İşyeri Ruhsatı Haczedilebilir mi? İşletmenin Malvarlığıyla İzni Ayırmak Gerekiyor — Av. Gizem Gonce

İşyeri Ruhsatı Haczedilebilir mi? İşletmenin Malvarlığıyla İzni Ayırmak Gerekiyor

İdari izin niteliğindeki işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının icra takibine konu edilip edilemeyeceği; ruhsatın ekonomik değeri, tesise veya şahsa bağlılığı ve ilgili idari yönetmelik hükümleri çerçevesinde değerlendirilmektedir.

İcra ve İflas Kanunu uyarınca borçlunun malvarlığına dahil olan mal, hak ve alacaklar haczedilebilmektedir. Ancak ticari faaliyeti yürütmek amacıyla kamu otoritelerinden alınan işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının bağımsız bir malvarlığı değeri gibi hacze konu edilip edilemeyeceği uygulamada tartışma konusu olmaktadır. Ruhsat, kamu hukuku uyarınca verilen bir faaliyeti yürütme izin belgesidir.

Bir işletmenin piyasa değerinin veya müşteri çevresinin bulunması, o işletmeye tahsis edilen her türlü idari belgenin doğrudan bağımsız bir mülkiyet konusu gibi cebri icra ile satılabileceği anlamına gelmemektedir. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 8. maddesi işletmecinin değişmesi halinde gerekli koşulların sağlanmasıyla yeni işletmeci adına ruhsat düzenlenebileceğini belirtmekle birlikte, idarenin izin yetkisi saklıdır.

Bu nedenle genel işletme ruhsatları ile enerji, özel sağlık veya maden gibi özel sektörel mevzuata tabi faaliyet izinlerinin devir kabiliyetleri birbirinden ayrılmalıdır. Haciz müzekkeresi ile muhatap olan tarafların, takibe konu edilen değerin işletmenin malvarlığı mı yoksa şahsi idari izin mi olduğunu inceleyerek icra mahkemesine başvuru sürelerini doğru yönetmesi gerekmektedir.

Sık sorulan sorular

İşletme ruhsatı ile işletmenin fiziki ve mali malvarlığı hukuken aynı şey midir?

Av. Gizem Gonce: Hayır, işletmenin malvarlığı; taşınmazlar, makineler, emtialar, banka hesapları ve fikri mülkiyet hakları gibi ekonomik değeri olan özel hukuk varlıklarından oluşur. Ruhsat ise yetkili idare tarafından kamu düzeni ve mevzuat koşullarına göre verilen bir faaliyet iznidir. İkisi hukuken farklı nitelikte olup ruhsat borçlunun doğrudan mülkiyetinde olan bir eşya değildir.

Bir ruhsatın piyasada ticari değerinin bulunması tek başına haczedilmesini sağlar mı?

Av. Gizem Gonce: Ekonomik değer tek başına idari iznin bağımsız biçimde haczedilip satılabileceğini göstermez. Hakkın kime veya hangi tesise bağlı olduğu, devri ve cebri icrası için özel düzenleme bulunup bulunmadığı incelenmelidir. İşletmenin devri ile ruhsatın tek başına devri aynı değildir. İdare iznine tabi olmak da her özel ruhsat için otomatik aynı sonuca götürmez; sektörel hüküm belirleyicidir.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatları Yönetmeliği işletme devrinde nasıl bir usul öngörür?

Av. Gizem Gonce: Yönetmeliğin 8. maddesi, işletmecinin değişmesi durumunda işyerinin mevzuata uygunluğunun devam etmesi kaydıyla yeni işletmeci adına ruhsat düzenlenmesini düzenler. Burada otomatik bir hak devri gerçekleşmez; yeni işletmecinin gerekli şartları taşıyıp taşımadığı yetkili belediye veya idare tarafından denetlenir ve yeni bir idari işlem tesis edilir.

Özel kanunlarla düzenlenen sektörlerdeki ruhsat veya lisanslarda durum farklılaşır mı?

Av. Gizem Gonce: Evet, enerji lisansları, özel hastane işletme ruhsatları veya maden ruhsatları gibi alanlarda kendi özel kanunlarında devir, haciz veya teminat göstermeye dair açık hükümler bulunabilmektedir. Özel mevzuatında açıkça devredilebileceği ve ekonomik hak teşkil ettiği kabul edilen ruhsatlar için öngörülen hukuki rejim, genel nitelikteki belediye işyeri ruhsatlarından ayrılmaktadır.

Bir işletmeye ruhsat haczi müzekkeresi tebliğ edildiğinde hangi hususlar denetlenmelidir?

Av. Gizem Gonce: Tebligatta haczedilmek istenen değerin ne olduğu açıkça incelenmelidir. Haczin yalnızca ruhsatın sağladığı gelir alacakları üzerine mi yoksa doğrudan idari ruhsatın devri üzerine mi konulduğu kontrol edilmelidir. İcraya elverişli olmayan bir idari iznin haczedilmeye çalışılması halinde İcra Hukuk Mahkemesi nezdinde şikayet başvurusunda bulunma süreleri gözetilmelidir.

Alacaklı bir işletmenin ekonomik varlığı karşısında hangi unsurları haciz konusu yapabilir?

Av. Gizem Gonce: Borçlunun kendi banka alacakları, tahsil edilebilir ticari alacakları, malları ve sahip olduğu haklar ilgili haciz kurallarıyla incelenebilir. Şirket malvarlığı ile ortakların şahsi malvarlığı karıştırılmamalıdır. Her mal haczedilebilir değildir; istisnalar, üçüncü kişi hakları ve rehinler gözetilir. İşletmenin bir bütün olarak haczi veya satışı da sırf ticaret siciline kayıtlı olmasından hareketle otomatik kabul edilemez.

Hukuki değerlendirme

İşyeri açma ve çalışma ruhsatlarının haczedilebilirliği, idari iznin niteliği ile sektörel kanunlardaki devir serbestisine göre değerlendirilmelidir. Alacaklıların ve borçluların icra takiplerinde kamu izinleri ile işletmenin hacze konu malvarlığı unsurlarını birbirinden titizlikle ayırarak yasal hak arama yollarını işletmesi gerekmektedir.

Bloga dön