Rekabet Hukuku: 15 Soru ve Cevap

Belirli bir pazarda rekabeti doğrudan veya dolaylı olarak engelleyen, bozan ya da kısıtlayan anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliği kararları yasaktır. Rakipler arasında fiyat belirlenmesi, müşteri veya bölge paylaşımı, arzın kısıtlanması ve ihalelerde danışıklı teklif verilmesi en ağır ihlaller olarak kabul edilir. Yazılı bir anlaşma bulunması şart değildir; sözlü mutabakatlar ve rakiplerin bilinçli olarak birbirine uyumlu davranmaları da ihlal oluşturabilir.

Rakipler arasında gelecekteki fiyatlar, maliyetler, kapasite, müşteri ve kampanya planları gibi rekabete duyarlı bilgilerin paylaşılması, açık bir anlaşma olmasa dahi ihlal sayılabilir. Sektör toplantıları, dernek çalışmaları ve mesajlaşma grupları bu bakımdan en riskli ortamlardır. Toplulaştırılmış, geçmişe ait ve kamuya açık bilgilerin paylaşılması ise kural olarak daha düşük risk taşır.

Sektör toplantılarına gündem ve tutanakla katılın; rekabete duyarlı bir konu açıldığında itirazınızı kayda geçirerek toplantıdan ayrılın.

Evet. Kanun ölçeğinden bağımsız olarak bütün teşebbüsleri kapsar. Ancak pazar payları belirli eşiklerin altında kalan teşebbüsler arasındaki ve rekabete etkisi önemsiz olan anlaşmalar hakkında Kurul soruşturma açmayabilir. Rakipler arasında fiyat tespiti ve pazar paylaşımı ile yeniden satış fiyatının belirlenmesi gibi açık ihlaller bu kolaylıktan yararlanamaz.

Tedarikçinin bayilerin yeniden satış fiyatını veya asgari satış fiyatını belirlemesi yasaktır ve grup muafiyetinden yararlanamaz. Tavsiye edilen veya azami satış fiyatı belirlenmesi ise baskı ya da teşvik yoluyla sabit fiyata dönüşmediği sürece kural olarak mümkündür. Tavsiye fiyata uymayan bayiye mal verilmemesi, iskonto kesilmesi veya sözleşmenin feshedilmesi tavsiye fiyatı yasak bir fiyat tespitine dönüştürür.

Seçici veya münhasır dağıtım sistemlerinde bile bayilerin internet üzerinden satış yapmasının tamamen yasaklanması kural olarak pasif satışın kısıtlanması niteliğindedir ve rekabet hukukuna aykırıdır. Tedarikçi ise marka imajını korumak amacıyla çevrim içi satışlar için makul kalite standartları belirleyebilir veya belirli pazaryerlerinde satışa ilişkin objektif kriterler öngörebilir.

Tedarikçi ile alıcının pazar payları belirli eşiklerin altında kaldığında dikey anlaşmalar grup muafiyetinden yararlanır. Bu kapsamda alıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü kural olarak beş yılı aşmamalıdır; beş yılı aşan veya belirsiz süreli yükümlülükler muafiyet dışında kalır. Muafiyet dışında kalan anlaşmalar otomatik olarak yasak sayılmaz; ancak bireysel muafiyet şartlarını taşıyıp taşımadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Dağıtım sözleşmelerinizi süre, bölge, müşteri kısıtlamaları ve çevrim içi satış hükümleri bakımından düzenli olarak gözden geçirin; tek bir hüküm tüm ağı soruşturma riskine açabilir.

Hayır. Bir pazarda hâkim durumda olmak tek başına yasak değildir; yasaklanan, bu gücün kötüye kullanılmasıdır. Hâkim durumdaki teşebbüslerin pazara girişi engelleme, rakiplerin faaliyetlerini zorlaştırma veya müşterileri sömürme amacı taşıyan davranışlardan kaçınma yönünde özel bir sorumluluğu bulunur. Hâkim durumun tespitinde pazar payı, rakiplerin gücü, pazara giriş engelleri ve alıcıların pazarlık gücü birlikte değerlendirilir.

Haklı bir gerekçe olmaksızın mal veya hizmet vermeyi reddetmek, benzer müşterilere farklı koşullar uygulamak, bir ürünün satışını başka bir ürünün alınması şartına bağlamak, rakipleri pazardan dışlamaya yönelik maliyetin altında fiyatlama ve münhasırlık sağlayan indirim sistemleri başlıca örneklerdir. Dijital platformlarda kendi hizmetlerini kayırma ve veriye erişimin kısıtlanması da Kurul'un son dönemde öncelikli olarak incelediği davranışlar arasındadır.

