Şirketler Hukuku Soru Cevap

Şirketler hukuku, şirketlerin kuruluşunu, organlarını, ortaklar arasındaki ilişkileri, yönetim ve temsil yetkilerini, sermaye yapısını ve sona ermelerini düzenleyen hukuk dalıdır. Türkiye'de temel düzenlemeler 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda yer alır.

Türk Ticaret Kanunu kapsamında kollektif, komandit, anonim ve limited şirketler ile kooperatifler düzenlenmiştir. Ayrıca adi ortaklık, Türk Borçlar Kanunu hükümlerine tabi bir ortaklık ilişkisidir. Şirket türü seçilirken sorumluluk, sermaye ihtiyacı, yönetim ve vergi yükümlülükleri dikkate alınmalıdır.

Limited şirket, daha kapalı ortaklık yapısına sahip bir sermaye şirketidir. Anonim şirket ise payların devri ve yatırımcı kabulü bakımından genellikle daha esnek bir yapı sunar. Asgari sermaye tutarları, organ yapıları, pay devri ve ortakların sorumluluğu gibi konularda farklı kurallar uygulanır.

Limited ve anonim şirketler tek ortakla kurulabilir. Kollektif ve komandit şirketlerde ise ilgili şirket türüne özgü ortaklık şartları bulunur. Şirket kurulmadan önce faaliyet konusu ve tercih edilen türün kanuni koşulları incelenmelidir.

Asgari sermaye tutarı şirket türüne göre değişir. Limited şirketlerde ve anonim şirketlerde uygulanacak tutarlar, kuruluş tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre kontrol edilmelidir. Bankacılık veya finans gibi düzenlemeye tabi sektörlerde özel sermaye koşulları da bulunabilir.

Şirket kuruluş işlemleri genel olarak ticaret sicili ve ilgili elektronik sistemler üzerinden yürütülür. Bazı belgeler ve işlemler için imza onayı veya özel şekil şartları gündeme gelebilir. Her işlem için noter zorunluluğu bulunduğu söylenemez.

Şirket türü ve esas sözleşme belirlenir, gerekli belgeler hazırlanır ve ilgili ticaret sicili müdürlüğünde tescil işlemleri gerçekleştirilir. Vergi, sosyal güvenlik ve faaliyet alanına özgü izin işlemleri de tamamlanmalıdır. Süreç, şirket türüne ve faaliyete göre değişebilir.

Her şirketin kuruluşunda avukatla çalışmak genel olarak zorunlu değildir. Ancak ortaklık sözleşmeleri, yönetim yetkileri, pay devri kısıtlamaları ve sorumluluk hükümleri bakımından hukuki destek, ileride doğabilecek uyuşmazlıkların önlenmesine yardımcı olabilir.

Tescil, şirketin hukuki statüsünün oluşması ve belirli bilgilerin üçüncü kişiler bakımından hüküm ifade etmesi açısından önemlidir. Sermaye şirketleri, kural olarak ticaret siciline tescille tüzel kişilik kazanır.

Evet. Şirket merkezinin değiştirilmesi, şirket türüne ve taşınmanın niteliğine göre gerekli şirket kararları ile ticaret sicili işlemlerini gerektirir. Yeni adresin usulüne uygun bildirilmesi ve tescil ya da ilan işlemlerinin tamamlanması gerekir.

Limited şirket, bir veya daha fazla gerçek ya da tüzel kişi tarafından kurulabilen bir sermaye şirketidir. Ortakların sorumluluğu kural olarak taahhüt ettikleri sermaye paylarıyla sınırlıdır; ancak kamu borçları gibi konularda özel sorumluluk hükümleri uygulanabilir.

Kural olarak ortak, şirketin özel hukuk borçlarından kişisel mal varlığıyla doğrudan sorumlu olmaz. Bununla birlikte ödenmemiş sermaye borcu ve kamu alacaklarına ilişkin özel düzenlemeler gibi istisnalar bulunur.

