Arsa Payının Düzeltilmesi Davası Nasıl Açılır?

Milyonlarca taşınmaz sahibini ilgilendiren arsa payı meselesi, özellikle kentsel dönüşüm sürecinde büyük önem taşıyor. Aynı apartmanda bulunan iki dairenin metrekareleri birbirine yakın olsa bile tapudaki arsa payları farklı olabiliyor. Peki arsa payı hangi kriterlere göre belirleniyor? Bir dairenin arsa payı diğerinden düşükse bu durum nasıl düzeltilebilir? Haksız belirlenen arsa paylarına karşı dava açmak mümkün mü? Avukat Gizem Gonce, arsa payının düzeltilmesi davasının hukuki boyutlarını ve taşınmaz sahiplerinin haklarını anlattı.

Öncelikle arsa payı nedir? Vatandaşlar tapularında gördükleri bu oranı nasıl anlamalı?

Arsa payı, bir ana taşınmazın üzerinde bulunan bağımsız bölümlere tahsis edilen ortak mülkiyet payıdır.

Örneğin bir apartmanda 10 daire bulunduğunu düşünelim. Bu dairelerin her birinin tapusunda 1000/10000, 1500/10000 veya 500/10000 gibi farklı arsa payları yazabilir.

Bu oranlar, ilgili bağımsız bölüm malikinin ana taşınmazın arsası üzerindeki ortak mülkiyet hakkının kapsamını gösterir.

Burada önemli bir yanlış anlaşılmayı düzeltmek istiyorum: Arsa payı, dairenin yalnızca kaç metrekare olduğuyla belirlenmez. Bağımsız bölümün katı, konumu, cephesi, kullanım niteliği, mimari özellikleri ve ekonomik değeri gibi unsurlar da dikkate alınır.

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 3. maddesi bu konuda açık bir düzenleme içeriyor. Kanuna göre arsa paylarının, bağımsız bölümlerin konum ve büyüklüklerine göre hesaplanan değerleriyle orantılı olması gerekiyor.

Dolayısıyla arsa payı, tapuda yazan sıradan bir rakam değildir. Taşınmaz sahibinin mülkiyet hakkının önemli bir parçasıdır.

Arsa payının eşitlenmesi davası ne demektir? Herkesin arsa payının aynı olması mı gerekiyor?

Öncelikle bu davanın hukuki adının arsa payının düzeltilmesi davası olduğunu belirtmek gerekiyor. Halk arasında arsa payının eşitlenmesi veya arsa paylarının yeniden düzenlenmesi şeklinde ifade ediliyor.

Ancak burada önemli bir ayrıntı var: Arsa payının düzeltilmesi, bütün dairelerin arsa paylarının eşitlenmesi anlamına gelmez.

Örneğin bir apartmanda 100 metrekarelik bir daire ile 180 metrekarelik, daha avantajlı konumda bulunan bir dairenin arsa paylarının aynı olması zorunlu değildir.

Hatta bazı durumlarda eşit arsa payı belirlenmesi hukuka aykırı olabilir.

Asıl amaç, her bağımsız bölüme tahsis edilen arsa payının, o bağımsız bölümün kat mülkiyetinin veya kat irtifakının kurulduğu tarihteki değeriyle orantılı hâle getirilmesidir.

Eğer bir daireye hak ettiğinden daha düşük, diğer daireye ise hak ettiğinden daha yüksek arsa payı tahsis edilmişse bu orantısızlığın giderilmesi için mahkemeye başvurulabilir.

Yani amaç herkese aynı payı vermek değil, hukuka uygun ve hakkaniyetli bir dağılım sağlamaktır.

Arsa payları belirlenirken hangi kriterler dikkate alınır?

Bu konuda yalnızca dairelerin metrekarelerine bakılması yeterli değildir.

Yargıtay uygulamasında bağımsız bölümlerin değerini etkileyen çeşitli unsurların birlikte değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir.

Bunlar arasında:

- Bağımsız bölümün yüzölçümü,

- Binanın hangi katında bulunduğu,

- Cephesi ve güneş alma durumu,

- Manzarası,

- Mimari özellikleri ve kullanım biçimi,

- Isınma sistemi,

- Aydınlanma koşulları,

- Konumu ve kullanım avantajları,

- Bağımsız bölümün niteliği, örneğin konut veya iş yeri olması

gibi kriterler yer alır.

