Navlun Sözleşmesinin Feshi ve Tarafların Tazminat Sorumluluğu
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat, süreler ve tutarlar zaman içinde değişebilir; somut durumunuz için güncel değerlendirme alın.
Eren & Gonce · 8 Kasım 2026
Deniz taşımacılığının temelini oluşturan navlun sözleşmesi, taşıyanın belirli bir ücret karşılığında yükü deniz yoluyla taşımasını ve teslim etmesini konu edinir.
Uluslararası ticarette navlun sözleşmeleri çoğunlukla geminin tahsis edilmesi, yükün taşınması, yükleme ve boşaltma süreleri ile tarafların sorumluluklarının belirlenmesi gibi ayrıntılı hükümler içerir.
Ancak ticari ilişkiler sırasında taraflardan birinin sözleşmeye aykırı davranması, taşımanın imkânsız hale gelmesi veya ekonomik koşulların değişmesi nedeniyle sözleşmenin sona erdirilmesi gündeme gelebilir.
Bu durumda fesih hakkının bulunup bulunmadığı ve fesheden tarafın tazminat sorumluluğu ayrıca değerlendirilmelidir.
Navlun sözleşmesi nedir?
Navlun sözleşmesi, taşıyanın eşyanın deniz yoluyla taşınmasını, taşıtanın ise bunun karşılığında navlun ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.
TTK'nın 1138 ve devamı maddelerinde navlun sözleşmesine ilişkin hükümler bulunmaktadır.
Navlun sözleşmeleri genel olarak;
Yolculuk çarteri sözleşmesi,
Kırkambar sözleşmesi
şeklinde karşımıza çıkar.
Yolculuk çarterinde geminin tamamının veya belirli bir bölümünün taşıma amacıyla tahsis edilmesi söz konusu olabilir.
Kırkambar sözleşmesinde taşıyan, geminin tamamını veya belirli bir bölümünü tahsis etmeyi üstlenmeksizin ayırt edilmiş eşyayı denizde taşımayı taahhüt eder.
Navlun sözleşmesi hangi hâllerde sona erer?
Navlun sözleşmesinin sona ermesi farklı hukuki sebeplere dayanabilir.
1. Tarafların anlaşması
Taraflar karşılıklı irade açıklamalarıyla sözleşmeyi sona erdirebilir.
2. Sözleşmeye aykırılık
Taraflardan birinin esaslı sözleşme ihlali gerçekleştirmesi halinde diğer tarafın fesih veya dönme hakkı gündeme gelebilir.
3. Taşımanın imkânsız hale gelmesi
Geminin kaybı, seferin hukuken veya fiilen gerçekleştirilememesi ya da kanuni şartları taşıyan başka bir imkânsızlık hali sözleşmenin sona ermesine neden olabilir.
4. Mücbir sebep ve olağanüstü olaylar
Savaş, ambargo, limanların kapanması veya seyrüseferi engelleyen olağanüstü olaylar sözleşmenin devamını etkileyebilir.
Ancak her olağanüstü olay kendiliğinden sözleşmenin sona ermesini sağlamaz. Kanuni şartlar ve sözleşme hükümleri incelenmelidir.
Taşıyan navlun sözleşmesini feshederse sorumlu olur mu?
Taşıyanın haklı bir sebep olmaksızın taşıma yükümlülüğünü yerine getirmemesi halinde taşıtanın zararlarının tazmini gündeme gelebilir.
Örneğin taşıyanın sözleşmeyle tahsis etmeyi kabul ettiği gemiyi haklı neden bulunmaksızın tahsis etmemesi, sözleşmeye aykırılık oluşturabilir.
Bu durumda taşıtan;
Alternatif taşıma organizasyonu için yaptığı ek masrafları,
Navlun farkından kaynaklanan zararlarını,
İspatlanabilen diğer doğrudan zararlarını
talep edebilir.
Taşıtan navlun sözleşmesini feshederse sorumlu olur mu?
Taşıtanın da sözleşmeye uygun davranma ve kararlaştırılan yükü taşıma için hazır bulundurma yükümlülükleri vardır.
Taşıtanın haklı neden olmaksızın yükü yüklememesi veya taşıma organizasyonunu engellemesi, taşıyanın zarara uğramasına neden olabilir.
Bu durumda taşıyanın uğradığı zararların tazmini gündeme gelebilir.
Ancak TTK'da navlun sözleşmesinin sona ermesine ilişkin özel hükümler bulunduğundan, her olay genel fesih hükümlerine göre değerlendirilmemelidir.
Navlun sözleşmesinin feshinden sonra hangi zararlar talep edilebilir?
Tazminatın kapsamı, sözleşmeye aykırılığın niteliğine ve zararın ispatına göre belirlenir.
Örneğin;
Boşa yapılan liman ve hazırlık masrafları,
Alternatif gemi veya taşıma hizmeti için ödenen ek bedeller,
Sözleşmenin ihlali nedeniyle oluşan ticari kayıplar,
Kanuni koşulları gerçekleşen kazanç kayıpları
talep konusu olabilir.
Tazminat talep eden tarafın zararı ve sözleşmeye aykırılıkla zarar arasındaki bağlantıyı ortaya koyması gerekir.
Değerlendirme
Navlun sözleşmesinin feshi, deniz ticaretinde önemli hukuki ve ekonomik sonuçlar doğurur.
Tarafların fesih hakkının bulunup bulunmadığı, sözleşmedeki hükümler ve TTK'nın navlun sözleşmesine ilişkin özel düzenlemeleri kapsamında değerlendirilmelidir.
Haksız fesih veya sözleşmeye aykırı davranış halinde, zarar gören tarafın tazminat talep etmesi mümkündür.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki durum ve başvuru süreleri somut olaya göre değerlendirilir.