?
Şirketi temsil edecek kişilerin ve temsil biçiminin belirlenmesi, yönetim kurulu kararları ve Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilir.
Şirket tek imza veya birlikte imza düzeni oluşturabilir. Temsil yetkisinin kapsamı, yetkililerin kimlikleri ve gerekli tescil işlemleri ticaret sicili uygulamalarına uygun yürütülmelidir.
Bankacılık işlemleri, sözleşmeler ve diğer ticari işlemlerde imza yetkisinin doğru belirlenmesi şirketin güvenliği açısından önemlidir.
25. Anonim şirket genel kurul kararlarına karşı dava açılabilir mi?
Evet. Genel kurul kararının kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kurallarına aykırı olması durumunda, Türk Ticaret Kanunu’nun 445 ve devamı maddeleri kapsamında iptal davası gündeme gelebilir.
Her pay sahibinin aynı koşullarda dava açma hakkı bulunduğu söylenemez. Davacı sıfatı, toplantıya katılım durumu, muhalefetin tutanağa geçirilmesi gerekliliği ve dava süresi gibi şartlar somut olayda incelenmelidir.
D. Vergi, muhasebe ve ticari yükümlülükler
26. Anonim şirket kuruluş masrafları ne kadardır?
Anonim şirket kuruluş masrafları; ticaret sicili ve oda işlemleri, ilan giderleri, defter ve belge maliyetleri, mali müşavirlik hizmetleri ve varsa hukuki danışmanlık giderlerine göre değişir.
Sermaye tutarı da şirketin mali planlamasında dikkate alınmalıdır; ancak sermaye taahhüdü ile kuruluş masrafı aynı şey değildir. Güncel masraflar, şirketin kurulacağı yer ve işlem kapsamına göre ilgili ticaret sicili ve diğer yetkili kurumlar üzerinden kontrol edilmelidir.
27. Anonim şirket kuruluşunda vergi dairesi kaydı gerekir mi?
Anonim şirketin vergi yükümlülüklerinin yerine getirilebilmesi için ilgili vergi kayıtlarının ve bildirimlerin tamamlanması gerekir. Kuruluş işlemleriyle bağlantılı olarak vergi dairesi nezdindeki kayıt ve yoklama süreçleri gündeme gelebilir.
Uygulanacak işlemler şirketin faaliyet alanına, adresine ve vergi yükümlülüklerine göre değişebilir. Kuruluş sonrasında vergi beyannameleri ve diğer bildirimlerin süresinde yapılması önemlidir.
28. Anonim şirket hangi vergileri öder?
Anonim şirketlerin vergisel yükümlülükleri, gerçekleştirdikleri faaliyetlere ve işlemlere göre belirlenir.
Şirketler bakımından kurumlar vergisi temel yükümlülüklerden biridir. İşlemlerin niteliğine göre katma değer vergisi, muhtasar ve prim hizmet beyannamesi kapsamındaki yükümlülükler, damga vergisi ve diğer vergi veya kesintiler gündeme gelebilir.
Vergi oranları ve istisnalar değişebildiğinden, şirketin faaliyetlerine göre güncel mevzuat üzerinden değerlendirme yapılmalıdır.
29. Anonim şirket muhasebeci veya mali müşavirle çalışmak zorunda mıdır?
Anonim şirketlerin muhasebe kayıtlarını ve finansal raporlama yükümlülüklerini ilgili mevzuata uygun şekilde yerine getirmesi gerekir. Bu işlemlerin yürütülmesinde serbest muhasebeci mali müşavirlerden veya yetkili meslek mensuplarından hizmet alınması uygulamada önemlidir.
Hangi beyannamelerin verileceği, defterlerin nasıl tutulacağı ve raporlama yükümlülükleri şirketin durumuna göre belirlenir. Şirketin muhasebe düzeninin kuruluş aşamasında oluşturulması, sonraki uyum risklerini azaltabilir.
30. Anonim şirketin ticari defter tutma yükümlülüğü var mıdır?
Evet. Anonim şirketler, Türk Ticaret Kanunu ve vergi mevzuatı kapsamında ticari defterlerini tutmakla yükümlüdür.