Müdür, limited şirketin yönetim ve temsil görevlerini yerine getiren kişidir. Şirket sözleşmesi ve kanun çerçevesinde kararların uygulanması, şirketin temsili ve işletme faaliyetlerinin yürütülmesi gibi görevleri üstlenir.

Hayır. Müdürün ortak olması zorunlu değildir. Ancak limited şirkette en az bir ortağın yönetim ve temsil yetkisine sahip olması gerekir.

Ortak, payını devrederek, şirket sözleşmesindeki veya kanundaki çıkma hükümlerinden yararlanarak ya da haklı sebepler varsa mahkemeye başvurarak şirketten ayrılabilir. Ayrılma yöntemi, şirket sözleşmesine ve somut olayın koşullarına bağlıdır.

Limited şirket esas sermaye payının devri, kural olarak yazılı sözleşme ve imzaların noter onayını gerektirir. Şirket sözleşmesinde aksi düzenlenmemişse genel kurul onayı da gerekir. Kanundaki istisnalar ve ticaret sicili işlemleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Evet. Şirket sözleşmesinde öngörülen çıkarma sebepleri veya kanunda düzenlenen haklı sebepler doğrultusunda ortaklıktan çıkarma gündeme gelebilir. Çıkarma sürecinin kanuna ve şirket sözleşmesine uygun yürütülmesi gerekir.

Genel kurul, kanunda ve şirket sözleşmesinde öngörülen çağrı, toplantı ve karar kurallarına göre gerçekleştirilir. Bazı kararlar için özel toplantı ve karar nisapları uygulanabilir. Toplantı tutanağının ve gerekli tescil işlemlerinin usulüne uygun hazırlanması önemlidir.

Müdür, kanundan ve şirket sözleşmesinden doğan yükümlülüklerini kusurlu biçimde ihlal ederek şirkete, ortaklara veya alacaklılara zarar verirse şartları oluştuğunda sorumlu tutulabilir. Sorumluluğun kapsamı, ihlal, kusur, zarar ve illiyet bağı gibi unsurlara bağlıdır.

Limited şirket; kanunda veya şirket sözleşmesinde öngörülen sebeplerle, genel kurul kararıyla, mahkeme kararıyla ya da diğer kanuni nedenlerle sona erebilir. Sona erme sonrasında kural olarak tasfiye süreci yürütülür.

Anonim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından kural olarak kendi mal varlığıyla sorumlu bulunan sermaye şirketidir. Özellikle büyüme, yatırım alma ve pay sahipliği yapısını düzenleme amacıyla tercih edilir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 329. maddesi uyarınca pay sahipleri, kural olarak yalnızca taahhüt ettikleri sermaye paylarıyla ve şirkete karşı sorumludur. Ancak yönetim kurulu üyeliği, kişisel kefalet veya kamu borçlarına ilişkin özel düzenlemeler farklı sorumluluklar doğurabilir.

Yönetim kurulu, şirketin yönetimi ve temsili konusunda kanun ve esas sözleşmeyle kendisine verilen görevleri yerine getirir. Şirketin stratejik kararları, finansal gözetimi, üst yönetimi ve şirket adına yapılacak işlemler bu kapsamda yer alabilir.

Hayır. Yönetim kurulu üyesinin şirket pay sahibi olması zorunlu değildir. Üyelerin kanuni şartları taşıması ve gerekli seçim veya atama işlemlerinin yapılması gerekir.

Evet. Türk Ticaret Kanunu, anonim şirketin bir veya daha fazla kişiden oluşan yönetim kurulu tarafından yönetilmesine izin verir. Tek üyeli yönetim kurulu da kanuni koşullar çerçevesinde mümkündür.

Genel kurul; finansal tabloların onaylanması, kâr dağıtımı, yönetim kurulu üyelerinin seçimi ve görevden alınması, esas sözleşme değişiklikleri, sermaye artırımı veya azaltımı gibi kanunda belirtilen konularda karar alır.

