Ticari Davalar

Ticari dava, ticari işletmeyle ilgili iş ve işlemlerden veya kanunda ticari dava olarak kabul edilen hukuki ilişkilerden doğan uyuşmazlıkların çözümü için açılan davadır. Ticari davalar; alacak, sözleşmeye aykırılık, şirket ortaklıkları, haksız rekabet, çek ve bono uyuşmazlıkları gibi farklı konuları kapsayabilir.

Bir uyuşmazlığın ticari dava sayılıp sayılmadığı, Türk Ticaret Kanunu ve ilgili mevzuat hükümlerine göre belirlenir.

Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen bazı uyuşmazlıklar ile ticari işletmeyle ilgili belirli hukuki ilişkilerden doğan davalar ticari dava niteliği taşıyabilir.

Başlıca ticari dava konuları şunlardır:

Ticari alacak ve borç uyuşmazlıkları

Şirket ortakları arasındaki bazı uyuşmazlıklar

Anonim ve limited şirketlere ilişkin davalar

Haksız rekabet davaları

Ticari sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıklar

Çek, bono ve poliçeden doğan bazı uyuşmazlıklar

Ticari işletmenin devri ve birleşme gibi işlemlerden doğan davalar

Bankacılık, fikrî mülkiyet ve sigorta alanlarındaki kanunen ticari sayılan uyuşmazlıklar

Her ticari nitelikteki işlemden doğan uyuşmazlığın aynı usule tabi olmadığı unutulmamalıdır.

Ticari davalarda görevli mahkeme, kural olarak asliye ticaret mahkemesidir. Ancak bir yerde ayrı bir asliye ticaret mahkemesi bulunmaması durumunda, kanundaki düzenlemeler çerçevesinde asliye hukuk mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla görev yapabilir.

Mahkemenin görevli olması tek başına yeterli değildir. Davanın hangi yerde açılacağı da genel ve özel yetki kurallarına göre belirlenmelidir.

Bazı ticari uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.

Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesi kapsamında, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından kanunda belirtilen şartlar gerçekleştiğinde zorunlu arabuluculuk uygulanır. İtirazın iptali, menfi tespit ve istirdat gibi ticari uyuşmazlıklar da talebin niteliğine göre bu kapsamda değerlendirilebilir.

Bununla birlikte her ticari dava zorunlu arabuluculuğa tabi değildir. Dava açılmadan önce uyuşmazlığın türü ve talep sonucu incelenmelidir.

Ticari alacak davası açılmadan önce alacağın hukuki dayanağı ve miktarı belirlenmelidir. Fatura, sözleşme, sipariş belgeleri, teslim tutanakları, banka kayıtları, ticari defterler ve yazışmalar gibi deliller hazırlanmalıdır.

Genel olarak süreç şu şekilde ilerler:

Alacağın dayanağı ve vadesi belirlenir.

Gerekliyse ihtar gönderilir ve zamanaşımı süreleri kontrol edilir.

Dava şartı arabuluculuk bulunuyorsa arabuluculuk süreci tamamlanır.

Görevli ve yetkili mahkemede dava açılır.

Deliller değerlendirilir ve yargılama sonucunda karar verilir.

Alacağın tahsili için doğrudan icra takibine başvurulması da somut olayın özelliklerine göre mümkün olabilir.

Ticari davalarda bütün uyuşmazlıklar için geçerli tek bir zamanaşımı süresi yoktur. Süre, alacağın veya hukuki ilişkinin türüne göre değişir.

Örneğin bazı sözleşmesel alacaklarda genel zamanaşımı süresi 10 yıl olabilirken, kanunda özel olarak düzenlenen alacaklarda daha kısa süreler uygulanabilir. Kambiyo senetleri, taşıma işleri, sigorta ve şirketler hukukundaki bazı talepler bakımından özel süreler söz konusu olabilir.

Bu nedenle dava açmadan önce alacağın hangi hukuki sebebe dayandığı, zamanaşımının ne zaman başladığı ve süreyi etkileyen işlemler dikkatle incelenmelidir.

Ticari davalarda uyuşmazlığın niteliğine göre çeşitli delillerden yararlanılabilir. Bunlar arasında şunlar bulunur:

Ticari sözleşmeler ve ekleri

Faturalar ve sevk irsaliyeleri

Ticari defter ve kayıtlar

Banka dekontları ve ödeme belgeleri

E-posta ve hukuka uygun şekilde elde edilmiş elektronik yazışmalar

Teslim ve kabul tutanakları

Bilirkişi incelemesi

Tanık, keşif ve diğer hukuken kabul edilebilir deliller

Ticari defterlerin delil niteliği, usulüne uygun tutulup tutulmadıkları ve uyuşmazlığa ilişkin kayıtların içeriği gibi hususlara bağlıdır. Her belge tek başına alacağın kesin olarak ispatlandığı anlamına gelmez.

Evet. Koşulları oluştuğunda ticari uyuşmazlıklarda ihtiyati haciz veya ihtiyati tedbir talep edilebilir.

İhtiyati haciz, para alacağının güvence altına alınmasına yönelik geçici bir hukuki korumadır. İhtiyati tedbir ise uyuşmazlık konusu hakkın veya mevcut durumun korunması amacıyla uygulanabilir.

Bu iki hukuki yolun şartları ve amaçları farklıdır. Talep edilen korumanın türü, alacağın niteliğine, mevcut delillere ve kanuni koşullara göre belirlenmelidir.

Ticari davaların sonuçlanma süresi; uyuşmazlığın karmaşıklığına, taraf sayısına, bilirkişi incelemesine, delillerin toplanmasına, duruşma yoğunluğuna ve kanun yolu başvurularına göre değişir.

Belgeleri eksiksiz hazırlamak, talepleri açık biçimde ortaya koymak ve usul işlemlerini süresinde yerine getirmek yargılamanın sağlıklı ilerlemesine yardımcı olabilir. Ancak ticari davaların belirli bir sürede kesin olarak sonuçlanacağı garanti edilemez.

Ticari uyuşmazlıklarda görevli ve yetkili mahkemenin belirlenmesi, arabuluculuk şartının değerlendirilmesi, zamanaşımı sürelerinin kontrolü, delillerin hazırlanması ve doğru hukuki talebin oluşturulması önem taşır.

Yanlış mahkemede dava açılması, zorunlu arabuluculuk şartının yerine getirilmemesi veya hak düşürücü sürelerin kaçırılması hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle uyuşmazlığın belgeleriyle birlikte değerlendirilmesi, izlenecek hukuki yolun doğru belirlenmesine yardımcı olur.