Yükleniciden Daire Alan İyiniyetli Alıcının Tapusu Korunur mu?
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat, süreler ve tutarlar zaman içinde değişebilir; somut durumunuz için güncel değerlendirme alın.
Avukat Aylin Esra Eren: “Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde üçüncü kişilerin tapu hakkı, sözleşmenin hukuki geçerliliğinden bağımsız değerlendirilemez”
Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri, yalnızca arsa sahibi ile yüklenici arasındaki ticari ilişkiyi değil, projeden bağımsız bölüm satın alan üçüncü kişilerin mülkiyet haklarını da yakından ilgilendiriyor. Sözleşmenin feshi, yüklenicinin edimlerini yerine getirememesi veya tapu devrinin hukuki dayanağını kaybetmesi gibi durumlar, iyi niyetli alıcılar açısından ciddi hak kayıplarına neden olabiliyor. Avukat Aylin Esra Eren, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinin hukuki sonuçlarını, tapu siciline güven ilkesini ve üçüncü kişilerin haklarının hangi koşullarda korunabileceğini değerlendirdi.
Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri neden bu kadar önemli?
Soru: Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri, gayrimenkul hukukunun en çok uyuşmazlık yaşanan alanlarından biri. Bu sözleşmelerin hukuki niteliğini nasıl değerlendiriyorsunuz?
Avukat Aylin Esra Eren: Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri, uygulamada hem arsa sahipleri hem yükleniciler hem de projeden bağımsız bölüm satın alan üçüncü kişiler bakımından önemli hukuki sonuçlar doğuruyor. Bu sözleşmelerde arsa sahibi, belirli arsa paylarını veya bağımsız bölümleri devretmeyi; yüklenici ise kararlaştırılan inşaatı tamamlamayı ve sözleşmedeki diğer yükümlülüklerini yerine getirmeyi üstleniyor.
Burada dikkat edilmesi gereken husus, sözleşmenin yalnızca taraflar arasındaki borç ilişkisini düzenlemediğidir. İnşaatın tamamlanma durumu, tapu devirlerinin hangi aşamada yapıldığı, sözleşmenin geçerliliği ve olası bir fesih ya da geriye etkili sona erme kararının sonuçları, üçüncü kişilerin mülkiyet haklarını da doğrudan etkileyebilir.
Bu nedenle sözleşmenin hazırlanmasından tapu devirlerine kadar bütün aşamaların hukuki açıdan dikkatle değerlendirilmesi gerekir.
Üçüncü kişilerin tapu hakları hangi koşullarda korunur?
Soru: Yükleniciden bir daire satın alan kişinin tapu hakkı, arsa sahibi ile yüklenici arasında daha sonra ortaya çıkan uyuşmazlıklardan etkilenebilir mi?
Avukat Aylin Esra Eren: Evet, bazı durumlarda etkilenebilir. Ancak her uyuşmazlığın üçüncü kişinin tapu hakkını ortadan kaldıracağı söylenemez. Somut olayın özellikleri, tapunun hangi hukuki işleme dayanarak devredildiği, yüklenicinin sözleşme kapsamındaki hak ve yetkileri, inşaatın seviyesi ve üçüncü kişinin ediniminin niteliği birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle yüklenicinin henüz hak kazanmadığı bağımsız bölümleri devretmesi veya arsa sahibi ile yapılan sözleşmenin sona ermesi, taraflar arasında ciddi uyuşmazlıklara yol açabilir. Bununla birlikte, üçüncü kişinin tapu kaydına güvenerek mülkiyet edinmesi hâlinde Türk Medeni Kanunu'nun 1023. maddesi kapsamında tapu siciline güven ilkesinin uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca incelenmelidir.
Burada iyi niyet tek başına her durumda yeterli değildir. Taşınmazın tapu kayıtları, şerhler, bilinen hukuki uyuşmazlıklar ve edinimin gerçekleşme koşulları birlikte ele alınmalıdır.
Tapunun devredilmiş olması her durumda yeterli midir?
Soru: Bir kişi tapusunu üzerine almışsa artık herhangi bir hukuki risk kalmadığı düşünülebilir mi?
Avukat Aylin Esra Eren: Tapunun devredilmiş olması önemli bir hukuki güvence olmakla birlikte, bütün risklerin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Tapunun hangi işlem sonucunda edinildiği, devreden kişinin tasarruf yetkisi, tapu sicilindeki kayıtlar ve olayın diğer özellikleri önem taşır.
Türk hukukunda tapu siciline güven ilkesi, belirli koşullar altında ayni hak kazanan üçüncü kişileri korur. Ancak bu korumanın uygulanabilmesi için kanunda aranan koşulların gerçekleşmesi gerekir.
Örneğin, tapu sicilindeki bir kaydın gerçeğe aykırı olması durumunda, bu kayda iyi niyetle güvenerek mülkiyet veya başka bir ayni hak kazanan kişinin durumu ile hukuki sorunu bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde taşınmazı edinen kişinin durumu aynı şekilde değerlendirilemez.