Payın nama veya hamiline yazılı olması, payın senede bağlanıp bağlanmadığı ve esas sözleşmedeki hükümler devir işlemini etkiler. Hamiline yazılı paylarda özel bildirim ve kayıt kuralları bulunur. Nama yazılı payların devri de kanuni veya esas sözleşmesel sınırlamalara tabi olabilir.

Evet. Genel kurul, kanunda öngörülen şartlarla yönetim kurulu üyelerini görevden alabilir. Görevden alma kararının geçerliliği ve varsa tazminat sonuçları somut olay ve ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilir.

Yönetim kurulu kararları kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırıysa, somut olayın niteliğine göre geçersizlik veya sorumluluk gündeme gelebilir. TTK'nın 391. maddesi özellikle batıl yönetim kurulu kararlarını düzenler. Genel kurul kararlarının iptaliyle aynı hukuki yol ve süreler her zaman uygulanmaz.

Kâr payı dağıtımı, şirketin dağıtılabilir kârına, kanuni yedek akçelere, esas sözleşmeye ve genel kurul kararına bağlıdır. Şirketin kâr elde etmesi, her durumda ortağın hemen ödeme talep edebileceği anlamına gelmez.

Ortakların temel hakları arasında kâr payı alma, genel kurula katılma, oy kullanma, bilgi alma, inceleme yapma ve kanuni koşullarda dava açma hakları bulunabilir. Hakların kapsamı şirket türüne ve pay sahipliği durumuna göre değişir.

Evet, ancak bilgi alma ve inceleme hakkının kapsamı şirket türüne göre değişir. Anonim şirketlerde TTK'nın 437. maddesi; limited şirketlerde ise 614. madde önemlidir. Bu haklar, kanunda öngörülen usul ve sınırlar içinde kullanılır.

Öncelikle kâr dağıtımına ilişkin geçerli bir genel kurul kararı bulunup bulunmadığı incelenmelidir. Ödenmesi kararlaştırılan kâr payı ödenmiyorsa şirketten talepte bulunulabilir ve şartları varsa alacak davası veya icra takibi gündeme gelebilir.

Evet. Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarına karşı, kanuni koşullar varsa iptal davası açılabilir. Bazı kararların kesin hükümsüzlüğü de ileri sürülebilir.

Oy hakkı, şirket türüne, payın özelliklerine ve kanuni düzenlemelere göre belirlenir. Oy hakkının hukuka aykırı biçimde engellenmesi, genel kurul kararının geçerliliğini etkileyebilir. Bununla birlikte bazı durumlarda kanuni oy yasağı veya özel pay düzenlemeleri uygulanabilir.

Ortak, şirketin parasını kişisel mal varlığı gibi serbestçe kullanamaz. Ödeme; ücret, kâr payı, masraf iadesi, borç ilişkisi veya başka geçerli bir hukuki sebebe dayanmalıdır. Aksi durumlar şirketler hukuku, vergi ve muhasebe bakımından sorun doğurabilir.

Bu durum şirket türüne ve borcun niteliğine bağlıdır. Sermaye şirketlerinde ortakların sorumluluğu kural olarak sınırlıdır; ancak sermaye borcu, kamu alacakları, kefalet veya kişisel garanti gibi durumlarda kişisel ödeme yükümlülüğü doğabilir.

Öncelikle şirket sözleşmesi, esas sözleşme ve ortaklar arasındaki anlaşmalar incelenmelidir. Uyuşmazlığın niteliğine göre müzakere, arabuluculuk, genel kurul kararı, pay devri, sorumluluk davası veya haklı sebeple fesih gibi yollar değerlendirilebilir.

Ortak, şirket türüne göre kanunda tanınan bilgi alma ve inceleme haklarını kullanabilir. Talebin haksız biçimde reddedilmesi durumunda ilgili mahkemeye başvuru imkânı bulunabilir. Başvurunun usulü ve kapsamı şirket türüne göre değişir.