Örneğin aynı binada bulunan iki daireden biri geniş bir cepheye, daha iyi aydınlanmaya ve daha avantajlı bir konuma sahipken diğerinin daha küçük ve dezavantajlı bir konumda olduğunu düşünelim.

Bu iki bağımsız bölümün arsa paylarının belirlenmesinde yalnızca metrekare hesabı yapılması doğru olmayacaktır.

Burada bir başka önemli husus da değerlendirme tarihidir. Mahkeme, kural olarak kat irtifakının kurulduğu tarihteki değerleri; kat irtifakı kurulmadan doğrudan kat mülkiyeti kurulmuşsa kat mülkiyetinin kurulduğu tarihteki değerleri esas alır.

Sonradan yapılan tadilatlar, imar değişiklikleri veya çevrenin değer kazanması nedeniyle meydana gelen artışlar, tek başına arsa payının değiştirilmesine gerekçe oluşturmaz.

Arsa payı yanlış belirlenmişse neden dava açılmalı? Bunun taşınmaz sahibine ne gibi zararları olabilir?

Arsa payının yanlış belirlenmesi, taşınmaz sahibinin yalnızca bugünkü haklarını değil, gelecekteki ekonomik menfaatlerini de etkileyebilir.

Özellikle üç önemli alanda karşımıza çıkıyor.

Birincisi, kentsel dönüşüm ve yeniden inşa süreçleri.

Bir bina yıkılıp yeniden yapılacağı zaman maliklerin arsa üzerindeki mülkiyet payları önemli hâle gelir. Arsa paylarının hatalı belirlenmiş olması, yeni yapılacak projede bağımsız bölümlerin paylaşımı ve taraflar arasındaki ekonomik denge bakımından uyuşmazlıklara yol açabilir.

Ancak yeni projede hangi bağımsız bölümün kime verileceği yalnızca mevcut arsa payına bakılarak her durumda otomatik olarak belirlenmez. Sözleşmeler, imar durumu, proje koşulları ve 6306 sayılı Kanun hükümleri de değerlendirilmelidir.

İkincisi, taşınmazın ekonomik değeri.

Arsa payı, bağımsız bölümün bağlı olduğu ortak mülkiyet hakkının kapsamını gösterir. Bu nedenle arsa payının düşük belirlenmesi, özellikle arsa değerinin yüksek olduğu bölgelerde önemli ekonomik sonuçlar doğurabilir.

Üçüncüsü, ortak giderler ve yönetim ilişkileri.

Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 20. maddesinde bazı ortak giderlerin arsa payı oranında, bazı giderlerin ise eşit olarak paylaşılması öngörülmüştür.

Örneğin ana taşınmazın sigorta giderleri ve ortak yerlerin bakım, koruma ve onarım giderleri bakımından arsa payı önemli bir ölçüttür. Buna karşılık kapıcı, kaloriferci, bahçıvan ve bekçi giderleri kural olarak eşit paylaşılır.

Dolayısıyla yanlış arsa payı, bazı giderlerin paylaşımında da hakkaniyetsiz sonuçlara neden olabilir.

Kentsel dönüşümde arsa payının önemi neden bu kadar büyük?

Çünkü kentsel dönüşüm yalnızca eski bir binanın yıkılıp yerine yenisinin yapılmasından ibaret değildir. Aynı zamanda taşınmaz maliklerinin mülkiyet haklarının, ekonomik menfaatlerinin ve yeni projedeki konumlarının yeniden değerlendirilmesini gerektiren bir süreçtir.

Örneğin aynı apartmanda iki daire sahibi olduğunu düşünelim.

Birinci dairenin arsa payı 100/1000, ikinci dairenin arsa payı ise 200/1000 olsun.

Eğer bu oranlar başlangıçta bağımsız bölümlerin değerleriyle orantılı biçimde belirlenmemişse, özellikle arsa değerinin yüksek olduğu bir bölgede dönüşüm sürecinde ciddi uyuşmazlıklar ortaya çıkabilir.

Burada vatandaşların bilmesi gereken önemli nokta, arsa payının yalnızca bugünkü dairenin kullanım alanını değil, ana taşınmazdaki ortak mülkiyet hakkını da temsil etmesidir.

Ancak kentsel dönüşümde karar alma çoğunluğu, arsa payı düzeltme davasından ayrı bir hukuki konudur. 6306 sayılı Kanun'un güncel hükümleri ayrıca incelenmelidir. Arsa payının düzeltilmesi davası açılmış olması da dönüşüm işlemlerini kendiliğinden durdurmaz.