Defterlerin tutulması, açılış ve kapanış onayları veya elektronik defter uygulamaları ile saklama yükümlülükleri ilgili düzenlemelere göre yürütülmelidir. Hangi defterlerin hangi yöntemle tutulacağı, şirketin hukuki ve vergisel durumuna göre belirlenir.
31. Anonim şirketin yıllık genel kurul yapması gerekir mi?
Evet. Anonim şirketlerde olağan genel kurul toplantısı, kural olarak her faaliyet dönemi sonundan itibaren üç ay içinde yapılır. Özel durumlar ve mevzuat hükümleri ayrıca dikkate alınmalıdır.
Olağan genel kurulda finansal tablolar, yönetim kurulu faaliyet raporu, kârın kullanımına ilişkin konular ve kanunen gündeme alınması gereken diğer meseleler görüşülebilir.
32. Anonim şirket kâr dağıtımını nasıl yapar?
Anonim şirkette kâr dağıtımı, şirketin finansal tabloları, dağıtılabilir kârı, kanuni yedek akçeleri ve genel kurul kararı dikkate alınarak gerçekleştirilir.
Pay sahiplerine dağıtılabilecek kâr, yalnızca şirketin nakit durumuna bakılarak belirlenmez. Türk Ticaret Kanunu’ndaki sermayenin korunması ve yedek akçelere ilişkin kurallar gözetilmelidir.
33. Anonim şirket zarar ederse ortaklar kişisel malvarlıklarıyla sorumlu olur mu?
Anonim şirketin zarar etmesi, pay sahiplerinin kendiliğinden şirket borçlarından kişisel malvarlıklarıyla sorumlu hâle gelmesi anlamına gelmez.
Bununla birlikte pay sahiplerinin ödenmemiş sermaye taahhütleri varsa bunları yerine getirmeleri gerekir. Ayrıca kişisel kefalet, hukuka aykırı davranış veya özel kanuni sorumluluk durumları farklı sonuçlar doğurabilir.
34. Anonim şirketin SGK yükümlülükleri nelerdir?
Anonim şirketin çalışan istihdam etmesi hâlinde, sosyal güvenlik mevzuatı kapsamındaki işyeri bildirimi, sigortalı bildirimleri ve prim ödeme yükümlülükleri gündeme gelir.
İşveren sıfatıyla şirketin çalışanların sigortalılık işlemlerini ve prim bildirimlerini zamanında gerçekleştirmesi gerekir. Yönetim kurulu üyelerinin sigortalılık durumu ise görevleri, ortaklık yapısı ve ilgili mevzuat dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.
35. Anonim şirketin elektronik tebligat yükümlülüğü var mıdır?
Anonim şirketler bakımından elektronik tebligat ve diğer elektronik bildirim yükümlülükleri, ilgili mevzuata göre değerlendirilir. UETS, vergi sistemleri ve ticaret sicili uygulamaları farklı amaçlarla kullanılabilir.
Şirketin elektronik tebligat adresinin ve ilgili kullanıcı erişimlerinin doğru yönetilmesi önemlidir. Elektronik tebligatların kaçırılması, hukuki sürelerin geçirilmesine yol açabileceğinden gelen bildirimler düzenli takip edilmelidir.
E. Anonim şirketin faaliyetleri, payları ve özel durumları
36. Anonim şirket halka açılabilir mi?
Evet. Anonim şirketler, sermaye piyasası mevzuatındaki koşulları yerine getirmeleri hâlinde halka arz ve borsada işlem görme süreçlerini değerlendirebilir.
Halka açılma, yalnızca payların yatırımcılara sunulmasıyla sınırlı değildir. Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleri, kamuyu aydınlatma, finansal raporlama, bağımsız denetim ve kurumsal yönetim yükümlülükleri gündeme gelebilir.
37. Anonim şirket yatırım alabilir mi?
Evet. Anonim şirketler, yeni pay çıkarılması, mevcut payların devri veya uygun diğer finansman yöntemleriyle yatırım alabilir.
Yatırım sürecinde şirket değerlemesi, pay sahipliği oranları, yönetim hakları, yatırımcının bilgi alma hakları ve pay devri sınırlamaları gibi konular önem taşır. Yatırım sözleşmelerinin şirket esas sözleşmesi ve Türk Ticaret Kanunu ile uyumlu olması gerekir.
