Boşanma, Velayet ve Nafaka: 11 Başlıkta Soru Cevap
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat, süreler ve tutarlar zaman içinde değişebilir; somut durumunuz için güncel değerlendirme alın.
Boşanma, velayet ve nafaka uyuşmazlıklarında benzer görünen olaylar farklı sonuçlar doğurabilir. Aşağıdaki on bir başlık, Türk Medeni Kanunu ve belirtilen resmî Yargıtay kararları çerçevesinde temel ayrımları açıklıyor. Her dosyada talep, delil ve usul koşulları birlikte incelenmelidir.
1. Aile ihtiyaçları için borçlanma
Evin ihtiyaçları için borçlanan eş kusurlu sayılır mı?
Her borçlanma aynı şekilde değerlendirilemez. Harcamanın amacı, temel ihtiyaçla bağlantısı ve eşlerin ekonomik katkısı araştırılır. 30.06.2026 tarihli E.2026/1300, K.2026/7429 kararında erkeğin ev ihtiyaçlarını karşılamadığı sabit bulunduğundan kadının tuhafiye ve market borcu kusur sayılmadı.
Hangi belgeler önemlidir?
Alışveriş kayıtları, borcun hangi ihtiyaç için yapıldığını gösteren belgeler, banka hareketleri ve gelir bilgileri önem taşır. Sadece borcun varlığı değil, aile bütçesi içindeki nedeni ve kapsamı somutlaştırılmalıdır.
2. Velayette çocuğun görüşü
Çocuğun tercihi mahkemeyi her durumda bağlar mı?
Hayır. Çocuğun yaşı ve olgunluğu uygun olduğunda görüşünü serbestçe açıklaması sağlanır; belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Bakım, gelişim, eğitim ve yaşam koşulları ile uzman incelemeleri birlikte değerlendirilir. Çocuğun tercihi önemli olmakla birlikte tek başına sonuç oluşturmaz.
Uzman raporu ile çocuğun açıklaması çelişirse ne olur?
16.04.2026 tarihli E.2026/1871, K.2026/4287 kararında bu çelişkinin giderilmesi gerektiği vurgulandı. Görüşün sağlıklı biçimde alınması, sosyal incelemenin yeterliliği ve tercih dışındaki çözümün gerekçesi önemlidir. Çocuk, ebeveynler arasındaki çekişmenin aracı hâline getirilmemelidir.
3. Maaş kartına el koyma ve ekonomik baskı
Maaş kartının eşte bulunması tek başına yeterli midir?
Kartın hangi rıza ve amaçla kullanıldığı, kişinin parasına erişiminin engellenip engellenmediği ve ekonomik olarak başkalarına muhtaç bırakılıp bırakılmadığı incelenir. Ortak bütçe yönetimi ile baskı kuran kontrol davranışları aynı değildir.
Manevi tazminat gündeme gelebilir mi?
02.02.2026 tarihli E.2025/6113, K.2026/868 kararında, kadının maaş kartını alıp onu ekonomik olarak zor durumda bırakan davranışlar kişilik hakları bakımından değerlendirildi. TMK m.174/2 koşulları somut olayda araştırılır; her para anlaşmazlığı otomatik tazminat doğurmaz.
4. Taşınmazı bir aile bireyine devretme
Boşanmadan önce yapılan her devir mal kaçırma mıdır?
Hayır. Malın edinilme tarihi, finansmanı, geçerli mal rejimi, devir bedeli ve amaç birlikte değerlendirilir. Edinilmiş mallara katılma rejiminde TMK m.229’daki koşulları taşıyan karşılıksız kazandırmalar veya katılma alacağını azaltma kastıyla yapılan devirler eklenecek değer olarak hesaba katılabilir.
Hangi talepler ve deliller değerlendirilir?
Mal rejimi tasfiyesi ve katılma alacağı ile tapu kaydına yönelen talepler aynı hukuki temele dayanmaz. Tapu kayıtları, banka ödemeleri, kredi belgeleri ve sözleşmeler korunmalı; doğru talep ve taraflar somut işleme göre belirlenmelidir.
5. Akıl hastalığı ve boşanma
Psikiyatrik tanı veya tedavi tek başına boşanma için yeterli mi?
Hayır. TMK m.165, hastalık nedeniyle ortak hayatın diğer eş için çekilmez hâle gelmesini ve hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla tespitini arar. İlaç kullanılması veya psikolojik destek alınması tek başına bu koşulların gerçekleştiğini göstermez.
Vesayet kararı otomatik boşanma sonucu doğurur mu?
Hayır. Vesayet kişinin korunmasına ve hukuki temsil gereklerine ilişkindir. Boşanma koşulları ayrıca incelenir. Sağlık bilgileri değerlendirilirken özel hayat ve kişisel verilerin korunması gözetilir.
6. Dava sürerken eşlerden birinin ölümü
Boşanma hükmü kesinleşmeden ölüm gerçekleşirse ne olur?