11 Şubat 2026'da yürürlüğe giren 2026/2 sayılı Tebliğ ile eşikler yükseltilmiştir. Buna göre işlem taraflarının toplam Türkiye cirosunun 3 milyar TL'yi ve en az iki tarafın Türkiye cirosunun ayrı ayrı 1 milyar TL'yi aşması halinde izin alınması zorunludur. Ayrıca devralmalarda devralınan varlık veya faaliyetin, birleşmelerde ise taraflardan en az birinin Türkiye cirosunun 1 milyar TL'yi ve diğer taraflardan en az birinin dünya cirosunun 9 milyar TL'yi aşması da izin yükümlülüğü doğurur. Türkiye'de yerleşik teknoloji teşebbüslerinin devralınmasında ilgili 1 milyar TL eşiği 250 milyon TL olarak uygulanır.

İzne tabi bir işlemin Kurul'a bildirilmeden veya izin alınmadan hayata geçirilmesi halinde taraflara önceki yıl gayrisafi gelirlerinin binde biri oranında idari para cezası verilir. İzne tabi işlem, Kurul izin verinceye kadar hukuken geçerlilik kazanmaz. İşlemin rekabeti önemli ölçüde azalttığı tespit edilirse daha ağır para cezası uygulanır ve işlemin sona erdirilmesine karar verilebilir.

Pay devri sözleşmelerinde Rekabet Kurulu iznini kapanış şartı olarak düzenleyin ve bildirim için gereken süreyi işlem takvimine baştan dahil edin.

Kurum uzmanları önceden haber vermeksizin şirket merkezine gelerek defterleri, belgeleri ve elektronik verileri inceleyebilir, kopyalarını alabilir. İncelemenin engellenmesi, zorlaştırılması veya verilerin silinmesi ayrıca ağır idari para cezası gerektirir. Şirket yetkilileri yetki belgesini kontrol etmeli, avukatını haberdar etmeli ancak avukatın gelmesini beklemek gerekçesiyle incelemeyi geciktirmemelidir. Avukat ile müvekkil arasındaki savunma amaçlı yazışmalar korunan bilgiler kapsamında değerlendirilebilir.

Resepsiyon, bilgi işlem ve yönetim ekipleri için yazılı bir yerinde inceleme protokolü hazırlayın ve tatbikat yapın; ilk 30 dakikada yapılan hatalar ceza riskini doğrudan artırır.

Rekabeti kısıtlayıcı anlaşma ve hâkim durumun kötüye kullanılması hallerinde teşebbüslere, karardan önceki mali yıl sonunda oluşan yıllık gayrisafi gelirlerinin yüzde onuna kadar idari para cezası verilir. 2026 yılı için cezanın alt sınırı 302.484,86 TL'dir. İhlalde belirleyici etkisi olan yöneticilere ve çalışanlara da teşebbüse verilen cezanın yüzde beşine kadar ayrıca ceza uygulanabilir.

Pişmanlık programı, kartele katılan teşebbüsün ihlali Kurum'a bildirmesi ve işbirliği yapması halinde cezadan bağışıklık veya indirim sağlar. İlk başvuran teşebbüs tam bağışıklık elde edebilir. Uzlaşma, soruşturma sürecinde ihlali kabul eden teşebbüse yüzde yirmi beşe kadar ceza indirimi sağlar. Taahhüt ise ön araştırma veya soruşturma aşamasında rekabet sorununu giderecek davranışların taahhüt edilmesiyle sürecin cezasız sona ermesine imkân tanır; ancak açık kartel ihlallerinde uygulanmaz.

Bu mekanizmaların her birinin başvuru zamanlaması sıkı kurallara bağlıdır; doğru stratejinin belirlenmesi için Kurum'la ilk temastan önce hukuki değerlendirme yapılmalıdır.

Evet. Rekabet Kurulu'nun nihai kararlarına ve idari para cezalarına karşı, kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara idare mahkemelerinde iptal davası açılabilir. Dava açılması cezanın tahsilini durdurmaz. Uzlaşma usulüyle verilen kararlarda ise ceza ve uzlaşma metnindeki hususlar dava konusu yapılamaz.

Evet. Rekabet ihlalinden zarar gören rakip, müşteri veya tüketiciler genel mahkemelerde tazminat davası açabilir. İhlalin taraflar arasındaki anlaşmadan veya ağır ihmalden kaynaklanması halinde mahkeme, uğranılan zararın üç katına kadar tazminata hükmedebilir. Rekabet Kurulu'nun ihlal tespit eden kararı tazminat davasında önemli bir delil oluşturur.