Her durumda aynı kural geçerli değildir. Limited şirket pay devri, anonim şirket pay devri ve haklı sebeple şirketten çıkma birbirinden farklı kurallara tabidir. Şirket sözleşmesi, esas sözleşme ve kanuni düzenlemeler birlikte incelenmelidir.

Devir yöntemi şirket türüne ve payın hukuki niteliğine göre değişir. Limited şirket paylarında yazılı sözleşme ve kural olarak noter onayı ile genel kurul onayı gerekebilir. Anonim şirketlerde ise payın türüne ve varsa devir sınırlamalarına göre farklı kurallar uygulanır.

Pay devir sözleşmesinin şekli, genel kurul onayı, şirket sözleşmesi hükümleri ve ticaret sicili işlemleri kontrol edilmelidir. Ayrıca devredenin sermaye borcu, şirketin mali durumu ve varsa ortaklar arasındaki anlaşmalar incelenmelidir.

Her durumda gerekmez. Anonim şirket paylarının devri kural olarak serbest olmakla birlikte, nama yazılı paylar bakımından kanuni veya esas sözleşmesel sınırlamalar bulunabilir. Özellikle esas sözleşmedeki bağlam hükümleri dikkate alınmalıdır.

Limited şirket esas sermaye paylarının devrinde kural olarak yazılı sözleşme ve imzaların noter onayı gerekir. Anonim şirket paylarının devrinde ise genel bir noter zorunluluğu bulunmaz; devir şekli payın niteliğine ve ilgili mevzuata göre belirlenir.

Bazı durumlarda evet. Özellikle limited şirketlerde kanuni şartlarla çıkma hakkı veya haklı sebeple mahkemeden çıkma talebi gündeme gelebilir. Ancak ortağın yalnızca şirketten ayrılmak istediğini bildirmesi, her durumda ortaklık sıfatını sona erdirmez.

Pay devri, her türlü geçmiş yükümlülüğü otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Devredenin ödenmemiş sermaye taahhüdü, yöneticilik dönemindeki sorumluluğu, kefaletleri veya kamu borçlarına ilişkin özel sorumlulukları ayrıca değerlendirilmelidir.

Sözleşmede irade sakatlığı, ehliyetsizlik, hukuka aykırılık veya başka bir geçersizlik sebebi varsa, somut olayın koşullarına göre iptal veya geçersizlik iddiası gündeme gelebilir. Uygulanacak hukuki yol, iddianın niteliğine göre belirlenir.

Evet. Pay devri bağışlama veya başka bir karşılıksız işlem şeklinde yapılabilir; ancak ilgili şekil şartlarına ve vergisel yükümlülüklere uyulmalıdır. İşlemin gerçek niteliği ve tarafların iradesi önemlidir.

Evet. Şirket payları, miras hukukunun genel kuralları çerçevesinde mirasçılara geçebilir. Ancak özellikle limited şirketlerde payın ortaklık hakları bakımından devamı ve şirketin devamına ilişkin özel hükümler incelenmelidir.

Evet. Pay üzerindeki haciz, rehin veya diğer sınırlamalar devir işlemini ve devrin sonuçlarını etkileyebilir. Devir öncesinde ticaret sicili kayıtları, pay defteri ve ilgili belgeler incelenmelidir.

Yönetici, kanuni veya sözleşmesel yükümlülüklerini kusurlu biçimde ihlal ederek şirkete, ortağa ya da alacaklıya zarar verirse kanundaki koşullar çerçevesinde sorumlu tutulabilir. Sorumluluk için ilgili hukuki dayanak ve zarar ilişkisi incelenmelidir.

Evet. TTK'nın 553. maddesi ve ilgili hükümler kapsamında, yükümlülüklerini kusuruyla ihlal eden yöneticilerin sorumluluğu gündeme gelebilir. Ancak şirketin zarar etmiş olması tek başına yöneticinin sorumlu olduğu anlamına gelmez.

