Büyükanne ve Büyükbabaların Torunla Kişisel İlişki Hakkı

Bu karar aile hukuku ve çocukların psikolojik gelişimi açısından oldukça önemli.

Boşanma sürecinde çoğu zaman anne ve baba arasındaki uyuşmazlıklar ön plana çıkıyor. Ancak boşanmanın etkilediği kişiler yalnızca eşler değil. Çocukların büyükanne ve büyükbabalarıyla kurdukları ilişkiler de bu süreçten etkilenebiliyor.

Türk hukukunda çocuğun yalnızca anne ve babasıyla değil, gerekli koşulların bulunması hâlinde diğer yakınlarıyla da kişisel ilişki kurabilmesi mümkün.

Yargıtay bu kararında, babaanne ve dede ile torun arasındaki ilişkinin yalnızca kısa süreli ziyaretlerle sınırlandırılmasının somut olayda yeterli olmadığına dikkat çekti.

Burada asıl önemli olan çocuğun sevgi ortamında büyümesi ve aile bağlarının korunmasıdır.

Evet. Türk Medeni Kanunu'nun 325. maddesinde bu konu düzenlenmiştir.

İlgili maddeye göre olağanüstü hâller mevcutsa ve çocuğun menfaatine uygunsa diğer kişilere, özellikle hısımlarına da çocukla kişisel ilişki kurma hakkı tanınabilir.

Dolayısıyla büyükanne ve büyükbabalar da gerekli hukuki şartların bulunması hâlinde torunlarıyla kişisel ilişki kurulmasını mahkemeden talep edebilir.

Ancak burada önemli bir ayrıntı var. Bu hak anne ve babanın çocukla kişisel ilişki kurma hakkıyla tamamen aynı değildir.

Üçüncü kişiler bakımından kanunun aradığı olağanüstü hâl koşulunun da gerçekleşmesi gerekir.

Anne veya babanın velayet hakkı bulunması, çocuğun diğer aile üyeleriyle ilişkilerini tamamen ortadan kaldırabilecekleri anlamına gelmez.

Elbette velayet sahibi ebeveynin çocuğun güvenliğini, sağlığını ve gelişimini koruma yükümlülüğü vardır.

Ancak sırf anne ile babaanne arasında anlaşmazlık bulunması veya aile bireylerinin birbirleriyle görüşmemesi, her durumda çocuğun büyükanne ve büyükbabasıyla ilişkisinin kesilmesini haklı kılmaz.

Mahkeme öncelikle çocuğun üstün yararını değerlendirir.

Eğer büyükanne ve büyükbabalarla görüşmenin çocuk açısından olumlu olduğu ve kanundaki olağanüstü hâl koşulunun gerçekleştiği tespit edilirse kişisel ilişki kurulmasına karar verilebilir.

Evet. Türk Medeni Kanunu'nun 325. maddesi kapsamında gerekli şartların bulunması hâlinde dava açabilirler.

Örneğin aile ilişkilerinin ciddi biçimde kopması, çocuğun önemli aile bağlarından mahrum kalması veya somut olayda olağanüstü bir durumun bulunması değerlendirmeye alınabilir.

Ancak yalnızca torununu görmek istemek her durumda dava açılması ve talebin kabul edilmesi için yeterli değildir.

Mahkeme hem olağanüstü hâlin varlığını hem de kişisel ilişkinin çocuk açısından yararlı olup olmayacağını inceler.

İncelediğimiz olayda ilk derece mahkemesi, babaanne ve dedeye torunlarıyla belirli günlerde gündüz görüşme imkânı tanımıştı.

Ancak Yargıtay, bu sürelerin aile bağlarının ve sevgi ilişkisinin gelişmesi bakımından yeterli olmadığı değerlendirmesinde bulundu.

Görüşme takvimi yeniden düzenlendi.

Buna göre:

Her ayın ilk hafta sonu cumartesi saat 10.00'dan pazar saat 17.30'a kadar yatılı görüşme yapılabilecek. Her yıl 1 Ağustos saat 10.00'dan 7 Ağustos saat 17.30'a kadar çocuk büyükanne ve büyükbabasıyla kalabilecek. Dini bayramların ikinci günü ve yarıyıl tatilinin son haftasındaki cumartesi günü de kişisel ilişki kurulabilecek. Burada önemli olan, yatılı görüşmenin somut olayın şartlarına ve çocuğun üstün yararına göre belirlenmiş olmasıdır.

Hayır. Bu kararın yanlış yorumlanmaması gerekiyor.

Yargıtay'ın verdiği karar, bütün büyükanne ve büyükbabalara otomatik olarak yatılı görüşme hakkı tanımıyor.

Her olayın kendine özgü koşulları bulunuyor.

Mahkeme çocuğun yaşını, sağlık durumunu, büyükanne ve büyükbabasıyla geçmişte kurduğu ilişkiyi, aile içindeki koşulları ve görüşmenin çocuğun gelişimine etkisini değerlendirir.

Çocuğun güvenliği veya psikolojik sağlığı açısından sakınca bulunuyorsa yatılı görüşme talebi kabul edilmeyebilir.

Dolayısıyla burada belirleyici olan büyüklerin talebi değil, çocuğun üstün yararıdır.

Anne veya baba bu talebe karşı çıkabilir ve itirazlarını mahkemeye sunabilir.

Ancak velayet sahibi ebeveynin karşı çıkması tek başına talebin reddedilmesini gerektirmez.

Mahkeme tarafların iddialarını, çocuğun koşullarını ve gerektiğinde uzman değerlendirmelerini dikkate alır.