Arsa payının düşük olduğunu düşünen bir kişi tek başına dava açabilir mi?

Evet. Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 3. maddesi, arsa paylarının bağımsız bölümlerin değerleriyle orantılı tahsis edilmediği hâllerde her kat malikine veya kat irtifakı sahibine mahkemeye başvurma hakkı tanıyor.

Dolayısıyla kişinin diğer maliklerin onayını alması, kat malikleri kurulundan karar çıkarması veya apartman yönetiminin bu konuda işlem yapmasını beklemesi gerekmiyor.

Arsa payının kendisine yanlış tahsis edildiğini düşünen malik, kendi hukuki menfaatini korumak amacıyla dava açabilir.

Burada önemli olan, yalnızca arsa payının düşük olduğunu ileri sürmek değil, kuruluş tarihindeki değerler itibarıyla gerçek bir orantısızlık bulunduğunu somut delillerle ortaya koyabilmektir.

Dava açmak için herhangi bir süre sınırı var mı?

Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 3. maddesinde arsa payının düzeltilmesi davası için özel bir hak düşürücü süre öngörülmemiştir.

Bu nedenle kural olarak bu dava belirli bir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye bağlı değildir.

Ancak burada önemli bir uyarıda bulunmak istiyorum. Özellikle kentsel dönüşüm, binanın yıkılması veya yeniden inşa edilmesi gibi süreçlerde hukuki durum daha karmaşık hâle gelebilir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10 Eylül 2025 tarihli, 2023/648 E. ve 2025/512 K. sayılı kararında, arsa payının düzeltilmesi davası devam ederken ana yapının yıkılması ele alınmıştır. Kurul, somut olayda binanın yıkılmış olmasının tek başına davayı konusuz bırakmadığını değerlendirmiştir.

Bu nedenle binanın yıkılmasının her durumda dava hakkını ortadan kaldırdığı söylenemez. Ancak dava açılmadan önce veya dava sırasında gerçekleşen hukuki ve fiilî değişiklikler somut olay özelinde incelenmelidir.

Benim vatandaşlara önerim, arsa payında bir hata olduğunu düşünüyorlarsa kentsel dönüşüm sürecinin son aşamasına kadar beklememeleridir.

Arsa payının düzeltilmesi davası hangi mahkemede açılır? Önce arabulucuya gitmek gerekiyor mu?

Bu dava, Kat Mülkiyeti Kanunu'ndan kaynaklanan bir uyuşmazlık olduğundan görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir.

Yetkili mahkeme ise taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin yetkisi kesindir.

Ayrıca 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/B maddesi kapsamında, Kat Mülkiyeti Kanunu'ndan kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır.

Dolayısıyla arsa payının düzeltilmesi davasında da öncelikle zorunlu arabuluculuk sürecinin tamamlanması gerekir.

Arabuluculukta anlaşma sağlanamaması hâlinde son tutanak düzenlenir ve gerekli belgelerle dava açılır.

Bu davada apartmandaki bütün kat maliklerine dava açılması mı gerekiyor?

Evet, bu konu usul hukuku bakımından oldukça önemlidir.

Arsa paylarının düzeltilmesi kararı yalnızca davacının payını etkilemez. Bir bağımsız bölümün arsa payı artırıldığında diğer bağımsız bölümlerin arsa payları ve toplam arsa payı dengesi de etkilenir.

Bu nedenle davacı dışındaki diğer kat maliklerinin veya kat irtifakı sahiplerinin davada taraf olması gerekir.

Örneğin 12 daireli bir apartmanda bir malik arsa payının düzeltilmesini talep ediyorsa, davanın sonucundan etkilenecek diğer bağımsız bölüm maliklerinin de taraf teşkilinde yer alması gerekir.

Bu nedenle dava açılmadan önce tapu kayıtlarının güncel hâli alınmalı, bütün maliklerin kim olduğu belirlenmeli ve taraf teşkili doğru şekilde sağlanmalıdır.

Dava sırasında mahkeme arsa payının doğru olup olmadığını nasıl tespit ediyor?

Mahkeme bu tür davalarda teknik incelemeye büyük önem verir.

Genellikle gayrimenkul değerleme, inşaat ve gerektiğinde mimarlık alanlarında uzman bilirkişilerden oluşan bir heyet aracılığıyla inceleme yapılır.