Kanuni koşullar gerçekleşmişse şirket, ortaklar veya alacaklılar tarafından ilgili sorumluluk hükümleri çerçevesinde dava açılması gündeme gelebilir. Davacının sıfatı, zararın kime ait olduğu ve dava hakkının kapsamı önemlidir.

Şirket parasının hukuki bir dayanak olmadan kişisel amaçlarla kullanılması, şirket yöneticisinin sorumluluğuna ve olayın niteliğine göre ceza hukuku sonuçlarına yol açabilir. İşlemin niteliği, yetki, kayıtlar ve zarar birlikte incelenmelidir.

Ortaklar, şirket kayıtlarını inceleme ve bilgi alma haklarını kullanabilir; gerekli koşullarda genel kurulun toplanmasını talep edebilir ve sorumluluk davası yollarını değerlendirebilir. Uygun hukuki yol, şirket türüne ve zararın niteliğine göre belirlenir.

Anonim şirketlerde yönetim kurulu üyelerinin görevden alınması genel kurulun yetkileri kapsamında olabilir. Limited şirketlerde müdürlerin atanması ve görevden alınması ise ilgili kanun hükümlerine ve şirket sözleşmesine göre değerlendirilir.

Evet. Görev süresinde meydana gelen ve kanuni sorumluluk şartlarını taşıyan ihlaller nedeniyle görevden ayrıldıktan sonra da dava açılması mümkün olabilir. Zamanaşımı ve diğer süreler somut hukuki dayanağa göre belirlenir.

Sözleşmenin tarafı şirketse ve yönetici şirketi temsil yetkisi kapsamında hareket etmişse, kural olarak sözleşmeden şirket sorumlu olur. Yetkisiz temsil, kişisel garanti veya başka özel durumlar varsa sonuç değişebilir.

Bazı koşullarda evet. Vergi borçları ve diğer kamu alacakları bakımından şirket türüne, yöneticinin sıfatına, temsil yetkisine ve ilgili özel mevzuata göre kişisel sorumluluk doğabilir. Her şirket yöneticisi bütün vergi borçlarından otomatik olarak sorumlu değildir.

Şirket kararları, muhasebe kayıtları, banka hareketleri, sözleşmeler, yazışmalar, denetim raporları ve uzman incelemeleri önem taşıyabilir. Deliller, yöneticinin yükümlülüğünü, ihlali, zararı ve bunlar arasındaki bağlantıyı ortaya koymaya yardımcı olur.

Genel kurul kararları kanuna, şirket esas sözleşmesine veya dürüstlük kuralına aykırıysa kanuni koşullar çerçevesinde iptal davasına konu olabilir. Anonim şirketlerde TTK'nın 445 ve devamı maddeleri önemlidir. Limited şirketlerde de ilgili hükümler ve anonim şirket hükümlerine yapılan atıflar dikkate alınır.

Anonim şirketlerde iptal davası kural olarak karar tarihinden itibaren üç ay içinde açılmalıdır. Ancak kararın türü, davacının sıfatı ve uygulanacak özel hükümler kontrol edilmelidir. Her şirket kararına aynı süre uygulanmaz.

Bazı şartlarla evet. Ortak, kanunda aranan koşulları taşıyorsa ve iptal davası açma hakkına sahipse toplantıya katılmamış olsa da dava açabilir. Davacının sıfatı, kararın niteliği ve kanuni süreler önemlidir.

Usulsüz çağrı, kararın iptali veya somut olayın niteliğine göre başka geçersizlik sonuçları doğurabilir. Ancak her usul eksikliği otomatik olarak bütün kararları geçersiz kılmaz. Çağrı şekli, ortakların katılım hakkı ve ihlalin etkisi incelenmelidir.

Kanunda belirli oranlarda paya sahip ortaklara genel kurulun toplantıya çağrılmasını isteme, gündeme madde ekletme ve bazı kararların uygulanmasına karşı hukuki yollara başvurma gibi haklar tanınabilir. Azınlık haklarının kapsamı şirket türüne ve ilgili kanun maddesine göre değişir.

