AYM’nin Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 128. Maddesine İlişkin İptal Kararı
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat, süreler ve tutarlar zaman içinde değişebilir; somut durumunuz için güncel değerlendirme alın.
Anayasa Mahkemesinin iptal kararı hangi hukuki tartışmayı gündeme getirdi? Avukat Gizem Gonce değerlendirdi.
Anayasa Mahkemesinin 16 Temmuz 2026 tarihli, E.2025/144 ve K.2026/164 sayılı kararı, 17 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. Yüksek Mahkeme, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 128. maddesinin birinci fıkrasındaki ilk cümleyi Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. İlk cümlenin iptali nedeniyle uygulanma imkânı kalmayan ikinci cümle de iptal edildi.
AVUKAT GİZEM GONCE: “Kamu otoritesinin düzenleme yetkisi, insan onuru ve temel haklarla sınırlıdır.”
Soru: Anayasa Mahkemesinin bu kararı neden önemli?
Anayasa Mahkemesi kararının önemi, kamu otoritesinin düzenleme ve denetleme yetkisinin temel haklar karşısındaki sınırlarını yeniden gündeme getirmesidir. Devletin kamu sağlığını koruma, toplum düzenini sağlama ve gerekli idari tedbirleri alma yetkisi vardır. Ancak bu yetki kullanılırken insan onuru, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı ve temel anayasal güvenceler göz ardı edilemez.
Soru: Mahkeme hangi anayasal hükümleri esas aldı?
Kararda özellikle Anayasa’nın 5. ve 17. maddeleri üzerinde durulmuştur. Anayasa’nın 5. maddesi devlete kişinin temel hak ve özgürlüklerini koruma, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlama ödevi yükler. 17. madde ise kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkını güvence altına alır.
Mahkeme, iptal konusu düzenlemenin bu anayasal güvencelerle bağdaşmadığı sonucuna ulaşmıştır.
Soru: Bu karar fuhuşla ilgili bütün düzenlemeleri ortadan kaldırıyor mu?
Hayır. Kararın kapsamını doğru değerlendirmek gerekiyor. İptal edilen hüküm, Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 128. maddesinde yer alan belirli cümlelerdir. Bu karar, fuhuşla ilgili bütün mevzuatın, idari denetim mekanizmalarının veya ceza hukuku hükümlerinin kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Bir Anayasa Mahkemesi kararının hukuki etkisi, iptal edilen hükmün kapsamı ve kararın yürürlüğe girişine ilişkin hükümler birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.
Soru: Karar vatandaşlar açısından nasıl bir anlam taşıyor?
Bu karar, temel haklara müdahale eden düzenlemelerin yalnızca kamu yararı gerekçesiyle meşrulaştırılamayacağını hatırlatıyor. Kamu sağlığını korumak elbette devletin görevidir. Ancak bu görev yerine getirilirken kullanılan araçların da Anayasa’ya uygun olması gerekir.
Hukuk devletinde önemli olan yalnızca bir faaliyetin denetlenmesi değil, denetimin hangi hukuki dayanakla ve hangi sınırlar içinde yapıldığıdır.
Soru: Son olarak nasıl bir hukuki sonuç çıkarılmalı?
Bu kararın temel mesajı şudur: Devletin kamu yararını koruma yükümlülüğü ile bireyin temel hakları birbirinin alternatifi değildir. Kamu düzeni sağlanırken insan onuru ve anayasal haklar korunmalıdır. Anayasa Mahkemesinin denetimi de tam olarak bu sınırın korunmasına hizmet eder.