38. Anonim şirkette imtiyazlı pay nedir?
İmtiyazlı pay, sahibine kanunda izin verilen ölçüde diğer paylara göre özel haklar sağlayan paydır.
İmtiyaz; kâr payı, tasfiye payı, oy hakkı veya kanunda belirtilen diğer haklar bakımından tanınabilir. İmtiyazın kapsamı esas sözleşmede açıkça düzenlenmeli ve Türk Ticaret Kanunu’nun ilgili hükümlerine uygun olmalıdır.
39. Anonim şirketin esas sözleşmesi sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Anonim şirket esas sözleşmesi, Türk Ticaret Kanunu’nda belirtilen usul ve şartlarla değiştirilebilir.
Esas sözleşme değişikliği genellikle genel kurul kararı gerektirir. Değişikliğin türüne göre özel toplantı veya karar yeter sayıları, Bakanlık izni ya da ticaret sicili tescili gibi ek koşullar söz konusu olabilir.
40. Anonim şirket başka bir şirketle birleşebilir mi?
Evet. Anonim şirketler, Türk Ticaret Kanunu’nun 136 ve devamı maddelerinde belirtilen koşullarla başka şirketlerle birleşebilir.
Birleşme devralma yoluyla veya yeni bir şirket kurulması suretiyle gerçekleştirilebilir. Birleşme sözleşmesi, şirket kararları, alacaklıların korunması ve ticaret sicili tescili gibi hususlar sürecin önemli aşamalarıdır.
41. Anonim şirket bölünebilir mi?
Evet. Anonim şirketler, Türk Ticaret Kanunu’nun 159 ve devamı maddeleri çerçevesinde tam veya kısmi bölünme gerçekleştirebilir.
Tam bölünmede şirketin malvarlığının tamamı devredilir ve bölünen şirket sona erer. Kısmi bölünmede ise malvarlığının belirli bölümleri devredilir ve şirket varlığını sürdürebilir.
Bölünme işlemlerinde ortakların hakları, borçların tahsisi ve alacaklıların korunması ayrıca değerlendirilmelidir.
42. Anonim şirket limited şirkete dönüşebilir mi?
Evet. Anonim şirket, Türk Ticaret Kanunu’nun tür değiştirmeye ilişkin hükümlerindeki şartları yerine getirerek limited şirkete dönüşebilir.
Tür değiştirme planı ve diğer gerekli belgeler hazırlanmalı, yetkili şirket organı kararları alınmalı ve ticaret sicili işlemleri tamamlanmalıdır. Şirketin hukuki ilişkileri, borçları ve devam eden sözleşmeleri bakımından tür değişikliğinin sonuçları ayrıca incelenmelidir.
43. Anonim şirket şube açabilir mi?
Evet. Anonim şirket, faaliyetlerini farklı bir yerde sürdürmek amacıyla şube açabilir. Şube açılışında ilgili ticaret sicili ve diğer mevzuat hükümlerine uygun işlemler yapılmalıdır.
Şube, ana şirketten ayrı bir tüzel kişilik değildir. Şubenin faaliyetlerinden doğan hak ve borçlar kural olarak anonim şirkete aittir.
44. Yabancı uyruklu kişiler Türkiye’de anonim şirket kurabilir mi?
Yabancı gerçek ve tüzel kişiler, genel olarak Türkiye’de anonim şirket kurabilir veya mevcut bir anonim şirkete ortak olabilir. Bununla birlikte faaliyet alanına özgü sınırlamalar, izinler ve bildirim yükümlülükleri bulunabilir.
Yabancı ortakların kimlik ve şirket belgeleri, temsil yetkileri, tercüme ve tasdik işlemleri ile vergi ve diğer kayıt süreçleri somut duruma göre değerlendirilmelidir.
45. Anonim şirket aile şirketi olarak kurulabilir mi?
Evet. Anonim şirket, aile üyelerinin ortak olduğu bir yapı şeklinde kurulabilir. Şirketin yönetimi, pay sahipliği ve kuşaklar arası geçişi bakımından hukuki düzenlemeler yapılması mümkündür.
