Tapuda Düşük Bedel Gösterilmesi Satışı Kendiliğinden Geçersiz Kılar mı?
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat, süreler ve tutarlar zaman içinde değişebilir; somut durumunuz için güncel değerlendirme alın.
Av. Gizem Gonce
Gayrimenkul satışlarında sık karşılaşılan sorunlardan biri, taşınmazın gerçek satış bedelinden daha düşük bir bedelin tapu kayıtlarına geçirilmesidir. Taraflar bazen daha az tapu harcı ödemek amacıyla satış bedelini gerçekte olduğundan düşük göstermektedir. Peki bu durum satışın geçersiz olmasına neden olur mu? Taşınmazı satan kişi daha sonra tapu iptali davası açabilir mi? Mirasçılar böyle bir satışa itiraz edebilir mi?
Avukat Gizem Gonce, tapuda düşük bedel gösterilmesinin hukuki sonuçlarını değerlendirdi.
Tapuda düşük bedel gösterilmesi satışın otomatik olarak iptalini sağlar mı?
Hayır. Tapuda gösterilen bedelin taşınmazın gerçek piyasa değerinden düşük olması, tek başına satışın geçersiz olduğu anlamına gelmez.
Ancak satış işleminin gerçek iradeyi yansıtmaması, muvazaa bulunması, hile veya irade sakatlığı gibi hukuki nedenlerin varlığı hâlinde farklı hukuki sonuçlar ortaya çıkabilir.
Gerçek satış bedeli nasıl ispatlanır?
Banka dekontları, ödeme belgeleri, yazışmalar ve tarafların beyanları değerlendirilebilir. Ayrıca vergi mevzuatından kaynaklanan sonuçlar da doğabilir.
Miras bırakan taşınmazını çocuğuna düşük bedelle satmışsa ne olur?
Bu durum özellikle muris muvazaası davalarında önem taşır.
Miras bırakan, gerçekte bağışlamak istediği taşınmazı tapuda satış gibi göstermiş ve bu işlemi mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla gerçekleştirmişse muris muvazaası iddiası gündeme gelebilir.
Bu durumda miras hakkı ihlal edilen mirasçılar, gerekli koşulların bulunması hâlinde tapu iptali ve tescil davası açabilir.
Muris muvazaası davasında hangi deliller önemlidir?
Mahkeme yalnızca tapuda gösterilen satış bedeline bakmaz. İşlemin gerçek niteliği ve miras bırakanın asıl iradesi araştırılır.
Özellikle şu hususlar önemlidir:
- Satış bedeli ile taşınmazın gerçek değeri arasındaki fark.
- Taşınmazı devralan kişinin ödeme gücü.
- Miras bırakanın satış yapmak için makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı.
- Miras bırakan ile taşınmazı devralan kişinin ilişkisi.
- Satış bedelinin gerçekten ödenip ödenmediği.
- İşlemin diğer mirasçılardan mal kaçırma amacı taşıyıp taşımadığı.
Ancak satış bedeli ile gerçek değer arasındaki fark tek başına muris muvazaasını ispatlamaz. Bütün deliller birlikte değerlendirilmelidir.
Taşınmazı satan kişi, satıştan sonra bedelin düşük gösterildiğini ileri sürerek tapuyu iptal ettirebilir mi?
Bu durum işlemin tarafları, gerçek satış bedeli, tarafların iradesi ve ileri sürülen hukuki sebebe göre değerlendirilir.
Sırf taşınmazın daha yüksek değerde olması, satıcıya otomatik olarak tapu iptali hakkı vermez. Ancak hile, muvazaa, gabin veya diğer geçerli hukuki sebeplerin bulunması hâlinde dava imkânı ayrıca incelenebilir.
Tapuda düşük bedel göstermek vergi yönünden sorun yaratır mı?
Evet. Gerçek satış bedelinin tapuda daha düşük gösterilmesi, vergi ve harç yükümlülükleri bakımından sonuç doğurabilir.
Gerçek bedelin gizlenmesi hâlinde eksik ödenen tapu harcı ve buna bağlı vergi yaptırımları gündeme gelebilir. Bu nedenle tapu işlemlerinde gerçek satış bedelinin beyan edilmesi önemlidir.
Mirasçılara öneriniz nedir?
Miras bırakanın yaptığı taşınmaz devirlerinde yalnızca tapu kaydına bakarak sonuca ulaşılmamalıdır. İşlemin gerçek niteliği, tarafların iradesi ve mirasçıların hakları birlikte değerlendirilmelidir.
Mirasçılar, mal kaçırma amacıyla yapıldığını düşündükleri işlemlere karşı hukuki yollara başvurabilir. Ancak her düşük bedelli satışın muvazaalı olduğu kabul edilemez.