Evlenme İzni, Bekleme Süresi ve Ret Kararına İtiraz

Türk Medeni Kanunu'nun 124. maddesine göre, erkek veya kadın 17 yaşını doldurmadıkça evlenemez. Ancak 17 yaşını doldurmuş ve henüz 18 yaşını tamamlamamış kişi, yasal temsilcisinin izniyle evlenebilir.

Yasal temsilcinin haklı bir sebep olmaksızın evlenmeye izin vermemesi durumunda, kişi hâkimden bu konuda karar verilmesini isteyebilir. Bu başvuru, uygulamada olağan evlenmeye izin davası olarak adlandırılabilir.

Mahkeme, somut olayın koşullarını ve ilgili mevzuatı değerlendirerek karar verir.

Olağan evlenmeye izin talebi, 17 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını tamamlamamış ve yasal temsilcisinin iznini alamayan kişi tarafından gündeme getirilebilir.

Türk Medeni Kanunu'nun 128. maddesi uyarınca, haklı sebep olmaksızın evlenmeye izin vermeyen yasal temsilcinin yerine hâkim, küçüğün dinlenmesinden sonra karar verebilir. Kanuni koşulların oluşması gerekir; evlenme izni otomatik olarak verilmez.

Uygulamada olağandışı veya olağanüstü evlenmeye izin olarak anılan durum, Türk Medeni Kanunu'nun 124. maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenmiştir.

Bu hükme göre, hâkim olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple 16 yaşını doldurmuş kişinin evlenmesine izin verebilir. Karar verilmeden önce olanak bulundukça anne ve baba veya vasi dinlenir.

Bu izin istisnai niteliktedir. Yalnızca tarafların evlenmek istemesi yeterli olmayıp kanunda belirtilen olağanüstü durum ve pek önemli sebebin bulunması gerekir.

Evet. Türk Medeni Kanunu'nun 124. maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen olağanüstü durumların ve pek önemli bir sebebin bulunması hâlinde, hâkim 16 yaşını doldurmuş kişinin evlenmesine izin verebilir.

Ancak bu düzenleme genel bir evlenme hakkı veya otomatik izin anlamına gelmez. Mahkeme somut olayın koşullarını değerlendirir. 16 yaşını doldurmamış kişiler bakımından bu hükme dayanılarak evlenme izni verilemez.

Bekleme süresinin kaldırılması, boşanmış kadının yeniden evlenebilmesi için Türk Medeni Kanunu'nun 132. maddesinde düzenlenen 300 günlük bekleme süresinin kaldırılmasına yönelik hukuki başvurudur.

Kanuna göre evlilik sona ermişse kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak 300 gün geçmedikçe yeniden evlenemez. Ancak doğum gerçekleşirse bekleme süresi sona erer. Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması veya eski eşiyle yeniden evlenmek istemesi hâlinde hâkim bu süreyi kaldırabilir.

Bekleme süresinin kaldırılmasını isteyen kadın, ilgili mahkemeye başvurabilir. Türk Medeni Kanunu'nun 132. maddesi uyarınca görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar.

Başvuruda bekleme süresinin kaldırılmasını gerektiren hukuki neden açıklanmalıdır. Önceki evlilikten gebe olunmadığının tespiti için sağlık raporu gibi deliller gündeme gelebilir. Eski eşle yeniden evlenme hâlinde ise kanunda düzenlenen özel koşul değerlendirilir.

Kural olarak 300 günlük bekleme süresi dolmadan yeniden evlenilemez. Ancak Türk Medeni Kanunu'nun 132. maddesinde belirtilen koşulların bulunması hâlinde hâkimden bekleme süresinin kaldırılması istenebilir.

Bekleme süresinin kaldırılmasına ilişkin mahkeme kararı alınmadan yalnızca boşanma kararının kesinleşmiş olması, bu süreyi kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Evlendirme memuru, evlenme başvurusunu ve sunulan belgeleri ilgili mevzuat kapsamında inceler. Evlenme koşullarının bulunmadığını değerlendirerek başvuruyu reddederse, ret kararına karşı Türk Medeni Kanunu'nun 138. maddesi kapsamında mahkemeye başvurulabilir.

Başvuruda ret kararının neden hukuka aykırı olduğu açıklanmalı ve bunu destekleyen belgeler sunulmalıdır. Uygulanacak başvuru yolu ve görevli mahkeme, ret kararının niteliğine ve somut uyuşmazlığa göre belirlenmelidir.

Başvurunun niteliğine göre şu belgeler önem taşıyabilir:

Evlendirme memurunun ret kararı.

Evlenme başvurusu ve başvuru sırasında sunulan belgeler.

Nüfus kayıt örnekleri.

Medeni durumu gösteren resmi belgeler.

Varsa önceki evliliğin sona erdiğini gösteren kesinleşmiş mahkeme kararı.

Bekleme süresinin kaldırılmasına ilişkin karar veya ilgili sağlık raporları.

Ret gerekçesinin hukuka aykırılığını gösteren diğer belgeler.

Mahkeme, ret kararının hukuka uygun olup olmadığını ve evlenmenin yasal koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğini değerlendirir.

Bu davalarda avukatla temsil kural olarak zorunlu değildir. Bununla birlikte yanlış dava türünün seçilmesi, gerekli belgelerin sunulmaması veya başvuru usulünün hatalı belirlenmesi süreci etkileyebilir.

Özellikle olağan ve olağanüstü evlenmeye izin taleplerinin birbirinden ayrılması, bekleme süresinin kaldırılmasında kanuni koşulların doğru değerlendirilmesi ve evlendirme memurunun ret kararına karşı uygun hukuki yolun belirlenmesi önem taşır.