Çocuğun yaşı ve olgunluğu elveriyorsa görüşleri de değerlendirilir.

Önemli olan anne veya babanın kişisel isteği değil, verilecek kararın çocuk açısından en uygun çözümü sağlamasıdır.

Bu tür uyuşmazlıklarda görevli mahkeme aile mahkemesidir.

Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde ise bu davalara aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesi bakar.

Dava açılırken Türk Medeni Kanunu'nun 325. maddesi kapsamında çocukla kişisel ilişki kurulması talep edilir.

Davacıların, olağanüstü hâlin neden bulunduğunu ve talep ettikleri kişisel ilişkinin çocuğun yararına neden uygun olduğunu ortaya koymaları önemlidir.

Mahkeme gerekli görürse sosyal inceleme raporu alınmasına da karar verebilir.

Burada dikkat çekici bir durum var. Yargıtay her dosyada aynı yönde karar vermiyor.

Örneğin Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 19 Şubat 2026 tarihli, 2025/10442 Esas ve 2026/1908 Karar sayılı dosyasında babaanne ve dedenin torunla kişisel ilişki talebi reddedildi.

Bu dosyada çocuğun babasıyla zaten yeterli kişisel ilişki kurabildiği ve büyükanne ile büyükbabanın da bu süre içerisinde torunlarını görebildiği değerlendirildi.

Dolayısıyla ayrıca kişisel ilişki kurulmasını gerektiren olağanüstü hâlin kanıtlanamadığı sonucuna varıldı.

Bu iki karar birlikte değerlendirildiğinde şunu görüyoruz: Yargıtay açısından temel ölçüt, aile büyüklerinin torunlarını görme isteğinden ziyade çocuğun üstün yararı ve kanuni şartların gerçekleşmesidir.

Çocukların sağlıklı gelişiminde aile bağlarının önemli bir yeri bulunuyor.

Dede ve büyükanneler çocuklara yalnızca sevgi sunan aile bireyleri değildir. Aynı zamanda aile geçmişinin, kültürel değerlerin ve kuşaklar arası bağların aktarılmasında da önemli rol oynarlar.

Elbette her ailede koşullar aynı değildir. Bazı durumlarda büyükanne ve büyükbabalarla görüşmek çocuk açısından sorun yaratabilir.

Ancak herhangi bir sakınca bulunmadığı hâlde çocuğun aile büyüklerinden tamamen uzaklaştırılması da çocuğun duygusal gelişimi bakımından değerlendirilmesi gereken bir konudur.

Bu nedenle aile içindeki anlaşmazlıkların çocuk üzerinden yürütülmemesi gerektiğini düşünüyorum.

Çocuğun görüşü mutlaka dikkate alınması gereken önemli unsurlardan biridir.

Ancak çocuğun yaşı, algılama kapasitesi ve olgunluğu değerlendirilmelidir.

Özellikle yeterli olgunluğa ulaşmış çocukların görüşlerine önem verilmesi gerekir.

Mahkeme gerektiğinde uzmanlardan destek alabilir ve çocuğun görüşme konusunda neden isteksiz olduğunu araştırabilir.

Çocuğun gerçek iradesi ile aile içindeki baskı veya yönlendirmeler birbirinden ayrılmalıdır.

Hiçbir kişisel ilişki düzenlemesi çocuğun psikolojik veya fiziksel güvenliğini tehlikeye atacak şekilde uygulanamaz.

Bu kararın en önemli mesajı, boşanmanın çocuk ile diğer aile bireyleri arasındaki sevgi bağlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaması gerektiğidir.

Anne ve baba boşanmış olabilir ancak çocuk hâlâ aynı ailenin diğer bireyleriyle duygusal bağlarını sürdürebilir.

Büyükanne ve büyükbabalarla kurulan ilişkinin çocuk için yararlı olduğu durumlarda bu bağların korunması önemlidir.

Ancak her zaman olduğu gibi burada da en temel ilke çocuğun üstün yararıdır.

Büyüklerin beklentileri, anne ve babanın anlaşmazlıkları veya kişisel kırgınlıkları çocuğun ihtiyaçlarının önüne geçmemelidir.

Unutulmamalıdır ki boşanma eşler arasındaki evlilik birliğini sona erdirir; çocuğun aile bağlarını ve sevgi ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

Dede ve büyükanneler gerekli hukuki şartlar varsa torunlarıyla kişisel ilişki kurulmasını talep edebilir. Türk Medeni Kanunu'nun 325. maddesi üçüncü kişilerin kişisel ilişki talebini düzenliyor. Yargıtay, somut olayda gündüz görüşme sürelerini yetersiz bularak yatılı görüşme düzenlemesi yaptı. Torun her ayın ilk hafta sonu dedesi ve babaannesinde yatılı kalabilecek. Her yıl 1-7 Ağustos tarihleri arasında da yatılı görüşme yapılabilecek. Yatılı görüşme bütün büyükanne ve büyükbabalar için otomatik bir hak değil. Olağanüstü hâl ve çocuğun üstün yararı birlikte değerlendirilmek zorunda. Anne veya babanın itirazı tek başına kişisel ilişki talebinin reddedilmesi anlamına gelmiyor. Avukat Gizem Gonce, boşanma sonrasında çocukların aile büyükleriyle ilişkilerinin korunmasının önemine dikkat çekerek, “Çocuğun hayatında sevgi bağlarının devam etmesi önemlidir. Ancak bütün hukuki değerlendirmelerde olduğu gibi burada da çocuğun üstün yararı esas alınmalıdır” dedi.