Evlilik ölümle sona erdiğinden mahkeme artık evliliği boşanmayla sona erdirmez. Ancak TMK m.181/2 kapsamında ölen eşin mirasçılarından birinin davaya devam ederek diğer eşin kusurunun tespitini istemesi mümkün olabilir.
Sağ kalan eş kendiliğinden mirasçılığı kaybeder mi?
Hayır. Davanın açılmış olması tek başına yeterli değildir. 15.06.2026 tarihli E.2026/999, K.2026/6603 kararında, ölüm nedeniyle boşanma talebi konusuz kalırken mirasçıların devam iradesi varsa kusur yönünden değerlendirme yapılması gerektiği açıklandı. Kesinleşme, ölüm tarihi ve devam talebi önemlidir.
7. Düğün takıları ve ziynet alacağı
Düğünde takılan her ziynet aynı kişiye mi aittir?
Her olay için tek cevap verilemez. Takının niteliği, kime takıldığı veya bağışlandığı, tarafların anlaşması ve ispatlanan yerel örf ve âdet değerlendirilir. Aidiyet ile takıyı fiilen kimin aldığı veya bozdurduğu ayrı meselelerdir.
İade talebinde hangi deliller kullanılabilir?
Düğün görüntüleri, faturalar, banka kayıtları, tanıklar ve bozdurmaya ilişkin belgeler birlikte değerlendirilir. Takının aynen iadesi veya bedelinin istenmesi talebin içeriği ve somut koşullara göre belirlenir. Her bozdurma işlemi otomatik iade borcu oluşturmaz.
8. WhatsApp ve diğer dijital deliller
Ekran görüntüsü her durumda kullanılabilir mi?
Hayır. Delilin elde edilme biçimi ile gerçekliği, bütünlüğü ve uyuşmazlıkla ilgisi birlikte incelenir. HMK m.189/2 uyarınca hukuka aykırı elde edilen deliller mahkeme tarafından dikkate alınamaz. Eşin hesabına izinsiz erişmek veya cihaz kilidini aşmak ayrıca hukuki ve cezai sorumluluk doğurabilir.
Kişinin tarafı olduğu yazışma ile üçüncü kişinin mesajı aynı mı?
Aynı değildir. Kimin hangi iletişime taraf olduğu ve mesajın hangi yolla elde edildiği somutlaştırılmalıdır. Kayıtlar silinmeden veya değiştirilmeden korunmalı; gerekli teknik inceleme dosyanın koşullarına göre değerlendirilmelidir.
9. Çalışan eş ve yoksulluk nafakası
Çalışıyor olmak nafaka talebini otomatik olarak engeller mi?
Hayır. TMK m.175 kapsamında boşanma nedeniyle yoksulluğa düşme ve talep edenin kusurunun daha ağır olmaması koşulları incelenir. Gelirin temel ihtiyaçları karşılamaya yetip yetmediği, düzenliliği, barınma ve sağlık giderleri ile diğer eşin mali gücü önem taşır.
Asgari ücret tek başına sonucu belirler mi?
Tek başına belirlemez. Dosyada gerçek gelir ve giderler, malvarlığı, bakım yükümlülükleri ve yaşam koşulları araştırılmalıdır. “Çalışan eş nafaka alamaz” veya “çalışmayan eşe mutlaka nafaka bağlanır” şeklindeki genellemeler yeterli değildir.
10. Benzer gelirler ve nafakanın değiştirilmesi
Eşlerin maaşları aynıysa nafaka her durumda reddedilir mi?
Salt maaş karşılaştırması yeterli değildir. Temel ihtiyaçlar, malvarlığı, ek gelirler ve zorunlu giderler değerlendirilerek kanuni yoksulluk koşulu araştırılır. Daha yüksek gelir elde etmek de her durumda nafaka ödeme yükümlülüğü anlamına gelmez.
Ekonomik koşullar sonradan değişirse ne yapılabilir?
TMK m.176 çerçevesinde koşulları varsa nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması talep edilebilir. Değişikliğin niteliği, sürekliliği ve tarafların yeni ekonomik durumu belgelenmelidir. Hangi koşulun hangi talebi doğurduğu ayrıca incelenir.
11. Yeni düzenleme haberleri ve mevcut davalar
Yeni bir yargı paketi haberi mevcut kararı kendiliğinden değiştirir mi?
Bir açıklama veya haber, yürürlükteki kanun hükmüyle aynı değildir. Somut dosyaya etkisi için kabul edilen düzenleme, Resmî Gazete’de yayımlanan metin, yürürlük tarihi ve geçiş hükümleri kontrol edilmelidir. Nafaka süresinin kesin değiştiği veya mevcut kararların kendiliğinden ortadan kalktığı sonucu yalnızca haber başlığından çıkarılamaz.
Derdest davalarda nasıl hareket edilmeli?
Talep ve itiraz süreleri mevcut dosyaya göre korunmalıdır. Olası değişiklik beklentisiyle delil sunmamak, kanun yoluna başvurmamak veya ödemeyi tek taraflı durdurmak hak kaybına yol açabilir. Uygulanacak hüküm ve yasal başvuru yolu somut karar üzerinden değerlendirilmelidir.