Dolayısıyla alıcıların yalnızca tapunun kendi adlarına tescil edilmiş olmasına değil, edinimin hukuki dayanağına ve taşınmazın kayıtlarına da dikkat etmesi gerekir.
Arsa sahibi ile yüklenici arasındaki sözleşmenin feshi üçüncü kişileri nasıl etkiler?
Soru: Arsa sahibi ile yüklenici arasındaki sözleşme feshedildiğinde, yükleniciden daire satın alan kişilerin hakları da sona erer mi?
Avukat Aylin Esra Eren: Bu soruya bütün olaylar için geçerli tek bir yanıt vermek mümkün değildir. Sözleşmenin sona erme nedeni, tarafların yükümlülüklerini ne ölçüde yerine getirdiği, inşaatın tamamlanma seviyesi, tapu devirlerinin zamanı ve üçüncü kişilerin hukuki konumu belirleyicidir.
Öncelikle sözleşmenin ileriye veya geriye etkili sonuç doğurup doğurmadığı değerlendirilmelidir. Sözleşmenin sona ermesiyle arsa sahibi ile yüklenici arasında doğan iade ve tazminat talepleri, üçüncü kişilerin ayni haklarının akıbetiyle aynı mesele değildir.
Özellikle tapusu devredilmiş bağımsız bölümler bakımından üçüncü kişinin mülkiyet hakkının korunup korunmayacağı ayrıca incelenmelidir. Tapu devri yapılmamışsa, kişinin yalnızca satış vaadi veya kişisel hakka dayanıyor olması da hukuki değerlendirmeyi değiştirebilir.
Bu nedenle sözleşmenin feshi, otomatik olarak bütün üçüncü kişilerin haklarının ortadan kalktığı şeklinde yorumlanmamalıdır. Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.
Tapu devri yapılmamış alıcılar hangi hukuki yollara başvurabilir?
Soru: Dairesi için ödeme yaptığı hâlde tapusunu alamayan bir kişi nasıl hareket etmelidir?
Avukat Aylin Esra Eren: Öncelikle kişinin hangi sözleşmeye taraf olduğu ve talebini hangi hukuki temele dayandırdığı belirlenmelidir. Yükleniciyle yapılan satış sözleşmesi, taşınmaz satış vaadi sözleşmesi veya arsa sahibiyle kurulan doğrudan hukuki ilişki, izlenecek yol bakımından farklı sonuçlar doğurabilir.
Bu tür uyuşmazlıklarda sözleşmelerin, ödeme belgelerinin, tapu kayıtlarının, varsa noter belgelerinin ve inşaatın mevcut durumunu gösteren kayıtların bir arada incelenmesi gerekir.
Somut olayın koşullarına göre tapu iptali ve tescil, bedelin iadesi, tazminat veya diğer hukuki talepler gündeme gelebilir. Bununla birlikte, her talebin farklı şartları ve hukuki sınırları vardır.
Hak kaybı yaşanmaması için sözleşme ve ödeme belgelerinin korunması, tapu kayıtlarının incelenmesi ve gecikmeden hukuki değerlendirme yapılması önemlidir.
Alıcılar sözleşme imzalamadan önce nelere dikkat etmeli?
Soru: Gayrimenkul satın almak isteyen vatandaşlara hangi önlemleri önerirsiniz?
Avukat Aylin Esra Eren: Gayrimenkul alımında yalnızca fiyat ve ödeme koşullarına odaklanmak yeterli değildir. Taşınmazın hukuki durumunun da işlem öncesinde araştırılması gerekir.
Özellikle şu hususlara dikkat edilmesini öneririm:
- Tapu kayıtları: Taşınmazın malikinin kim olduğu, ipotek, haciz, şerh ve diğer takyidatların bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.
- Yüklenicinin yetkisi: Satışa konu bağımsız bölümün yükleniciye bırakılıp bırakılmadığı ve yüklenicinin bu bağımsız bölüm üzerinde tasarrufta bulunma hakkının hangi aşamada doğduğu incelenmelidir.
- Sözleşme hükümleri: Teslim tarihi, ödeme planı, tapu devrinin koşulları, gecikme hâlinde uygulanacak hükümler ve sözleşmenin sona ermesine ilişkin düzenlemeler açık olmalıdır.
- İnşaatın durumu: Ruhsat, proje ve inşaatın fiilî ilerleme seviyesi araştırılmalıdır.
- Ödemelerin belgelenmesi: Yapılan ödemeler banka kayıtları ve diğer geçerli belgelerle ispatlanabilir durumda olmalıdır.
- Hukuki inceleme: Özellikle henüz inşaatı tamamlanmamış projelerde sözleşmelerin ve tapu kayıtlarının uzman bir hukukçu tarafından incelenmesi, ileride yaşanabilecek uyuşmazlıkların önlenmesine katkı sağlar.