Genel kurulun kanuni veya esas sözleşmesel yükümlülüklere rağmen yapılmaması, şirketin karar alma ve denetim süreçlerini aksatabilir. Kanuni koşullarda ortaklar veya diğer yetkili kişiler mahkemeye başvurarak genel kurulun toplantıya çağrılmasını talep edebilir.

Sadece itiraz etmek, kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Ancak şartları varsa mahkemeden ihtiyati tedbir istenebilir. Tedbir kararı verilip verilmeyeceği, hukuki dayanaklara ve gecikme hâlinde doğabilecek zarara göre değerlendirilir.

Hukuki terminolojide yokluk, kesin hükümsüzlük ve iptal edilebilirlik farklı kavramlardır. Toplantının veya kararın oluşumundaki ağır sakatlıklar somut olayın niteliğine göre bu sonuçlardan birini doğurabilir. Her hukuka aykırılık aynı sonucu meydana getirmez.

Kanuni koşullar varsa mahkemeden ihtiyati tedbir istenebilir. Talep değerlendirilirken hakkın yaklaşık olarak ispatlanması, gecikme nedeniyle ciddi zarar doğma ihtimali ve ölçülülük gibi hususlar önem taşır.

Uyuşmazlığın ticari dava niteliğinde olup olmadığına ve talebin konusuna göre dava şartı arabuluculuk uygulanabilir. Özellikle konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat taleplerinde TTK'nın 5/A maddesi dikkate alınmalıdır. Her şirket uyuşmazlığı için arabuluculuğun zorunlu olduğu söylenemez.

Sermaye artırımı, şirket türüne göre yetkili organın kararı, kanuni şartların yerine getirilmesi ve ticaret sicili işlemleriyle gerçekleştirilir. Artırımın nakit, iç kaynaklar veya kanunen izin verilen diğer yöntemlerle yapılması mümkündür.

Her ortağın fiilen yeni sermaye koyması her durumda zorunlu değildir. Ancak özellikle anonim şirketlerde mevcut pay sahiplerinin rüçhan hakları ve sermaye artırımına ilişkin kanuni kurallar önemlidir. Limited şirketlerde de ilgili karar ve katılım hükümleri incelenmelidir.

Evet. Sermaye azaltımı, şirket türüne özgü kanuni prosedürler izlenerek yapılabilir. Alacaklıların korunması, karar nisapları, tescil ve ilan işlemleri önem taşır.

Ortak, taahhüt ettiği sermayeyi kanuni ve sözleşmesel koşullara uygun biçimde ödemekle yükümlüdür. Ödeme yapılmaması temerrüt faizi, ihtar ve şirket türüne göre özel yaptırımlar gibi sonuçlar doğurabilir.

Sermayenin ortaklara doğrudan ve usulsüz biçimde geri verilmesi, sermayenin korunması ilkesi bakımından hukuki sorun doğurabilir. Kâr payı dağıtımı, sermaye azaltımı veya kanunda izin verilen diğer işlemler kendi koşulları çerçevesinde gerçekleştirilmelidir.

Evet. Ortak ile şirket arasında hukuka uygun bir borç ilişkisi kurulabilir. İşlemin gerçek niteliği, sözleşme koşulları, faiz, muhasebe kayıtları ve şirketin tabi olduğu özel düzenlemeler dikkate alınmalıdır.

Bu konu şirket türüne ve işlemin niteliğine göre değişir. Özellikle anonim şirketlerde TTK'nın 358. maddesi pay sahiplerinin şirkete borçlanmasını belirli koşullara bağlar. Limited şirketler ve diğer şirket türleri bakımından ilgili özel hükümler ayrıca incelenmelidir.