Bilirkişi heyeti öncelikle kat irtifakının veya kat mülkiyetinin kurulduğu tarihi belirler. Ardından o tarihteki bağımsız bölümlerin özelliklerini ve değerlerini inceler.

Tapu kayıtları, kat irtifakı veya kat mülkiyeti tesis belgeleri, mimari projeler, belediye kayıtları, bağımsız bölümlerin nitelikleri ve diğer teknik belgeler değerlendirilir.

Burada Yargıtay'ın önemli bir yaklaşımı var: Sadece soyut bir değerlendirme yapılarak arsa payları yeniden belirlenemez. Her bağımsız bölümün değeri ayrı ayrı ortaya konulmalı ve mevcut arsa paylarıyla karşılaştırılmalıdır.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 6 Temmuz 2020 tarihli, 2020/87 E. ve 2020/2489 K. sayılı kararında da bu kriterlere dikkat çekilmiştir.

Arsa payının düzeltilmesi davası kabul edilirse ne olur?

Mahkeme, bağımsız bölümlere tahsis edilen arsa paylarının başlangıçtaki değerlerle orantılı olmadığını tespit ederse arsa paylarının yeniden düzenlenmesine karar verebilir.

Kararın kesinleşmesiyle birlikte tapu sicilinde gerekli düzeltmelerin yapılması gündeme gelir.

Örneğin bir dairenin başlangıçta hak ettiğinden daha düşük arsa payı aldığı, başka bir dairenin ise fazla arsa payına sahip olduğu tespit edilmişse bu orantısızlık giderilebilir.

Ancak burada tekrar vurgulamak isterim: Mahkemenin amacı bütün dairelere eşit arsa payı vermek değildir. Amaç, her bağımsız bölümün kuruluş tarihindeki gerçek değerine uygun arsa payına sahip olmasını sağlamaktır.

Vatandaşlar tapularını kontrol ederken özellikle nelere dikkat etmeli?

Öncelikle tapularında yazan arsa payını kontrol etmelerini öneriyorum.

Özellikle eski apartmanlarda, aynı büyüklükteki dairelere farklı arsa payları verilmiş olabileceği gibi, farklı özelliklerdeki dairelere de gerekçesiz biçimde aynı arsa payı tahsis edilmiş olabilir.

Vatandaşların şu belgeleri incelemesi faydalı olacaktır:

- Güncel tapu kayıtları,

- Kat mülkiyeti veya kat irtifakı tesis belgeleri,

- Yönetim planı,

- Onaylı mimari proje,

- Bağımsız bölümlerin numaraları ve nitelikleri,

- Arsa paylarının kuruluş tarihindeki dağılımını gösteren kayıtlar.

Özellikle bir binada kentsel dönüşüm gündeme gelmişse veya maliklerin yeni proje üzerindeki hakları konusunda anlaşmazlık yaşanıyorsa hukuki incelemenin geciktirilmemesi gerekir.

AVUKAT GİZEM GONCE'DEN TAŞINMAZ SAHİPLERİNE ÖNEMLİ UYARI

Arsa payı, tapuda yazan ve çoğu zaman vatandaşların üzerinde fazla durmadığı bir oran gibi görülebilir. Oysa bu oran, taşınmaz sahibinin ana arsa üzerindeki mülkiyet hakkının kapsamını belirleyen önemli unsurlardan biridir.

Özellikle eski binalarda arsa paylarının başlangıçta yanlış veya orantısız belirlenmiş olması, yıllar sonra kentsel dönüşüm gündeme geldiğinde ciddi uyuşmazlıklara neden olabiliyor.

Vatandaşlar yalnızca dairelerinin kaç metrekare olduğuna bakarak arsa paylarının doğru olduğunu varsaymamalıdır. Kat mülkiyetinin kurulduğu tarihteki değerler, tapu kayıtları ve bağımsız bölümlerin özellikleri birlikte değerlendirilmelidir.

Unutulmamalıdır ki arsa payı yalnızca bir tapu kaydı değildir; taşınmaz sahibinin mülkiyet hakkının ve gelecekteki ekonomik menfaatlerinin önemli bir parçasıdır. Hakkınızın eksik belirlenmiş olması durumunda kanun size mahkemeye başvurma imkânı tanımaktadır.

İlgili yazılar

Resmî kaynaklar ve mevzuat

Bloga dön