8 Soruda Tazminat, Tatil, Banka ve Sigorta Uyuşmazlıkları — Av. Aylin Esra Eren

Trafik kazası nedeniyle yaralanan kişi, koşulları oluşmuşsa geçici iş göremezlik zararını, sürekli iş göremezlik zararını, tedavi giderlerini, ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zararlarını ve manevi tazminatı talep edebilir.

Bedensel zararlarda Türk Borçlar Kanunu'nun 54 ve 56. maddeleri önem taşır. Tazminat hesabında maluliyet oranı, kişinin yaşı, geliri, çalışma gücü ve kazanın oluşumundaki kusur durumu değerlendirilir. Başvurunun sigorta şirketine yapılması veya dava açılması bakımından zamanaşımı süreleri de ayrıca gözetilmelidir.

Devre tatil ve uzun süreli tatil hizmetlerine ilişkin sözleşmelerde tüketicinin korunması amacıyla özel hükümler bulunmaktadır.

6502 sayılı Kanun kapsamında devre tatil sözleşmelerinde kural olarak sözleşmenin kurulduğu tarihten itibaren 14 günlük cayma hakkı vardır. Cayma bildiriminin süresi içinde ve ispatlanabilir şekilde yapılması önemlidir.

Sözleşmenin türü, satışın nasıl gerçekleştirildiği ve mevzuattaki istisnalar ayrıca incelenmelidir.

Kişinin kredi geçmişine ilişkin bilgilerin doğru, güncel ve hukuka uygun şekilde işlenmesi gerekir.

Yanlış veya güncel olmayan kayıt nedeniyle kişinin ekonomik zarara uğradığı iddia ediliyorsa öncelikle ilgili banka ve veri sorumlusuna başvurularak kayıtların düzeltilmesi istenebilir.

6698 sayılı KVKK kapsamında kişisel verilerin düzeltilmesini talep etme hakkı vardır. Hukuka aykırı veri işleme nedeniyle zarar oluşmuşsa koşulları çerçevesinde tazminat talebi de gündeme gelebilir.

İcra yoluyla haciz ile kredi sözleşmesine dayanılarak yapılan takas, mahsup veya bloke aynı işlem değildir. 5510 sayılı Kanun’un 93. maddesindeki haciz koruması ve istisnalar ayrıca değerlendirilir. Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 21 Mart 2025 tarihli, 2022/2 E. ve 2025/1 K. sayılı kararı; tüketici kredisi için verilen hapis, takas, mahsup ve benzeri onay ve rıza talimatlarına dayanılarak bankanın emekli maaşına doğrudan bloke koymasının mümkün olduğunu kabul etmiştir. Bu nedenle her blokenin kendiliğinden hukuka aykırı olduğu söylenemez. Somut sözleşme, onayın kapsamı, tahsil edilen tutar ve emredici hükümler incelenmelidir.

Konut satışında teslim süresi ve sözleşmede kararlaştırılan yükümlülükler önemlidir. Satıcının konutu sözleşmeye ve kanuna uygun sürede teslim etmemesi hâlinde tüketici, olayın koşullarına göre ifa, sözleşmeden dönme ve tazminat haklarını kullanabilir. Ön ödemeli konut satışlarında 6502 sayılı Kanun'un özel hükümleri uygulanır. Mücbir sebep, ruhsat ve inşaatın hukuki durumu gibi hususlar da incelenmelidir.

Satışta vaat edilen alan ile teslim edilen konutun gerçek alanı arasında fark bulunması, sözleşmenin ve satış ilanlarının içeriğine göre ayıplı ifa oluşturabilir. Alıcı, ölçümün hangi yöntemle yapıldığını ve sözleşmede net mi brüt mü metrekare belirtildiğini inceletmelidir. Tüketici mevzuatı uygulanıyorsa bedel indirimi, ayıbın giderilmesi veya şartları varsa sözleşmeden dönme gibi seçimlik haklar gündeme gelebilir. Eksikliğin teknik raporla belirlenmesi önemlidir.

Hayat sigortasında ödeme yapılmaması, poliçe hükümlerine ve Türk Ticaret Kanunu ile sigortacılık mevzuatındaki düzenlemelere bağlıdır. Sigortalının beyan yükümlülüğüne aykırı davranması, rizikonun gerçekleşme biçimi veya poliçede geçerli şekilde düzenlenmiş istisnalar uyuşmazlık yaratabilir. Ancak sigorta şirketi yalnızca genel bir gerekçeyle ödeme yapmaktan kaçınamaz; ret nedenini somut ve hukuki dayanaklarıyla açıklamalıdır. Poliçe, başvuru belgeleri ve ret yazısı birlikte incelenmelidir.

Hayır, her durumda otomatik ret söz konusu değildir. Kasko sigortasında poliçe hükümleri ve genel şartlar; zorunlu trafik sigortasında ise üçüncü kişilerin zararlarının korunmasına ilişkin özel kurallar dikkate alınır. Alkollü olma hâlinin kazayla nedensellik ilişkisi, poliçe kapsamı ve sigortacının sigortalıya rücu hakkı ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Üçüncü kişinin zararının karşılanması ile sigorta şirketinin sigortalıya rücu etmesi aynı hukuki mesele değildir.