Yatırımın sermaye artırımı, pay devri, borç veya başka bir finansman yöntemiyle mi yapılacağı belirlenmelidir. Şirket değerlemesi, yatırımcının hakları, yönetim yetkileri, pay sulanması, çıkış koşulları ve uyuşmazlık çözüm hükümleri sözleşmede açıkça düzenlenmelidir.

Hayır. Sermaye, ortağın şirketten istediği zaman çekebileceği kişisel bir mevduat değildir. Geri ödeme, şirketin hukuki yapısına uygun işlemlerle ve sermayenin korunmasına ilişkin kurallara uyularak gerçekleştirilebilir.

Şirketin mali durumuna göre ek finansman, yeniden yapılandırma, sermaye artırımı veya azaltımı ve tasfiye gibi seçenekler değerlendirilebilir. Borca batıklık veya iflas şartlarının oluşması hâlinde yöneticilerin kanuni yükümlülükleri ve iflas mevzuatı da gündeme gelebilir.

Şirketin sona ermesi üzerine, tasfiyeyi gerektiren hâllerde tasfiye süreci yürütülür. Tasfiye memurları şirketin mal varlığını belirler, alacakları tahsil eder, borçları öder ve kalan varlığı kanuna uygun biçimde dağıtır. Süreç sonunda ticaret sicilinden terkin işlemi yapılır.

Tasfiye hâlindeki şirket, tasfiye amacıyla bağlantılı işlemler yapmaya devam edebilir. Ancak tasfiye amacı dışında yeni ticari faaliyet yürütülmesi şirketin hukuki durumuna ve ilgili mevzuata göre değerlendirilir.

Tasfiye memuru, şirketin tasfiye işlemlerini yürütmekle görevlidir. Şirket varlıklarının belirlenmesi, borçların ödenmesi, alacakların tahsili ve tasfiye sonunda kalan mal varlığının dağıtılması gibi görevleri yerine getirir. Görevlerini hukuka aykırı biçimde yürütmesi hâlinde sorumluluğu doğabilir.

Kural olarak şirket borçları ve alacaklıların hakları korunmadan tasfiye bakiyesinin ortaklara dağıtılması mümkün değildir. Tasfiye sürecinde alacaklılara ilişkin kanuni işlemler yerine getirilmelidir.

Sermaye şirketlerinde ortakların sorumluluğu kural olarak sınırlıdır. Ancak ödenmemiş sermaye borcu, kişisel kefalet, garanti veya kamu alacaklarına ilişkin özel sorumluluk hükümleri kişisel mal varlığını etkileyebilir. Şirket türü ve borcun niteliği önemlidir.

Şirketin mali durumu dikkatle değerlendirilmeli, kayıtlar doğru tutulmalı ve kanuni yükümlülükler yerine getirilmelidir. Borca batıklık söz konusuysa TTK'nın 376. maddesi ve ilgili iflas hükümleri kapsamında gerekli işlemler değerlendirilmelidir. Yöneticilerin durumu görmezden gelmesi hukuki sorumluluk doğurabilir.

Ticaret sicilinden terkin, şirketin sicildeki kaydının silinmesidir. Ancak sonradan ortaya çıkan mal varlığı veya başka hukuki sorunlar nedeniyle ek tasfiye ya da şirketin yeniden sicile kaydı gibi yolların gündeme gelebileceği durumlar vardır.

Sorumluluk, şirket türüne, borcun niteliğine, tasfiye işlemlerine ve ilgili kişilerin sıfatına göre belirlenir. Şirketin sona ermiş olması her türlü alacağı veya sorumluluğu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Tasfiye, şirketin sona ermesi üzerine mal varlığının ve borçlarının kanuna uygun biçimde sonuçlandırılması sürecidir. İflas ise kanuni şartlarla ve yetkili makamların kararlarıyla yürütülen ayrı bir takip ve tasfiye rejimidir. Her tasfiye iflas anlamına gelmez.

