Depremde Yıkılan Binalarda Müteahhit ve Yapı Denetim Sorumluluğu — Av. Gizem Gonce

Depremde Yıkılan Binalarda Müteahhit ve Yapı Denetim Sorumluluğu

Depremde yıkılan yapılara ilişkin soruşturmalarda bilirkişi raporları, yapı denetimi ve kamu görevlilerinin sorumluluğu önemli rol oynuyor. Avukat Gizem Gonce, cezai sorumluluğun yalnızca unvana değil, somut kusur ve nedensellik değerlendirmesine dayandığını vurguladı.

Depremde bina yıkılırsa müteahhit doğrudan sorumlu mu tutulur?

Avukat Gizem Gonce: Bir binanın yıkılmış olması, tek başına belirli bir kişinin ceza sorumluluğunun kesinleştiği anlamına gelmez. Yapının projeye uygun yapılıp yapılmadığı, kullanılan malzemeler, denetim süreçleri, mevzuata aykırılıklar ve yıkımla bu aykırılıklar arasındaki nedensellik bağı araştırılmalıdır.

Müteahhit, teknik sorumlular, yapı denetim kuruluşları ve diğer ilgililerin sorumluluğu, üstlendikleri görevler ve somut kusurları üzerinden ayrı ayrı değerlendirilir.

Yapı denetim şirketi de sorumlu tutulabilir mi?

Avukat Gizem Gonce: İlgili mevzuattan doğan denetim yükümlülüklerinin ihlal edildiği ve bu ihlalin meydana gelen sonuçla hukuken bağlantılı olduğu ortaya konulursa sorumluluk gündeme gelebilir. Ancak her yapı denetim şirketinin, her yıkım olayında otomatik olarak aynı kapsamda sorumlu tutulacağını söylemek doğru değildir.

Kamu görevlilerinin sorumluluğu nasıl belirleniyor?

Avukat Gizem Gonce: Kamu görevlileri yönünden görev ve yetkiler, denetim yükümlülükleri, somut işlem veya ihmaller ve olayla bağlantıları incelenmelidir. İlgili soruşturma ve izin usulleri de uygulanabilir. Bu nedenle teknik kusur tespitinin yanı sıra sorumluluğun hangi kişiye ve hangi hukuki yükümlülüğe dayandığının belirlenmesi gerekir.

Adana'daki Tutar Yapı Sitesi dosyasına ilişkin, bilirkişi raporunun belediyenin denetim kusuruna işaret ettiği, ancak sorumlu personelin belirlenemediği aktarılmıştır. Bu tür dosyalarda teknik tespit ile bireysel hukuki sorumluluk arasındaki ayrım özellikle önemlidir.

Yakınlarını kaybeden aileler hangi hukuki yollara başvurabilir?

Avukat Gizem Gonce: Olayın özelliklerine göre ceza soruşturmasına katılma, maddi ve manevi tazminat talepleri ve diğer yasal başvuru yolları değerlendirilebilir. Yapı ruhsatı, proje, denetim belgeleri, bilirkişi raporları ve soruşturma dosyasındaki kayıtlar önem taşır. Başvuru süreleri ve görevli yargı yolu dosyanın niteliğine göre ayrıca incelenmelidir.

Ceza sorumluluğu ile maddi ve manevi tazminat sorumluluğu aynı şey değildir. Her biri kendi şartları ve delilleri üzerinden değerlendirilir.

Teknik tespitler ve sorumluluk nasıl değerlendirilir?

İncelemede yapı ruhsatı, onaylı projeler, zemin etüdü, malzeme deneyleri ve tarihli denetim tutanakları birlikte değerlendirilir. Örneğin bir taşıyıcı elemanın projeden farklı yapıldığı tespit edilirse bu sapmanın ne zaman ortaya çıktığı, o aşamada kimin görevli olduğu ve yıkıma etkisi araştırılır. Sonradan yapılan tadilatlar da incelenir.

4708 sayılı Kanun kapsamındaki yapı hasarlarında, üçüncü madde yapı sahibine ve ilgili idareye karşı kusur oranına dayanan sorumluluğu düzenler. Ceza soruşturmasında her kişinin görevi, davranışı ve sonuçla bağlantısı ayrı incelenir. Ölüm veya yaralanma halinde somut koşullara göre taksir hükümleri gündeme gelebilir. Tazminat talebinde ise ilgili hukuki dayanağa göre zarar ve nedensellik bağı incelenir.

Yapı Denetimi Hakkında Kanun m. 2–3, TCK m. 20, 22, 85 ve 89.

Bloga dön