Pay devri, miras yoluyla intikal, yönetim kurulu seçimi ve aile üyelerinin hakları gibi konular esas sözleşme ve diğer hukuka uygun belgelerle planlanabilir. Bu düzenlemelerin emredici hukuk kurallarına aykırı olmaması gerekir.
F. Anonim şirketin sona ermesi ve hukuki uyuşmazlıklar
46. Anonim şirket nasıl sona erer?
Anonim şirket, Türk Ticaret Kanunu’nda ve ilgili diğer mevzuatta düzenlenen sona erme nedenleriyle sona erebilir.
Sona erme nedenleri arasında şirket süresinin dolması, genel kurul kararı, kanuni şartların oluşması veya mahkeme kararı gibi durumlar bulunabilir. Sona erme, tasfiye sürecinin başlatılmasını gerektirebilir.
47. Anonim şirket tasfiyesi nasıl yapılır?
Tasfiye, şirketin sona ermesinden sonra malvarlığının ve borçlarının sonuçlandırılması sürecidir.
Tasfiye kapsamında şirketin alacakları tahsil edilir, borçları ödenir, devam eden hukuki ilişkileri sonuçlandırılır ve kalan malvarlığı kanuni esaslara göre dağıtılır. Tasfiye işlemleri, tasfiye memurları tarafından yürütülür.
Tasfiye sürecinde alacaklıların hakları ve ortakların menfaatleri korunmalı, ticaret siciline ilişkin yükümlülükler yerine getirilmelidir.
48. Anonim şirket borca batık hâle gelirse ne olur?
Anonim şirketin borca batık durumda olması, Türk Ticaret Kanunu’nun 376. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gereken önemli bir hukuki durumdur.
Yönetim kurulu, şirketin finansal durumuna ilişkin kanuni yükümlülüklerini yerine getirmeli ve gerekli önlemleri almalıdır. Kanunda belirtilen koşulların oluşması hâlinde mahkemeye bildirim veya iflasla ilgili süreçler gündeme gelebilir.
Borca batıklık, yalnızca nakit sıkıntısıyla aynı kavram değildir. Şirketin aktif ve pasif durumu ile kanunda öngörülen değerlendirme esasları dikkate alınmalıdır.
49. Anonim şirket ortakları arasında uyuşmazlık çıkarsa ne yapılabilir?
Anonim şirket ortakları arasında kâr dağıtımı, pay devri, yönetim, bilgi alma, genel kurul kararları veya şirketin yönetilme biçimi nedeniyle uyuşmazlık çıkabilir.
Uyuşmazlığın niteliğine göre şirket içi çözüm yolları, genel kurul kararlarına karşı iptal davası, sorumluluk davası veya diğer hukuki başvurular gündeme gelebilir.
Dava hakkı ve süreler her uyuşmazlık türünde farklı olabileceğinden, şirket esas sözleşmesi, genel kurul tutanakları, yönetim kurulu kararları ve ilgili kayıtlar incelenmelidir.
50. Anonim şirket kuruluşunda avukat desteği neden önemlidir?
Anonim şirket kuruluşu yalnızca ticaret siciline kayıt yaptırmaktan ibaret değildir. Şirketin sermaye yapısı, esas sözleşmesi, yönetim ve temsil yetkileri, pay devirleri ve ortakların sorumluluğu gelecekteki faaliyetleri doğrudan etkileyebilir.
Hukuki destek; esas sözleşmenin hazırlanması, ortaklık yapısının planlanması, yönetim ve temsil düzeninin oluşturulması, sermaye taahhütlerinin değerlendirilmesi ve kuruluş işlemlerinin mevzuata uygun yürütülmesi bakımından yararlı olabilir.
Özellikle yatırım almayı, ortaklık yapısını genişletmeyi veya gelecekte birleşme ve bölünme gerçekleştirmeyi planlayan şirketlerde kuruluş aşamasında yapılan hukuki planlama önem taşır.
İlgili resmî kaynak: Mevzuat ve kurum bilgileri. Kaynak bağlantısı, her cevabın ayrı ayrı hukuki denetimden geçtiği anlamına gelmez.
Danışmanlık ücretlidir. Randevu oluştururken ödeme alınmaz.
Online randevu →İletişim →Soru Cevap Arşivi →