Bu durum şirketin hangi nedenle sona erdiğine, tasfiye aşamasına ve ticaret sicilindeki durumuna bağlıdır. Tasfiye devam ederken bazı koşullarda şirketin devamına ilişkin kararlar gündeme gelebilir; terkin sonrasında ise ek tasfiye veya yeniden tescil gibi özel yolların koşulları ayrıca incelenmelidir.

Uyuşmazlığın niteliğine göre asliye ticaret mahkemesi görevli olabilir. Ancak her ortaklık uyuşmazlığı otomatik olarak ticaret mahkemesinde görülmez; talebin hukuki dayanağı, tarafların sıfatı ve uyuşmazlığın ticari dava niteliği incelenmelidir.

Evet. Özellikle limited şirketlerde Türk Ticaret Kanunu'nun 636. maddesi kapsamında haklı sebeple fesih talebi gündeme gelebilir. Anonim şirketlerde ise TTK'nın 531. maddesi belirli pay sahiplerine haklı sebeple fesih davası açma imkânı tanır. Her iki şirket türünde koşullar ve olası mahkeme çözümleri farklıdır.

Evet. Çıkarma işleminin kanuna veya şirket sözleşmesine aykırı olduğu ileri sürülüyorsa, işlemin niteliğine göre kararın iptali veya geçersizliğinin tespiti için hukuki yollara başvurulabilir. Uygulanacak dava türü ve süresi ayrıca incelenmelidir.

Şirket kayıtları ve kararları incelenebilir; bilgi alma ve inceleme hakları kullanılabilir. İhlal veya zarar tespit edilirse, şirket türüne göre sorumluluk davası, genel kurul süreci veya diğer hukuki yollar değerlendirilebilir.

Öncelikle ihlal edilen hüküm, sözleşmenin tarafları ve yaptırım hükümleri belirlenmelidir. İhlalin niteliğine göre aynen ifa, tazminat, fesih veya geçersizlik gibi hukuki sonuçlar gündeme gelebilir. Şirket sözleşmesi ile ortaklar arasındaki ayrı sözleşmelerin etkileri farklı olabilir.

Şirketler hukukunda bütün uyuşmazlıklar için geçerli tek bir zamanaşımı süresi yoktur. Alacak, tazminat, genel kurul kararının iptali, pay devri ve diğer talepler farklı süre ve hak düşürücü sürelere tabi olabilir. Talebin hukuki niteliği belirlenerek ilgili süre kontrol edilmelidir.

Evet, hukuki koşulları oluşmuşsa açılabilir. Ortağın şirkete veya diğer ortaklara karşı hangi yükümlülüğü ihlal ettiği, zararın kime ait olduğu ve sorumluluğun hangi hukuki temele dayandığı belirlenmelidir. Ortak olmak tek başına kişisel sorumluluk yaratmaz.

Şirket paylarının devri, genel kurul kararlarının uygulanması, şirket varlıklarının korunması veya başka bir hakkın güvence altına alınması amacıyla şartları varsa ihtiyati tedbir talep edilebilir. Mahkeme, kanuni koşulları ve tedbirin ölçülülüğünü değerlendirir.

Esas sözleşme, ortaklar sözleşmesi, ticaret sicili kayıtları, genel kurul tutanakları, yönetim kurulu kararları, banka kayıtları, muhasebe belgeleri ve yazışmalar düzenli biçimde toplanmalıdır. Elektronik kayıtlar da hukuka uygun biçimde elde edilmiş ve uyuşmazlıkla ilgili oldukları ölçüde delil olarak kullanılabilir.

Şirket kuruluşu, ortaklık yapısının düzenlenmesi, pay devri, sermaye artırımı, yönetici sorumluluğu, genel kurul kararları, şirket birleşme ve bölünmeleri, ticari sözleşmeler, şirketin tasfiyesi ve ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda hukuki destek sağlayabilir. Somut olayın erken aşamada değerlendirilmesi, hak kayıplarının ve ileride çıkabilecek uyuşmazlıkların önlenmesine yardımcı olabilir.