Gayrimenkul işlemlerinde önleyici hukuki inceleme, uyuşmazlık ortaya çıktıktan sonra hak aramaktan çoğu zaman daha etkili bir koruma sağlar.
Yargı kararları bu uyuşmazlıklarda neden önemli?
Soru: Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde yargı kararlarının rolünü nasıl değerlendiriyorsunuz?
Avukat Aylin Esra Eren: Bu alandaki uyuşmazlıklar, sözleşme hükümlerinin yanı sıra Türk Borçlar Kanunu, Türk Medeni Kanunu ve taşınmaz mülkiyetine ilişkin diğer düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilir.
Yargıtay kararları, özellikle sözleşmenin sona ermesinin sonuçları, inşaatın tamamlanma seviyesi, tarafların karşılıklı edimleri ve üçüncü kişilerin hukuki konumu bakımından uygulamanın anlaşılmasına yardımcı olur.
Ancak herhangi bir kararın somut uyuşmazlığa doğrudan uygulanabileceği varsayılmamalıdır. Kararın hangi olay hakkında verildiği, hukuki gerekçesi ve sonraki içtihatlarla ilişkisi birlikte değerlendirilmelidir.
Bu nedenle hukuki uyuşmazlıklarda yalnızca kararın sonucuna değil, kararın dayandığı gerekçelere ve somut olayla benzerliklerine bakılması gerekir.
Son mesaj: Gayrimenkul işlemlerinde hukuki güvence, işlem öncesinde başlar
Soru: Konuyu genel olarak değerlendirdiğinizde vatandaşlara vermek istediğiniz en önemli mesaj nedir?
Avukat Aylin Esra Eren: Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri, birden fazla kişinin hak ve yükümlülüklerini iç içe geçiren karmaşık hukuki ilişkilerdir. Bu ilişkilerde ortaya çıkan uyuşmazlıklar yalnızca arsa sahibi ile yükleniciyi değil, projeden bağımsız bölüm satın alan kişileri de etkileyebilir.
Bu nedenle tapu kaydının incelenmesi, sözleşmenin hukuki niteliğinin doğru belirlenmesi, yüklenicinin yetkisinin araştırılması ve ödemelerin belgelenmesi büyük önem taşır.
Vatandaşların özellikle henüz tamamlanmamış projelerde yalnızca ticari vaatlere dayanarak karar vermemesi gerekir. Her işlem, kendi hukuki koşulları içinde değerlendirilmeli ve gerektiğinde profesyonel hukuki destek alınmalıdır.
Unutulmamalıdır ki gayrimenkul hukukunda güvenli işlem yapmanın temel şartlarından biri, hakları yalnızca uyuşmazlık ortaya çıktıktan sonra değil, işlem kurulurken de korumaktır.
7 Kasım 2026 — Av. Gizem Gonce’nin değerlendirmesi
Yükleniciden daire alan iyi niyetli vatandaş evini kaybeder mi?
Arsa sahipleri ile müteahhitler arasında yapılan kat karşılığı inşaat sözleşmelerinin feshedilmesi, projeden daire satın alan vatandaşlar açısından ciddi hukuki riskler doğurabiliyor.
Özellikle yüklenicinin inşaatı tamamlayamaması veya sözleşmenin geriye etkili feshedilmesi hâlinde üçüncü kişilere satılan dairelerin tapusunun iptal edilip edilemeyeceği tartışma konusu oluyor.
“Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 16 Mayıs 2025 tarihli E.2024/1, K.2025/2 sayılı kararı, bu konuda çok önemli bir hukuki ilke ortaya koymuştur.
Karara göre arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında taşınmazın yükleniciye devredilmesinden sonra yüklenicinin bu taşınmazı üçüncü kişilere satması veya taşınmaz üzerinde ipotek tesis etmesi hâlinde, sözleşmenin geçersizliğinin tespiti veya geriye etkili feshi durumunda üçüncü kişilerin iyiniyet iddiaları dinlenebilecektir.
Türk Medeni Kanunu'nun 1023. maddesi kapsamında tapu siciline güvenerek ayni hak kazanan iyiniyetli üçüncü kişilerin mülkiyet hakları korunabilir.
Ancak burada çok önemli bir ayrıntı var. Her alıcı otomatik olarak korunmaz. Alıcının taşınmazı edinirken iyiniyetli olması gerekir.
Örneğin yüklenici ile yakın ilişkisi bulunan, sözleşmenin sorunlu olduğunu bilen veya tapudaki kayıt ve belgelerden şüphelenmesi gereken kişinin iyiniyet iddiası kabul edilmeyebilir.
Dolayısıyla vatandaşların yalnızca tapuda kendi adlarının yazmasına güvenerek hareket etmemeleri, taşınmazın hukuki geçmişini ve tapu kayıtlarını da incelemeleri gerekir.
Bu karar, özellikle inşaat projelerinden daire satın alan vatandaşların mülkiyet haklarının korunması açısından önemli bir gelişmedir.